بىزگە جاراتقان بەرگەن باق - ەلدەگى ىنتىماق - ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ

 ەلباسىنىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا ەلىمىز قيلى وتكەلدەردەن، سىناقتى جىلداردان سىندارلى قالپىمەن ءوتتى. كەڭەستىك كۇردەلى مۇرانى پاراسات تارازىسىنا سالىپ، ۇزىلگەن ەلدىك ارقاۋدى ۋاقىت وزدىرماي قايتا جالعاستىردىق. اتالى ءسوزدىڭ قادىرى ارتتى، مەملەكەتشىل ءجون- جوبانىڭ ءباسى بيىك بولدى.

بۇل تۋرالى ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە «شەكتەلۋشىلىك - شەتتەلۋشىلىك» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان ماقالاسىندا جازىلعان.

باعزى زاماننىڭ تاعىلىمدى ءبىر اڭگىمەسى بار. «باق، قايدا باراسىڭ؟ » - دەپ سۇراپتى. «ىنتىماققا بارامىن!» - دەپ جاۋاپ قاتىپتى. بىزگە جاراتقان بەرگەن باق - ەلدەگى ىنتىماق دەر ەدىم. ءيا، بۇرىن ەلىمىز بەن جەرىمىزدە ىنتىماق بولمادى دەۋگە اۋزىمىز بارمايدى. ءبىراق تاريحي تاۋەلسىزدىگىمىزدەن كەيىنگى قازاقستاننىڭ ءبىر بالاما اتى ىنتىماق بولدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. بىرلىگى جاراسقان ەل اتانۋىمىزدا پرەزيدەنتتىڭ وراسان قايراتكەرلىك ەڭبەگى بار.

 باق قونىپ، قىدىر دارىعان قازاقستان ەشقاشان توقمەيىلسىنگەن ەل ەمەس. «ەڭبەك - ءبارىن جەڭبەك» - ءبىزدىڭ ەلدىك ۇستانىمىمىز. ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى بايىپتىلىق پەن تۇراقتىلىق، بىلىكتىلىك پەن ىزگىلىك - قۇقىقتىق- دەموكراتيالىق، زايىرلى رەسپۋبليكامىزدىڭ اتقان تاڭداي انىق قاعيداتىنا اينالدى. ەلباسىمىز حالىق الدىندا پەرزەنتتىك قارىز بەن پارىزدى ورىنداۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. بۇل - دانىشپان اباي ايتقان اقىل، قايرات، جۇرەكتى تەڭ ۇستاۋدىڭ جانە «اسىل ادام اينىماستىڭ» جولى.

حالقىمىزدا ادەمى ءبىر ءسوز بار: «بارعان جەرىڭنىڭ بيىگىنە شىق، ۇلكەنىنە جولىق» دەگەن. جاڭا قازاقستاننىڭ بيىگى - استانا، رامىزدىك اسقارى - بايتەرەك. ال تاريحي قازاق ەلىنىڭ ەلدىك بيىگى - ۇلىتاۋ. سوندىقتان، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلىتاۋ تورىندە ايتىلعان ءسوزى - قاي جاعىنان الساڭىز دا تاريحپەن ساباقتاسقان، ەلدىك پاراساتپەن استاسقان ءسوز.

حالىق، سونىڭ ىشىندە ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرى اسا جىلى قابىلداعان سۇحباتتى جاي وسى جانردىڭ جۇگىن ارقالاعان رياسىز اڭگىمە دەۋ از، بۇل - جاھاندانۋ ۇدەرىسى مەن ۇلت تاعدىرى، سوعىس پەن بەيبىتشىلىك الەمدى تولعاندىرعان شاقتا زاماننىڭ قاۋىپ- قاتەرىن باعامداعان ساليقالى وي، سالماقتى پىكىر. قازىر دۇنيەءجۇزى تويىمسىزدىق پەن قۇلقىننىڭ قۇربانى بولعان ادامزاتتىڭ، جەر بەتىنىڭ، ءوڭىردىڭ، مەملەكەتتىڭ، حالىقتىڭ، ۇلتتىڭ، جەكە ادامنىڭ قۇردىمعا كەتىپ بارا جاتقان تاعدىرىنا الاڭداپ وتىر. بۇگىندە تۋۋى مەن قالىپتاسىپ دامۋ ۇدەرىسىنە فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ عىلىمدارى ايقىن باعا بەرە المايتىن «جەر استىنان جىك شىقتى، ەكى قۇلاعى تىك شىقتى» دەيتىندەي قۇبىلىستار پايدا بولدى.

ارينە، بارشا ادامزات قازىرگى كۇردەلى قۇبىلىستاردىڭ اڭدىسىن اڭدىسا، قازاقستان دا بۇدان بەيتاراپ قالۋى مۇمكىن ەمەس. بىلە- بىلسەك، ءار جىلدارى ەلىمىزدە بيىك تە جاۋاپتى دەڭگەيدە وتكەن جانە الداعى ۋاقىتتا دا وتەتىن سامميتتەر، فورۋمدار، سيمپوزيۋمدار، سەزدەر - الەمدىك قاۋىپ- قاتەرلەردىڭ سەبەبىن بايىپتاپ، سالدارىن ازايتۋ جولىنداعى قازاقستاننىڭ ءۇنى، جولى، ۇستانىمى، پاراساتى دەۋگە تولىق نەگىز بار.

ەلباسىمىزدىڭ تاريحي سۇحباتى ءبىلىم سالاسى ماماندارى مەن ستۋدەنت- جاستارعا اسا قاجەتتى ءۇش باعداردى ايقىنداپ بەردى دەپ سانايمىز.

ءبىرىنشى باعدار - وتان تاريحىن ءبىلىپ، تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن ءتۇسىنىپ، وتانشىل بولۋ باعدارى.

ەكىنشى باعدار - تاريحي دامۋ ۇدەرىستەرى مەن بۇگىنگى گەوساياسي قۇبىلىستار تۇرعىسىنان قازاقستاننىڭ جاڭاشىل مەملەكەت رەتىندە ميسسياسىن باعامداي الاتىن بىلىكتى- ءبىلىمدى بولۋ باعدارى.

ءۇشىنشى باعدار - الەمدىك ساياسات، الەمدىك ەكونوميكا، الەمدىك رۋحانيات مۇحيتىنا جۇتىلىپ كەتپەي، بار سالادا قازاقستان مەملەكەتىن تانىتاتىن، تۋعان ەلىنىڭ ازاماتى ەكەنىن كورسەتە الاتىن تاۋەكەلشىل بولۋ باعدارى.

ءبىز سۇحباتتىڭ ءون بويىنان وسى باعدارلاردىڭ ءجون- جوباسىن ۇعىنىپ، جاس بۋىندى ازاماتتىق- رۋحاني جەتىلدىرۋدىڭ جاڭا مىندەتتەرىن بايىپتايمىز.

مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ- الاڭىنان بەرى جۇمىس كەستەسىنىڭ تىعىزدىعىنا قاراماي وتانىمىزدىڭ بارلىق نەگىزگى تاريحي ورىندارىندا بولىپ، سول جەرلەرگە بايلانىستى پاراساتتى وي، تۇجىرىمدامالى پىكىر بىلدىرگەنىن جاقسى بىلەمىز. وعان 1993 - جىلى ورداباسىدان باستاپ كۇنى كەشەگى ۇلىتاۋعا دەيىنگى ءارۋاق قونىپ، نار شوككەن قاسيەتتى جەرلەردە ايتقان سوزدەرى كۋا.

ءبىزدىڭ ەسىمىزگە 1991 - جىلى 10 - جەلتوقساندا تۇڭعىش رەت پرەزيدەنتتىك قىزمەتكە كىرىسەتىن ساتتە سويلەگەن ن. ءا. نازاربايەۆتىڭ مىنا ءسوزى تۇسەدى: «مەن قازاقستان تەرريتورياسىندا جوعارى دامىعان پوليە تنوستىق وركەنيەت قۇرا الاتىنىمىزعا سەنەمىن، وندا قازاق ۇلتى قايتا تۇلەيتىن بولادى، وعان ەنەتىن بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىس وكىلدەرى وزدەرىن ەركىن سەزىنەتىن بولادى».

وسى نار تاۋەكەل ءسوزدىڭ ورىندالعانىنا ءبارىمىز كۋامىز. وسى نار تاۋەكەل ءسوز ەلىمىزدىڭ جانە ەلباسىمىزدىڭ تاعدىرىنا، باق- بەرەكەسىنە اينالعانىنا دا بارشامىز كەپىلدىك بەرەمىز.

قازاق ەلىندە بۇرىن- سوڭدى بولماعان بايىپتى پرەزيدەنتتىك جانە بيىك پەرزەنتتىك ەڭبەكتىڭ قۇلاقكۇيى - حالىققا ادالدىقتان، تاريحقا ادالدىقتان باستالۋى تەگىن ەمەس. مۇنىڭ ارعى جاعىندا وتاندى شەكسىز ءسۇيۋ دەگەن تەرەڭ سەزىم جاتىر.

ۇلىتاۋ سۇحباتىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «وتان دەگەن - ۇلكەن ۇعىم. وتاندى قورعاۋ دەگەندە، ارينە، ادام بالاسى الدىمەن ءوزىنىڭ شاڭىراعىن ويلايدى. اكەڭدى، شەشەڭدى، باۋىرلارىڭدى، بالالارىڭدى، نەمەرەلەرىڭدى ويلايسىڭ. سول جۇرەكپەن، سول تىلەكپەن وتانىڭدى قورعايسىڭ. سوندىقتان، تاريحىڭدى بىلگەن ءجون بولادى. تاريحىن بىلمەگەن ۇلتتىڭ بولاشاعى دا بۇلىڭعىر» دەپ، ەلدى ءپىر تۇتۋدىڭ - ەلدىككە قىزمەت، حالىقتى ويلاۋدىڭ - حالىقتى قورعاۋ ەكەنىن ءجىتى تۇسىندىرگەنى سانامىزدى سەرپىلتەدى.

جالپى، تاريحقا بايلانىستى جۇيەلى اڭگىمەنىڭ ۇساق- تۇيەگى بولمايدى. ءبىز ءارقاشان كوز جەتكىزىپ كەلە جاتقان اقيقات: ەلباسىمىز تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋدە جانە الەمدىك ۇيلەسىمدىلىكتەگى قازاقستان تاريحىنىڭ لايىقتى ورنىن ايقىنداۋدا كەز كەلگەن ماسەلەنى الىستان بولجايدى. بۇل ءسوزىمىزدى استانا فەنومەنى، «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى، ەلورداداعى مادەني- رۋحاني ورتالىقتار، قازاقستاننىڭ ەلدىك ءرامىزدى ورىندارىن قايتا جاڭعىرتۋى، ت. ب. راستايدى.

1996 - جىلى 23 - مامىردا ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ورنىن اقمولادان سايلاۋى جانە وعان كورنەكتى تۇركولوگ- عالىم ل. ن. گۋميليەۆتىڭ اتىن بەرۋى - جوعارىداعى تۇجىرىمنىڭ اقيقاتتىلىعىن ەسەلەندىرە تۇسەدى. بىلايشا ايتقاندا، قازاقستاننىڭ - ەۋرازيا جۇرەگىندەگى مەملەكەت ەكەنىن ايقىنداۋ، قازاق سىندى تۇركى حالىقتارىنىڭ كەمى مىڭجىلدىق ارعى تاريحىن تۇبىرلەي زەرتتەگەن عالىمنىڭ اتى مەن زاتىن ماڭدايعا باسۋ - ارمان عانا ەمەس، مۇراتقا باستار تۇجىرىم، قاعيدات ەكەنى ناقتىلاندى. شۇكىر، ءبارى ساتىمەن ورىندالىپ، الەم تانىعان ەۋرازيا مەملەكەتى دە بولدىق، مىڭجىلدىق تاريحىمىز دا پارىقتالدى. قازىر ەلباسى نەگىزىن قالاعان ۋنيۆەرسيتەت جانە ونىڭ وتانشىل تۇلەكتەرى وڭ- سولىن تانىپ، ەلىمىز بەن الەمنىڭ ابىرويىنا بولەنىپ وتىر.

تاريح پەن وتانشىلدىق - ەگىز ۇعىم. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تاريح تولقىنىندا» اتتى ىرگەلى ەڭبەگى وتانشىلدىق سەزىمگە سۋارىلعان.

وتانشىلدىقتىڭ قۇرامداس بولىگى - ءتىل، مادەنيەت، ءدىن بولسا، ۇلىتاۋ سۇحباتى بۇل جايدى دا اينالىپ وتپەدى. مىسالى، «ءبىز ەلىمىز ءۇشىن، جۇرتىمىز ءۇشىن تاريحىمىزدى، مادەنيەتىمىزدى، سانامىزدى، عۇرپىمىزدى ءوزىمىزدىڭ ءتىلىمىز ارقىلى عانا جەتكىزە الامىز» ، دەلىنگەن ەلباسى تەزيسىنىڭ استارىندا قانشاما وي، قانشاما زەردە جاتىر. باسقا- باسقا، ءبىر كەزدە ەل مەن ءتىل تۇتاستىعىنا سىنا قاعۋ ءۇشىن قولدان جاسالعان «ديالەكت» تۋرالى دا ەلباسى اشىق كوزقاراسىن ءبىلدىردى. «قازاقتىڭ كەڭ دالاسىندا ديالەكت ءسوز جوق» ، دەپ ونىڭ سەبەبىن ايتتى. الەمدىك تاجىريبەدەگى كوپ ءتىل ءبىلۋ مەن پراكتيكالىق ءمانى جوعارى تىلدەردى مەڭگەرۋ ماسەلەسىن دە جىك- جىگىمەن ءتۇسىندىردى.

پرەزيدەنتىمىز ءداستۇرلى ءدىنىمىزدى ۇلت دۇنيەتانىمى مەن مادەنيەتىنىڭ اجىراعىسىز بولىگى ەكەنىن ءجيى ايتادى. سونىمەن بىرگە، ءدىن مەن زايىرلىلىق ۇيلەسۋىن تۇراقتى بايىپتايدى. سۇحباتتاعى: «ءدىندى شىنايى يماندىلىققا جاقىنداتىپ، ونىڭ جاقسى جاعىن الۋىمىز كەرەك. قۇراننىڭ قاسيەتتى ۇكىمدەرىن ورىنداۋ ءۇشىن كەمتارلارعا كومەكتەسۋ، ءبىر- بىرىمىزگە جانىمىز اشۋ، باۋىرمال بولۋ، ۇلكەندى سىيلاۋ، بالانى تاربيەلەپ ءوسىرۋ، وتاندى، ەلدى قورعاۋ، بىرلىككە شاقىرۋ ارقىلى ءدىندى وركەندەتكەن ءجون. سوندا ءدىننىڭ مەملەكەتكە زور پايداسى، ۇلكەن قامقورلىعى بولادى. ول ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرەدى» دەگەن ويىن وقىعانىمىزدا، ەلباسىنىڭ رامازان ايىندا ءوز اتىنان بەرگەن اۋىزاشاردا ايتقان سوزدەرى سانامىزدا جاڭعىردى. راسىندا، ءدال بۇگىن يماندىلىقتىڭ ولشەمى، ەلباسىمىز ايتقانداي، ازاماتتىڭ قوعامعا، مەملەكەتكە قارىم- قاتىناسىمەن باعالانۋى ءتيىس. سوندا عانا ەلدە بەرەكە- بىرلىك بولادى.

ۇلىتاۋ سۇحباتىنداعى بايىپتى ويدىڭ ءبىرازى قازاقستاننىڭ قارىشتى الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋىنا قاتىستى وربىگەن. بيىلعى تامىز ايىندا ەلىمىزدىڭ كۇرەتامىرى سىندى تەمىرجول سالاسىندا بۇرىن تەك ارمان عانا بولعان تىڭ ەكى باعىت پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىڭ ءبىرى تۇيىقتاعى جەزقازعان ءوڭىرىن سەرپىلتۋ باعىتى ەدى. ۇلىتاۋدىڭ اۋليەبۇلاعىنداعى كەلەلى اڭگىمەگە دەيىن ەلباسى سول جولدىڭ تۇساۋىن كەستى. «تەمىرجول ءتورت وبلىستىڭ بىرنەشە اۋدانىنا تىرشىلىك ءنارىن بەرەدى. تەمىرجولدىڭ بويىنان جۇمىس تابىلادى. جۇمىس بولعاننان كەيىن كەنتتەر بوي كوتەرەدى. حالىق قوڭدانادى، دالامىزدى ەل جايلايدى» ، دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. ارينە، وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ ءال- اۋقاتى مەن بىلىك- ءبىلىم دارەجەسىن ءوسىرۋ قامى.

بۇرىن دا، ءدال قازىر دە - ساياسات ەرىككەننىڭ ەرمەگى ەمەس. بيىل ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شارتىنا قول قوياردا قايسىبىرەۋلەر قۇر بايبالام سالدى. شەكتەلۋشىلىكتىڭ ءمانى - شەتتەلۋشىلىك. تۇيەقۇستىڭ باسىن جاسىرعانى ءوزىن جاسىرعانى ەمەس ەكەنىن تۇسىنسەك كەرەك.

پراگماتيزمى زور ەلباسىمىز بۇل جولى دا: «جاقىن كورشىلەرمەن ەكونوميكالىق قارىم- قاتىناس جاساۋ ماڭدايىمىزعا جازىلعان نارسە. مۇنى ەشكىم شەكەسى قىزعاننان جاسامايدى. مۇمكىندىگىمىز وسىنداي، باسقا امالىمىز جوق. سوندىقتان، ەكونوميكالىق وداق قۇردىق. ساياسي ەمەس، ەكونوميكالىق وداق. بۇل - دۇرىس. مەن بۇعان زەرتتەپ- ءبىلىپ، شىن كوڭىلمەن بارىپ وتىرمىن» ، دەدى.

ەكونوميكالىق دامۋ - الەمدىك دامۋعا ىلەسۋدىڭ، سودان ءنار الىپ، وعان ءنار بەرۋدىڭ العىشارتى. وكىنىشكە قاراي، قوعامىمىزدىڭ ساناۋلى ءبىر بولىگى كوزىن بايلاپ، اينالاعا قاراماي ءومىر ءسۇرۋدى ادەتكە اينالدىرعان. وسىدان جيىرما جىل بۇرىن دا سونداي داڭعىرا قاعىلاتىن، قازىر دە سونىڭ داڭعىر- دۇڭعىرى ەستىلىپ قالادى. البەتتە، ەستى باسشى ەسسىز ءسوزدى ەلەڭ ەتپەيدى. ءبىراق بارشا ادام ونداي ەمەس قوي. سوندىقتان دا، نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى الدەقاشان ايقىنداعان قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ءبىر تراەكتورياسىن پىسىقتاپ وتەدى: « ءبىزدىڭ «تەڭىزىمىز» - رەسەي تەرريتورياسى. ءبىزدىڭ «تەڭىزىمىز» - قىتاي تەرريتورياسى. وسى ەكى مەملەكەتتى تەڭىز دەپ ساناساق، ءبىز سولاردىڭ جاعاسىندا تۇرمىز. ەندى ءبىز وسىلارمەن ساۋدا- ساتتىق جاساماساق، وندا ەكونوميكامىز قالاي وسەدى؟».

ادامنىڭ جانى دا، تانىمى دا قىزىق. ۇلت تا، ەل دە وسى سەكىلدى. رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدا ءجيى ايتىلىپ- جازىلاتىنداي، ءبىز وزىمىزگە وزگەنىڭ كوزىمەن قاراپ داعدىلانۋىمىز كەرەك. سوڭعى جىلدارى قازاقستان ج و و- لارىنا، سونىڭ ىشىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە شەتەلدىك كورنەكتى عالىمدار كەلىپ، تۇراقتى ءدارىس وقىپ تۇرادى. ونىڭ ىشىندە نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى دا بار. بۇل جوباعا مەملەكەت ارنايى قارجى بولەدى. وسى شاقىرىلعان عالىمدار: «قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى - ونىڭ بولاشاق دامۋىنىڭ كەپىلى. پرەزيدەنت ن. ءا. نازاربايەۆ - ەل ەكونوميكاسى مەن الەم ەكونوميكاسىنىڭ تامىر سوعىسىن قاتار بايىپتاپ وتىرعان ساياساتكەر. ساۋاتتى ەكونوميكا جانە ساليقالى ساياسات - قازاقستان تاڭداعان دۇرىس باعىت» ، دەيدى.

سۇبەلى سۇحباتتاعى ەلباسىمىزدىڭ: «بولاشاق ءبىزدىڭ قولىمىزدا. بولاشاق بىزگە بەتىن بۇرىپ تۇر.. . اسىعىستىق جاساماۋ كەرەك. سابىرلى بولعان ءجون» ، دەگەن سوزدەرى ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزگە سەنىم ۇيالاتادى.

2000 -جىلى 20 - قازاندا تۇركىستان قالاسىنىڭ 1500 جىلدىعى سالتاناتىندا ەلباسى: «قازاق ەلى ءۇشىن باقتىڭ بىردەن- ءبىر كەپىلى، دەرتتىڭ بىردەن- ءبىر ەمى - سىرتقى ىقپالداستىق پەن ىشكى ىنتىماقتى بىردەي دامىتا ءبىلۋ» ، دەگەن بولاتىن. بۇل ءسوزدىڭ ەكونوميكاعا دا، رۋحانياتقا دا تىكەلەي قاتىسى بار دەپ بىلەمىز. سونىمەن بىرگە، ول تەگەۋرىندى تاۋەكەلدى تالاپ ەتەدى. ەل بولاشاعىنىڭ تەمىرقازىعى - سەنىم مەن تاۋەكەلشىلدىكتى تەڭ ۇستاعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى.

ۇلىتاۋدىڭ اۋليەلى جەرىندە وتىرىپ باعزىدان بۇگىنگە دەيىنگى قازاقتىڭ تاريحي مەكەندەرى مەن وقيعالارىن سانا مەن پاراسات سۇزگىسىنەن وتكىزگەن ەلباسىمىز وسىنىڭ ءبارىن جاس ۇرپاق ءۇشىن ايتتى. «مەنىڭ ارمانىم، ويىم - قازاقستاننىڭ ماڭگىلىك بولۋى» ، - دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. - «زامان وتەدى، ۋاقىت العا جىلجيدى. ۇرپاقتار ءبىرىنىڭ جولىن ءبىرى جالعايدى. ءبىراق اتا- بابامىزدىڭ جەرى وسىلاي كەرەمەت بولىپ قالا بەرەدى. وسىنداي اۋليەلى جەردەن قۋات العان حالقىمىز اتا- بابالار جولىمەن جۇرەدى دەپ سانايمىن. ول جول - سارا جول، ماڭگىلىك ەلدىڭ جولى!» .

 ءار قۇبىلىستىڭ ءوز ءساتى بار. ۇلىتاۋ باعدارى ساتىمەن ايقىندالعان، ورايىمەن نۇسقالعان باعدار دەر ەدىك. بۇل باعدار ءبىزدى بىرىكتىرىپ، ىنتىماققا جانە تابىسقا باستايدى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى