ادەبيەتىمىزدى العا سۇيرەيتىن ارقالى اقىندار قاتارى كوبەيىپ كەلەدى
استانا. قازاقپارات - وسىدان ءۇش جىل بۇرىن استانادا وتكەن پوەزيا كەشتەرىنىڭ بىرىندە جاس اقىنداردىڭ ارىنىنا ءتانتى بولعان جازۋشى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى الىبەك اسقاروۆ: «قازىر زيالى قاۋىم ادەبيەتتە جاڭا تولقىن كەلە جاتقانىن ايتادى. ءبىراق مەن تولقىن ەمەس، سۋنامي كەلە جاتىر دەر ەدىم» دەپ ەدى.
وسى ءسوز اقىنداردىڭ ارقاسىنان قاققاننان كەم بولعان جوق. ارقالانعان اقىندار لەگى تولاستار ەمەس، «تولقىندى تولقىن قۋىپ، تولقىننان - تولقىن تۋىپ جاتىر». كۇنى كەشە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى، «رۋحانيات» ورتالىعى جانە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق ادەبيەتى كافەدراسى بىرلەسىپ وتكىزگەن جىر ءمۇشايراسىندا دا جاڭا ەسىمدەرمەن تانىستىق.
قازاقستان حالقى تىلدەرىنىڭ XVI قالالىق فەستيۆالى اياسىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان «ونەر الدى - قىزىل ءتىل» جاس اقىندار ءمۇشايراسى جاقسى اقىنداردىڭ تۇساۋىن كەستى دەسە بولادى. ءمۇشايراعا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، جازۋشى، تاريحشى قويشىعارا سالعارا، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ساعىمباي جۇماعۇلوۆ، «استانا» راديوسىنىڭ رەداكتورى، جاس اقىن ەربول الشىنباي قازىلىق جاسادى. كەشتى اقىن قالقامان سارين جۇرگىزدى.
جىر دوداسىنا جاس اقىنداردان از ولەڭ تۇسپەپتى. باق سىناۋعا كەلگەندەردىڭ اراسىنان ون اقىن ىرىكتەلىپ الىنىپتى. كەش بارىسىندا سول اقىندار ولەڭدەرىن وقىدى. قويشىعارا اعامىز ايتقانداي، ءبىز دە تالانتتى اقىنداردىڭ قاۋلاپ ءوسىپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولدىق.
«ولەڭدەرىڭىزدە جاساندىلىق جوق، پوەزيا بار، سول قۋانتادى. بۇگىن بىزگە اقىنداردىڭ جۇيرىگىن تاڭداۋ وڭاي بولعان جوق. ءبىز ولەڭدەردىڭ ىشىنەن ەرەكشە شىققان جولدارعا، تاقىرىپتى كوتەرۋى بويىنشا باعا بەردىك. بۇل سىزدەردىڭ تۇتاس شىعارماشىلىقتارىڭىزعا بەرىلگەن باعا ەمەس، ءمۇشايراعا قاتىسقان ولەڭدەرگە عانا بەرىلگەن باعا دەپ قابىلداڭىزدار»، - دەدى قويشىعارا سالعارا.
سونىمەن ءبىرىنشى ورىندى بۇگىندەرى «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىندا «پوەزيا الەمى» باعدارلاماسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن اجار ەربولعان جەڭىپ الدى. بۇعان دەيىن وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا جۇلدەگەر اتانىپ جۇرگەن اجاردىڭ ولەڭدەرى «ءسوز ساراسى»، «ازاتتىق تاڭىنداعى ازات جىر» جيناقتارىندا جارىق كورگەن. ەكىنشى ورىندى كەرەكۋدەن كەلگەن اقبوپە مارات يەلەندى. موڭعوليانىڭ اقكولىندە دۇنيەگە كەلگەن اقبوپە بۇگىندە پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتا وقىپ ءجۇر. ءۇشىنشى ورىندى قازاق گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى ايدانا بولات ەنشىلەدى. «قازاقستاننىڭ دارىندى بالالارى» ەنتسيكلوپەدياسىنا ەسىمى جازىلعان ايدانانىڭ ولەڭدەرى «جايىق اقىندارى انتولوگياسىنا» ەنگەن ەكەن.
استانا قالاسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى ەكى بىردەي ارنايى جۇلدە تاعايىنداپتى. ونىڭ ءبىرى - قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعاندىقتان، وسى وداقتىڭ ىرگەسىن قالاپ، ەڭ العاشقى ءتوراعاسى بولعان اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى سىيلىق. بۇل سىيلىقپەن استاناداعى №74 مەكتەپ- گيمنازياسىنىڭ 7-سىنىپ وقۋشىسى ۇلان نەسىپبەك ماراپاتتالدى. ايتا كەتەيىك، ۇلان جاس اقىنداردىڭ اراسىنداعى ەڭ جاسى كىشىسى ەكەن. ال ماعجان جۇمابايەۆ اتىنداعى ارنايى جۇلدەنى ايجان تابارىك قىزى يەلەندى.
ابزال ورىنباسار، بەكمۇرات ومىربەك، بوتاكوز مۇحيتدەن، قايرات سەيىتقازى، الماس اقتاس ىنتالاندىرۋ سىيلىقتارىمەن ماراپاتتالدى. جۇلدەگەرلەردىڭ بارلىعىنا دا باعالى سىيلىقتار تابىس ەتىلدى.
اقىن، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سەرىكزات دۇيسەنعازيننىڭ پىكىرىنشە، جاس اقىنداردىڭ وسى ەكپىنى، جالىنى باسىلماسا، ادەبيەتىمىزدى العا سۇيرەيدى. «ايدانا مەن بوتاكوزدىڭ ولەڭدەرىندە وزىندىك ستيل بار ەكەن. ءبىر اقىنداردىڭ قالقامانعا ەلىكتەيتىنى بايقالدى. بالكىم، قالامى توسەلگەن سوڭ ءوز ءستيلىن تابادى دەپ ويلايمىن» دەدى.
حاليما بۇقار قىزى، استانا