ورىستار ويلانا باستادى
ورىس عالىمدارى ويلانا باستاعانى بايقالادى. دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىلىپ، قاسقا باس ماڭدايلار جيىندا قايتا-قايتا ءسوز الا باستادى.
ونداي جيىندارعا شەنەۋنىكتەر مەن دەپۋتاتتار دا قاتىسا باستادى. ەندى شە، كىمنىڭ ۇزاق جاساعىسى كەلمەيدى دەيسىڭ؟ ورىستار الەمنىڭ باسقا حالقىمەن سالىستىرعاندا، قانداي جاعدايعا قاراماستان، ۇزاق جاساۋى ءتيىس.
جاقىندا رەسەي قوعامدىق پالاتاسىنىڭ مۇشەسى سەرگەي ماركوۆ «ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ كىلتى - قاراپايىمدىلىقتا. ول ءۇشىن «كوكا كولانى» ازىراق ءىشىپ، ازىراق جەپ، تىنىش بولمەدە ۇزاعىراق وتىرۋ كەرەك» دەپ ءتۇسىندىردى.
- ادامدار، شىن مانىندە، 100-150 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرە الادى. ءبارىن قۇرتىپ وتىرعان ءالسىز مەديتسينا، ول ادامنىڭ 10 جاسىن ۇرلاپ وتىر، قوزعالىستىڭ ازدىعى ادامنىڭ بەس جىلىن الادى، كوپ وتىرۋعا بەس جىل تيەسىلى، تۇندە ۇيىقتاماۋ ادامنىڭ تاعى بەس جىلىن الادى، نەگىزى كەشكى ساعات سەگىزدەن تاڭعى ساعات سەگىزگە دەيىن قالادا جىم-جىرت، تىنىشتىق ورناۋى كەرەك، - دەيدى سەرگەي ماركوۆ.
ونىڭ بۇل سوزىنە ادامنىڭ سەنۋى قيىن شىعار، ءبىراق باسقا دا مامانداردىڭ كەيبىر پايىمدارىنىڭ قۇلاققا كىرەتىنى اقيقات.
- مىسالى، تەمەكى شەگۋ ادامنىڭ بەس جىلعا ءومىر ءسۇرۋىن قىسقارتادى. اراق ون جىلىڭدى ۇرلايدى، ساپاسىز، اعزاعا كەلەتىن زيان سۋسىندار تاعى ون جىلىڭدى قۇرتادى، - دەيدى دارىگەر- نۋتريتسيولوگ نينا كۋراكينا.
شىندىعىندا دا، ماماندار ويىنداعىسىن ايتىپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ورىستىڭ بالاسى 120 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرە الادى ەكەن. ەگەر كوكونىس پەن جەمىس- جيدەكتى جانە كارتوپتى كوپ جەسە، ال «كوكا كولا» مەن اراقتى از ءىشىپ، گامبۋرگەردى قولىنا الماسا، وندا ورىس مۇجىعىنان جاقسى ادام جوق. بۇل - مامانداردىڭ پىكىرى.
پۋتين باستاپ، ورىس ماماندارىنىڭ الاڭدايتىنداي ءجونى بار. ويتكەنى قازىر رەسەيدە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 69 جاستى قۇراپ وتىر.
سەرگەي ماركوۆتىڭ پايىمداۋىنشا، سوڭعى ون جىلدا ادامنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى جاقسارىپ كەلە جاتقانعا ۇقسايدى. جىل سايىن ادامنىڭ جاسى 6 ايعا ۇزارىپ كەلەدى، ارينە، بۇل - جاقسى نىشان. بۇدان دا ارتۋىنا مۇمكىندىك بار.
- مىسالى، موناكو ەلىندە ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 100 جاسقا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. سوندىقتان ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورىس حالقىنىڭ ۇلتتىق يدەياسىنا اينالۋى كەرەك. مەملەكەت اقشانى عارىشقا، «روسكوسموسقا» ەمەس، ادامنىڭ جەكە الەۋمەتتىك تۇرمىسىنا كوبىرەك بەرۋى ءتيىس. ورىس مۇجىعىنىڭ 80 جاسقا كەلگەنشە، كۇش-قۋاتى بۋىرقانىپ تۇرعانى ابزال. ولار تەلەارنانىڭ الدىندا سىرا ءىشىپ، مارعاۋ وتىرماعانى دۇرىس، - دەيدى سەرگەي ماركوۆ.
راسىندا دا، بۇگىندە قۋاتى تاسىپ تۇرعان ورىس ادامى جوق. ءبارى ەرتە ولەدى. بۇل تۇرمىس-تىرشىلىك پەن الەۋمەتتىك جاعدايعا دا قاتىستى. دەسەك تە، 1956 - جىلى ورىستىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاشا دەڭگەيى جاپوندارمەن قاتار بولىپ، 70 جاستى قۇراعان. ال قازىر ۇزاق ءومىر سۇرەتىن جاپوندار كوبەيدى. ال ورىستىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى كەمىپ، 69 جاستا قالىپ قويدى. جاپوندار بولسا، ءاربىر ونجىلدىقتا 3 جاس قوسىپ كەلەدى.
...ال ءبىز شە؟
ەركىن قالدان
«ايقىن»
