وتىڭ وشپەسىن ، وشاعىڭ سونبەسىن، دەپ تىلەيتىن قازاق حالقى ءۇشىن جامان ىرىمدى جاساپ جۇرگەن كىمدەر؟
سوندىقتان بۇلار سول ۇلتتىڭ مەنشىگى بولىپ ەسەپتەلەدى. ونى ءار ۇلتتىڭ ۇرپاقتارى ساقتاپ، زامانىنا قاراي دامىتىپ وتىرۋلارى كەرەك. ەگەر حالىق وزدەرىنىڭ ءتول قۇنارىن جوعالتىپ السا، ول حالىق ۇلت دەپ سانالمايدى. سوندىقتان ءار ۇلت وزدەرىنىڭ ۇلتتىق بايلىعىن ساقتاۋعا تىرىسادى، ءارى قورعايدى.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار عاسىردان عاسىرعا جالعاسقان، ءومىردىڭ سىنىنان وتكەن، پايدالى ەكەنى دالەلدەنگەن. مىسالى، قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق ويىندارىنىڭ بىرەۋى - اسىق ويىنى. اسىق ويناۋ بالانىڭ ويلاۋ قابىلەتىن دامىتادى، ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسا بىلۋگە ۇيرەتەدى، دەنەنى شىنىقتىرادى، قان اينالىمى مەن تىنىس الۋ مۇشەلەرىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتادى، بالانىڭ كوزى قاشىقتىقتان كورۋگە داعدىلانادى، مەرگەندىككە باۋليدى، بويدىڭ جىلدام وسۋىنە كومەكتەسەدى، تازا اۋادا تەرى جاسۋشالارى اشىلىپ، اعزا تىنىعادى.
ال، قازاقتىڭ ۇلتتىق بۇيىمى بەسىكتىڭ پايداسىن ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەپ، وسى ۋاقىتقا دەيىن جەتىپ وتىر. بالانىڭ تازا بولۋى، ۇيقىسىنىڭ تىنىش بولۋى ءوز الدىنا، بالانىڭ انا قۇرساعىنان جارىق دۇنيەگە كەلگەن سوڭ تابيعي وسۋىنە اسەر ەتەدى. جاپوننىڭ ايگىلى مەديتسينا عالىمى گاۋ ياۋ يدە يلاڭ قازىرگى زامانعى وزىق اسپاپتاردى قولدانا وتىرىپ زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ونىڭ زەرتتەۋى بويىنشا « ءسابي ءومىر ەسىگىن اشپاس بۇرىن، انا قۇرساعىندا ءجۇرىپ تەربەلىسكە تۇسەدى. الايدا ءومىر ەسىگىن اشقان سوڭ جارىق دۇنيەگە بىردەن ۇيلەسە المايدى. سوندىقتان ونى انا قۇرساعىنداعىداي الديلەپ، تەربەتىپ وتىرۋ كەرەك» ، دەگەن قورىتىندى جاسايدى.
مىنە، قازاق حالقىنىڭ ۇلىلىعى، وسى پروتسەستەردى ءوزىنىڭ ومىرىنە پايدالانىپ، بالا جارىق دۇنيەگە بەيىمدەلگەنشە، بەسىككە بولەپ، تەربەتىپ وتىرعان. وكىنىشكە قاراي، اسىرەسە، قالالى جەردە تۇراتىن جاس كەلىنشەكتەر بالانى بەسىككە بولەۋگە ەرىنىپ، پامپەرستى كۇنى- ءتۇنى قولداناتىن بولىپ ءجۇر. ا ق ش پەن ەۋروپا ەلدەرىندە وزىق ويلى دارىگەرلەر پامپەرستى قولدانۋعا قارسى اكتسيالار ۇيىمداستىرىپ، جاساندى جايالىقتان باس تارتۋعا ۇندەۋدە. سەبەبى، پامپەرستىڭ بالاعا زيانى ۇشان- تەڭىز. پامپەرستەگى ءناجىستى وزىنە ءسىڭىرىپ، حيميالىق جولمەن بۋلاندىرىپ جىبەرەتىن قوسپالار ادامدى بەلسىزدىك پەن بەدەۋلىك اۋرۋىنا دۋشار ەتەدى ەكەن. سوڭعى جيىرما بەس جىلدا ەۋروپا ەلدەرىندە بالا تۋۋدىڭ ازايۋىنىڭ ءبىر سەبەبى، بەدەۋلىك پەن بەلسىزدىكتىڭ اسەرى دەپ ءجۇر. سەبەبى، پامپەرس كيىپ وسكەن بالانىڭ قۋاتى قىرىققا جەتەر- جەتپەستە توقىراپ قالادى. اللانىڭ جاراتۋى بويىنشا، ۇل بالانىڭ مۇشەسىنىڭ ۇشى مەن ەن قالتاسىنىڭ قالىپتى تەمپەراتۋراسى بولادى. جاس بالا پامپەرسكە كىشى دارەتتى جىبەرگەن كەزدە دەنە تەمپەراتۋراسى بىردەن جوعارىلايدى. ازدان كەيىن پامپەرسكە سىڭگەن ءزار قايتادان سۋيدى. ءسويتىپ، قىسقا ارالىقتا ءبىر كۇيدەن ەكىنشى كۇيگە الماسقان تەمپەراتۋرا اتالىق بەزدىڭ دامۋىن تەجەيدى. دەمەك، تابيعي قۋاتىن جويىپ جىبەرەدى. مۇنداي جاعداي قىز بالاعا دا كەرى اسەر ەتەدى. وسىدان بارىپ بەلسىزدىك پەن بەدەۋلىك اۋرۋىنا ۇشىرايدى.
سوڭعى كەزدەرى، الماتىداعى «اكادەميك ب. جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي- زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى مىرزاكارىم الشىنبايەۆ مىرزا باستاعان عىلىمي توپ قازاقستانداعى ەرلەردىڭ بەلسىزدىگى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە، ۇرپاق بەرۋ جاسىنداعى 15 پايىز ەرلەردىڭ بەلسىزدىككە ۇشىراعانى انىقتالعان. وعان سەبەپ: قازىرگى ەكولوگيا، ازىق- تۇلىكتەگى حيميالىق قوسپالاردىڭ كوپتىگى، دەنە قوزعالىسىنىڭ ازدىعى، ت. ب. جاعدايلار. بۇل پامپەرس كيمەگەن ۇرپاقتىڭ جاعدايى. ەندى پامپەرس كيىپ وسكەن ۇرپاق وتباسىن قۇرار جاسقا جەتكەندە ، بۇل پايىز ارتا تۇسەرى ءسوزسىز. بۇل - ۇلتقا تونگەن ۇلكەن قاۋىپ. حالىقتى وسىرەتىن دە، وشىرەتىن دە - ايەل! قازىرگى جاس كەلىنشەكتەردىڭ ءوز جانىن ايالاپ، جالقاۋلانىپ، بالاسىن بەسىككە بولەمەي، پامپەرس كيگىزۋى قازاق حالقىن « ءوشىرىپ» جىبەرۋى مۇمكىن. سوندىقتان ەرى بار، ايەلى بار، «ۇرپاعىم بولسا ەكەن» دەگەن ءاربىر قازاق قاتتى ويلانۋلارى كەرەك.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار اۋىل مەن قالادا بىردەي دامىمايدى. نەگىزىنەن، ول اۋىلدى جەردە جاقسى داميدى. قازاق حالقىندا دا ۇلتتىق قۇندىلىقتار اۋىلدى جەردە قولدانىلادى. قالادا از نەمەسە ءتىپتى قولدانىلمايدى دا. قالادا باسقا ۇلتتاردىڭ سالت- داستۇرلەرى ارالاسىپ كەتكەن. مىسالى، قازىر قالالى جەردە بالاسىنىڭ تۋعان كۇنىندە تورتتىڭ ۇستىنە شىراعدان جاعىپ اكەلىپ، ونى بالاعا وشىرتەدى. «وتىڭ وشپەسىن» ، «شىراعىڭ سونبەسىن» دەيتىن قازاق حالقى ءۇشىن بۇل جامان ىرىم. ءبىراق ونى ويلاپ جاتقان اتا- انا جوق. سەبەبى، قازاقتىڭ سالت- ءداستۇرىن قالادا وسكەن اتا- انانىڭ ءوزى بىلمەيدى.
قازىر حالىق اۋىلدان قالاعا شوعىرلانۋ ۇستىندە. قازىرشە اۋىلدى جەردىڭ قازاعى كوپ بولعانىمەن، 30-40 جىلدان كەيىن قازاقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قالالىق بولادى. وسى جىلدار ىشىندە الماتىنىڭ حالقى 2 ميلليوننان، استانا، شىمكەنت، اقتوبەنىڭ حالقى 1 ميلليوننان اسادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇلاردان باسقا دا وبلىس ورتالىقتارى بار. 30-40 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستان حالقى 20 ميلليون بولعاننىڭ وزىندە 50 پايىزدان كوبى قالالىق بولادى. دەمەك، ۇلتتىق قۇندىلىقتىڭ قولدانىلۋى كەميدى. كەيبىرى قولدانىلمايدى دا. بۇل دا ۇلتقا تونگەن قاۋىپ. سوندىقتان ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى زامانعا قاراي دامىتىپ، قالاعا «كوشىرە» باستاۋ كەرەك.
قازىر ۇلتجاندى ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا توعىزقۇمالاق، قازاقشا كۇرەس، بايگە، كوكپار، اۋدارىسپاق جاقسى دامىپ كەلەدى. ەندى قازاقشا كۇرەستى وليمپيادا ويىندارىنا كىرگىزۋگە كۇش سالۋ كەرەك. قىز قۋۋ، بايگە، اۋدارىسپاق، كوكپار، ت. ب. اتپەن وينالاتىن ويىنداردى قالانىڭ يپپودرومدارىندا ءجيى- ءجيى وتكىزىپ، ونى ءتيىستى دەڭگەيدە جارنامالاپ، ناسيحاتتاپ وتىرعان ابزال. سوڭعى كەزدە جىگىتتەر اسىق ويىنىن قولعا الا باستادى. بۇل قۇپتارلىق جاعداي. ونشا كوپ جەردى كەرەك ەتپەيتىن، قىمباتقا دا تۇسپەيتىن اسىق ويىنىن مەكتەپ بالالارىنىڭ ىشىندە دامىتقان ءتيىمدى. اسىق ويىنىنان سىنىپارالىق، مەكتەپ ارالىق وليمپيادالار وتكىزگەن بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. ودان جوعارىلاپ ءار اۋدان، وبلىس ارالىق وليمپيادالار وتكىزىپ، سوڭىندا رەسپۋبليكالىق جارىس وتكىزسە، قالالىق بالالاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعى ارتار ەدى. اسىق ويىنىن وسى رەتپەن جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا دا جارىس وتكىزۋگە بولادى. باسقا دا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قالانىڭ ىڭعايىنا قاراي يكەمدەپ «قالالىق» جاساعان ابزال. ۇلتتىق قۇندىلىقتى دامىتقان ازاماتتاردى مەملەكەت تە قولداپ وتىرسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. مىسالى، سەرىكبول شايماردان دەگەن ازامات «Smart بەسىك» ويلاپ تاپتى. باتارەيانىڭ قۋاتىمەن تەربەتىلەتىن بۇل بەسىك جاس انالارعا ۇلكەن كومەك. تەك وسىنى مەملەكەت قولداپ، قارجى ءبولىپ بەسىكتى وندىرىستىك شىعارۋعا كومەكتەسسە جاقسى بولار ەدى. بۇعان سونشالىقتى كوپ قارجى دا كەرەك ەمەس. شەت ەلدەن شاقىرتقان انشىلەردىڭ بىرەۋىنە كەتەتىن قارجىدان كوپ قارجى كەتپەيدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتارى- مىزدى قالاعا كوشىرىپ كۇندەلىكتى قولدانىسقا ەنگىزبەسەك، كوبى كوپ ۇزاماي وشەدى. جىلىنا ءبىر بولاتىن ناۋرىز مەرەكەسى كەزىندە عانا كورسەتىپ وتىرساق ۇلتتىق قۇندىلىقتار دامىمايدى.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار شەت ەلدەگى، اسىرەسە، قىتاي، موڭعوليا قازاقتارىنىڭ ىشىندە جاقسى ساقتالىپ، جاقسى دامىعان. وسىلاردى جوعالىپ كەتپەي تۇرعاندا جيناستىرىپ، ءبىر ىزگە ءتۇسىرۋ كەرەك. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دامىتىپ قانا قويماي، قورلاۋدان دا قورعاۋىمىز كەرەك. كەيىنگى كەزدە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى قورلاۋ بايقالىپ ءجۇر. مىسالى، «ك ت ك» تەلەارناسى «بەشبارماق شوۋ» دەپ قازاقتىڭ قادىرلى اسى ەتتىڭ اتىن قورلاۋدا. بىرىنشىدەن، قازاقتا «بەش» دەگەن ءسوز جوق. قازاقتار «بەس» دەيدى. ادامدا بارلىعى ءتورت قانا بارماق بار، ەكەۋى اياقتا ەكەۋى قولدا، قالعاندارى ساۋساق دەپ اتالادى. قازاقتار: «بەس ساۋساق بىردەي ەمەس» ، «ساۋساق بىرىكپەي ينە ىلىكپەيدى» دەپ ماقالدايدى. «بەس بارماق بىردەي ەمەس» ، «بارماق بىرىكپەي ينە ىلىكپەيدى» دەپ ايتپايدى. ەكىنشىدەن، قازاقتا «بەشبارماق» دەگەن اس جوق. قازاقتار «ەت تاعامى» دەيدى. كەڭەستىك كەزدىڭ وزىندە اسحانالاردا «قازاقشا ەت» دەپ جازاتىن. ال «بەسبارماق» دەپ پاتشالى رەسەي كەزىندە «قازاقتار تاماقتى قولمەن جەيتىن جابايىلار» دەپ مازاقتاپ، قورلاپ ايتقان. سول كەزدەگى مازاقتاپ، قورلاپ ايتقان اتاۋدى ەندى ءوزىمىز تەلەارنا ارقىلى بۇكىل ەلگە جارنامالاپ ءجۇرمىز. م. اۋەزوۆ، س. مۇقانوۆ، ع. مۇسىرەپوۆ، ت. ب، دۇنيەدەن ءوتىپ كەتكەن كلاسسيك جازۋشىلارىمىزدىڭ، قازىرگى ءا. كەكىلبايەۆ، ق. ءجۇمادىلوۆ، م. شاحانوۆ، ت. ب. اقىن- جازۋشىلارىمىزدىڭ شىعارمالا- رىنان ەت تۋرالى «بەشبارماق» ءسوزىن كەزدەستىرمەيسىز. ويتكەنى، ولار بۇل ءسوزدىڭ شىعۋ توركىنىن جاقسى بىلەدى. سوندىقتان ايتۋعا نامىستانادى. نامىستانباي جۇرگەن تەك وسى شوۋدى ۇيىمداستىرعاندار، ونى جۇرگىزگەندەر، وعان ساراپشى بولعاندار. وكىنىشكە قاراي، ءقازىر «بەشبارماق» ءسوزىن اسابالار دا، باسقالار دا ءجيى قولداناتىن بولىپ ءجۇر. ال، سۇيىكتى، قادىرلى ءانشىمىز روزا رىمبايەۆا قارىنداسىمىزدىڭ «بەش» دەپ شىرقاپ، ۇن شاشقان كليپكە ءتۇسۋى، بۇل ءسوزدىڭ قايدان شىققانىن بىلمەگەنى وكىنىشتى- اق.
قازاقتا «تويباستار» دەگەن ءداستۇر بار. سونداي- اق «ك ت ك» تەلەارناسى قازاقتىڭ «تويباستار» ءسوزىن دە قورلاپ، توي etStar» Bدەپ اتاپ سايقىمازاققا اينالدىرىپ ءجۇر. بۇل تەلەارنا وزدەرىنىڭ شوۋلارىنا ات تاۋىپ قويۋعا ورەلەرى جەتپەسە، قازاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنان اۋلاق جۇرگەندەرى دۇرىس بولار ەدى. ال مۇنداي قورلاۋدى دەر كەزىندە تىيماسا، قورلاۋلارىن جالعاستىرىپ، كەلەشەكتە جاستاردى شاتاستىراتىن بولادى. ونىڭ ۇستىنە، قازىرگى شەتەلدىكتەردىڭ ەركىن كەلىپ- كەتىپ جۇرگەنىندە، شەتەلدىكتەر جانە جاستارىمىز «قازاقتىڭ اسى مەن ادەت- عۇرپى وسىلاي اتالادى ەكەن» دەپ اداساتىن بولادى. مۇنداي قورلاۋعا جول بەرۋگە بولمايدى! مۇنداي وقيعالاردى عىلىم اكادەمياسىنىڭ احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى جولىن كەسىپ وتىرۋلارى كەرەك. قازىر وسەك تاراتقانداردى جازالايتىن زاڭ قابىلدادىق. سول سياقتى قازاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن جانە ونىڭ اتاۋىن قورلاعانداردى دا جازالايتىن زاڭ قابىلداۋ كەرەك.
بۇل كۇندەرى باعامداپ قاراساق، تالاي ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز قولدى بولىپ كەتىپتى. باسقالار ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا حالىقارالىق پاتەنت الىپ العان. مىسالى، شەتەلدىك ءسان ۇلگىلەرىنەن قازاقتىڭ ويۋ- ورنەگىنىڭ، قىزدارىمىزدىڭ قوسەتەك كويلەگىنىڭ نىشاندارى بايقالىپ قالادى. سونداي- اق، وزبەكتەر - قازى- قارتانى، نەمىستەر - قىمىزدى، جاپوندار - ايران مەن شالاپتى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق اسى دەپ حالىقارالىق پاتەنت الىپ العان. «جاقسىعا اركىمنىڭ دە بار تالاسى» دەگەن عوي. ءۇيىر- ءۇيىر جىلقى ۇيىرگەن قازاقتىڭ «قىز جىبەك» جىرىندا: «جاعالبايلى، جىلقىسىن كوپتىگىنەن باعا المايدى» ، دەگەن ولەڭ جولدارى بار. ال، ءۇيىر- ءۇيىر جىلقى ءۇيىرىپ، كەرتىپ قازى- قارتا جەپ، سابا- سابا قىمىز ساپىرعان، جىلقىسىن كوپتىگىنەن باعا الماعان وزبەكتى دە، نەمىستى دە ەستىگەن نە كورگەن دە جوق ەدىك. قازى- قارتا مەن قىمىزعا بۇلار ۇلتتىق تاعامدارى رەتىندە قالاي پاتەنت العاندارىن كىم ءبىلسىن؟
ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى «بىزدىكى» دەۋ ءۇشىن حالىقارالىق پاتەنت الۋ كەرەك. ول ءۇشىن جاندى، جانسىز نە نارسەگە دە سول ەلدە ستاندارتى جاسالۋى ءتيىس. بىزدەگى تازى يتىمەن اينالىسۋشىلار وعان حالىقارالىق پاتەنت الايىن دەسە، ءتيىستى مەكەمەلەر تازىعا ستاندارت جاساپ بەرمەي وتىر. بۇل مەكەمە ويلانىپ- تولعانعانشا تاعى بىرەۋلەر ونى يەمدەنىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. قازاق تازىسىنىڭ جاناشىرى، «ايماقارالىق كينولوگيالىق ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى، حالىقارالىق جانە ۇلتتىق دارەجەدەگى ساراپشى نينا ماكەروۆا حانىم تازى تۋرالى ويلارىن «ەگەمەن قازاقستاندا» ايتا كەلىپ، سونداي- اق، ول بۇل تۇرعىدا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ سىرعىتپا جاۋاپتارىنا دا كوڭىلى تولمايتىندىعىن ايتىپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، اتالعان مينيسترلىك بۇل ماسەلەمەن وزدەرىنىڭ اينالىسپايتىندارىن جەتكىزگەن. «سوندا كىم اينالىسادى بۇل ىسپەن جانە بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتىك قولداۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە» ، - دەيدى ن. ماكەروۆا. «وسىنداي اسىل قازىنامىزدى قۇنتتاماي جۇرگەنىمىز مەنىڭ جانىما قاتتى باتادى. اشىنعاننان كەيدە اشى داۋىسىم دا شىعىپ كەتەدى. تۇرىكمەندەر تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى- اق تازىسى مەن الابايىن زاڭداستىرىپ الىپتى. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن قالىڭ ۇيقى قۇشاعىندا ءجۇر ەكەنبىز. بۇلاي جاتا بەرۋگە بولمايتىنى انىق. قازىردەن قيمىلداماساق، جوعارىدا ايتقانىمىزداي، وكىنىشكە ۇرىنىپ قالۋىمىز ابدەن مۇمكىن» ، دەپ جازدى («ەگەمەن قازاقستان، №120, 20.06.2014 ج. ) .
ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا حالىقارالىق پاتەنت الۋ ءۇشىن، ونىڭ ءبارى وزىمىزدە ستاندارتتالۋى كەرەك. بۇل - كولەمدى جۇمىس. مىسالى، قازاق ءۇيدىڭ جەكە پاتەنتىن الۋ كەرەك بولسا، ونىڭ ءاربىر قۇرامداس بولىگىنە: كەرەگە، ۋىق، شاڭىراق، باسقۇر، تۋىرلىق، ت. ب. بولشەكتەرىنە جەكە- جەكە پاتەنت الۋ كەرەك. سەبەبى، وسى بولشەكتەرگە باسقالار پاتەنت الىپ السا « ءبىز ويلاپ تاپقان زاتتى قازاقتار قۇراستىرىپ ءۇي تىكتى» دەپ داۋلاسۋى مۇمكىن. سول سياقتى بەسىكتىڭ وزىنە جانە ءاربىر قۇرامداس بولشەگىنە جەكە- جەكە پاتەنت الۋ قاجەت. باسقا قۇندىلىقتارعا دا سولاي. پاتەنتىڭ بولسا ول - سەنىكى. بولماسا ول - باسقانىكى. پاتەنتىڭ بولماسا سەنىكى - ۇرلىق بولىپ ەسەپتەلەدى.
مۇنداي كولەمدى جۇمىستى ءبىر مينيسترلىك اتقارا المايدى. سەبەبى، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز سان سالالى. بىرەۋى تاماق ونەركاسىبىنە بايلانىستى بولسا، ەندى ءبىرى مادەنيەت، ءۇشىنشىسى اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە، ت. ب. بايلانىستى. سوندىقتان ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ستاندارتتاۋدا مينيسترلىكتەرگە تاپسىرما بەرەتىن، ونى حالىقارالىق پاتەنتكە دايىندايتىن وكىلەتتى ورگان قۇرىلۋى كەرەك.
ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ۇرلانىپ جاتقاندىعى تۋرالى، ونى قورعاۋ ءۇشىن حالىقارالىق پاتەنتكە دايىندايتىن كوميتەت قۇرىلۋى كەرەك ەكەندىگى تۋرالى 2008 -جىلى «ەگەمەن قازاقستاندا» ماقالا جاريالانعان ەدى. ءبىراق وسى ماقالادان كەيىن 6 جىل وتسە دە ەشقانداي قوزعالىس جوق. بۇدان كەيىن دە ءبىراز ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدى باسقالاردىڭ پاتەنتتەپ العاندىعى ايتىلۋدا. 2011 -جىلدىڭ 6 ناۋرىزىندا «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ «اپتا kz» حابارىندا شۇباتقا - يەۆرەيلەردىڭ، قازاق ۇيگە - امەريكالىقتاردىڭ حالىقارالىق پاتەنت العاندىعى ايتىلدى. قازاقتا سوندا نە قالدى؟ ەگەر ءبىز ءالى دە نەمقۇرايلىلىقپەن، جايباسارلىقپەن جۇرە بەرسەك بارلىق ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان ايىرىلامىز. سوندىقتان ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى قورعاۋ كەرەك.
نازراحمەت قالي،زەينەتكەر.
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتىنەن
