مادەني تەكە-تىرەس دەگەن وسى

- ءيا، - دەدىم.

-  وندا كەلىپ، كىتاپتىڭ مۇقاباسىن قابىلداپ الىپ، قول قويىپ كەتىڭىز، -  دەدى.

ايتىلعان ۋاقىتتا «اتامۇراعا» شاۋىپ باردىم. قاسىما 8 جاسار ۇلىمدى ەرتە شىقتىم. ول كولىكتە سەرىك بوپ، انانى، مىنانى سۇراپ وتىردى.

جەتكەن سوڭ جاۋاپتى ماماندار كەلىسىم شارتتى كورسەتىپ باعاسىن ايتىپ جاتتى. سوسىن حاتشى قىز: -  مىنا جاققا ءجۇرىڭىز، سىزگە مۇقابانى كورسەتەدى. ۇناسا، قابىلدايسىز، -  دەپ، ەكىنشى قاباتقا الىپ باردى. كەڭ كابينەتكە كىرىپ باردىم. ىشىندە 6-7 مامان وتىر. ءبارى - تەگىس ايەلدەر. ەكەۋى عانا قازاق. باسقالارى «ۇلى» حالىقتان ەكەن.

بارىمەن ادامشا امانداسىپ سالەم بەردىك. ورتا جاستاعى كەلىنشەك: -  مىنا مۇقابا سىزگە ۇناي ما؟ -  دەپ ديزاينداردى كورسەتىپ جاتقاندا، تۋ سىرتىمدا وتىرعان ەلۋلەر شاماسىنداعى ايەل بالامدى قىزىقتاپ، ودان قازاقشا ءار نارسەنى سۇراپ جاتتى. مەن بۇرىلىپ ارتىما قارادىم دا: -  ءسىز ودان بىلاي سۇراڭىز، -  دەي بەرىپ ەدىم، ول: -  ءبىز ۋجە ءجون سۇراسىپ جاتىرمىز، -  دەدى.

مەن سوندا دا بولماي: -  اقىرى سۇراعان سوڭ قازاقشا ءداستۇرلى جولمەن سۇراڭىز، -  دەدىم دە، بالانى تىك تۇرعىزىپ باستاپ كەتتىم.

- اتىڭ كىم؟

 - پالەن.

- نە ەلسىڭ؟ رۋىڭ كىم؟

- تۇگەن.

- جاسىڭ نەشەدە؟

- سەگىزدە.

- كىمنىڭ ۇمبەتىسىڭ؟

- مۇحامبەت پايعامباردىڭ.

- كىمنىڭ دوسىسىڭ؟

- ءتورت شادياردىڭ.

- باسىڭدا نە بار؟

- ءتاج-داۋلەت.

- قۇلاعىڭدا نە بار؟

- نۇر مۇحامبەت.

- مۇرنىڭدا نە بار؟

- ىرزىق-ءجاننات.

- بەتىڭدە نە بار؟

- يبا-ادەپ.

- كەۋدەڭدە نە بار؟

- جان-امانات.

- جۇرەگىڭدە نە بار؟

- زىكىر-سالاۋات.

- تىلەگىڭدە نە بار؟

- ديدار-تالاپ.

 - رۋحىڭدا نە بار؟

- مەيىرىم شاپاعات.

- ناپسىڭدە نە بار؟

- سابىر-قاناعات.

مەن سۇراقتاردى توقتاماي قويا بەردىم. بالا دا ىركىلمەي جاۋابىن ساتىرلاتىپ بەرىپ جاتىر. قازاق اپاي بالاعا دا، ەستىگەن جاۋابىنا دا ريزا بولىپ، ارقالانىپ كەتتى. ءبىراق سول ساتتە انا اققۇلاق اپام: - ۋجاس! چتو ۆى تاك زامۋچالي بەدنوگو رەبەنكا؟(سۇمدىق، جاس بالانى بۇلايشا قيناۋعا بولا ما ەكەن؟) - دەپ جانى اشىعانسىپ، ءتىل قاتتى. مەن جالت قارادىم. جاسى الپىستاردى القىمداپ قالعان، س س س ر كەزىندە «ۇلى حالىق» دەگەن لگوتامەن ارمانسىز ءومىر ءسۇرىپ، قازىرگى قازاقيلانۋ ۇردىسىنە كوڭىلى تولمايتىن، شاشى ساپ-سارى، سەمىز اپاي الا كوزىمەن اتىپ وتىر.

جۇزىندە بالانىڭ زەرەك جاۋابىنا دەگەن 1 گرام ريزاشىلىقتىڭ تابى بولسا نە دەرسىڭ؟! اگار. جۇرەك دەگەن نە دەگەن سەزگىش ورگان؟! تاڭعالاسىڭ. سەمىز اپامنىڭ ۇناتپاي، جاقتىرماي، ىشتارلىقپەن ايتىپ وتىرعانىن جۇلىن جۇيكەممەن جارتى سەكۋندتا بەتىنە قاراماي جاتىپ-اق سەزىنىپ ۇلگەردىم. مەن بايقاماعانسىپ: - ەشتەڭە ەتپەيدى. وسىلاي ادام بولادى. «تىيىمسىز ەلدىڭ بالاسى ديۋانا بولادى» دەگەن دەدىم دە: - بالام، وسكەندە كىم بولاسىڭ؟ - دەدىم. ول: - وسكەندە عالىم بولام، - دەپ تاعى دا ساق ەتە قالدى. قازاق اپايدىڭ قىزمەتى كىشى بولسا كەرەك، دەرەۋ سەمىزگە جالباقتاپ: - ون حوچەت ستات ۋچەنىم، (وسكەندە عالىم بولام - رەد.) - دەپ اۋدارىپ ۇلگەردى. ال مەن قازاقشا سوعىپ وتىرمىن. قاقپاس قاتىن ءبارىن ءتۇسىنىپ وتىر. سوندا دا بولماي: - ا، نۋ- كا، تەپەر سكاجي نام ۆسە ەتو نا رۋسسكوم؟ - دەدى.

بالا ماعان قارادى. مەن: - بالام، اپاڭ ساعان وسىلاردى ورىسشا ايتشى دەپ جاتىر. كانە، ورىسشا ايتشى وسىنىڭ ءبارىن، - دەپ قويىپ قالدىم. ول: مەنيا زوۆۋت پالەنشە، - دەپ ءبىر-اق سۇراعىنا جاۋاپ بەردى. قالعاندارىن سول كۇيى ۇقپادى. اپايىم: - تەبە لۋچشە ستات پرەزيدەنتوم، (سەن وسكەندە پرەزيدەنت بولاسىڭ - رەد.)- دەدى. بۇل جولى دا جۇرەگىنىڭ تۇبىندە مازاقتاپ، كەكەتىپ ايتىپ وتىرعانىن سول زامات كوڭىلمەن ايىرىپ ۇلگەردىم. مەن نىق داۋىسپەن: - پرەزيدەنتتىڭ ورنى بوس ەمەس جانە جۋىق ارادا بوساي قويماس. بىزگە وسى دا بولادى. «عالىمنىڭ حاتى ولمەيدى» دەگەن.

وسى عالىمدىعىڭ دۇرىس، بالام، - دەپ ولاردى ىقتىرىپ ۇلگەردىم. قىسقاسى اينالدىرعان 6-7 مينۋتتىڭ ىشىندە ول جەردىڭ اتموسفەراسىن سەزىپ قويدىم. ءبىزدىڭ باتىل رۋحاني ىزدەنىستەرىمىز ولارعا جاقپاي قالدى. شىناشاقتاي قازاق بالاسىنىڭ اسقاق ارمانى وعان ۇنامادى. وتىرىك جانى اشىعانسىدى. كەتىپ بارا جاتىپ سەمىزدىڭ كوزىنەن «دا... قازاقتار ويانىپ جاتىر. باياعى بىزدەن ىعىپ، بۇعىپ وتىراتىن قازاقتار جوق. بۇلايشا ىزدەنە بەرسە، بىزگە ۇستەمدىك ەتەر» دەگەن قايعىنى وقىپ قويدىم. ونىڭ قاسىنداعى ءۇش-ءتورت قانداسى دا جان-جاقتان جاقتىرماي كوز تاستاپ وتىردى. ءتىپتى كەتەردە مەن ولاردىڭ بىرەۋىمەن باسپالداقتا قارسى كەزدەسىپ تە قالدىم. ول دا الا كوزىمەن مەنى ءبىر اتىپ ءوتتى. بولمەدەن شىعىپ بارا جاتىپ قازاق اپايمەن قوشتاستىم. ول ەكى كوزىمەن دە (وسى تىركەس قالاي ءوزى؟!) قاتتى قۋانىپ وتىرعانىن بارىنشا جەتكىزىپ قالۋعا تىرىسىپ: - وي، قانداي كەرەمەت! بالا ءبارىن جاتتاپ الىپتى، - دەدى.

- ەگەر سىزگە بۇل مادەنيەت ۇناسا، ەرتەڭ انا كىتاپتان ءبىر دانا وتباسىڭىزعا

الىپ قالىڭىز. سوندا تولىق جازىلعان، - دەدىم. ول: - مىندەتتى تۇردە الام، - دەدى.

blogtime.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى