شىن - ەسەي جەڭىس ۇلىنىڭ اڭگىمەسى
قابەنىڭ وسىلاي اياق استى ىزدەيتىن ادەتى بار. جاي ىزدەدى مە ەكەن؟ وتكەن جولعىداي كولىك تاڭداۋعا ەرتىپ باراتىن بولسا، ءتىپتى جاقسى. جاتاقحانا دا شارشاتتى. كىتاپ وقۋعا ءتىپتى زاۋقى جوق.
شىركىن، قابە ءبىر سىلتاۋ تاۋىپ، قازىر اۋىلعا ەرتىپ كەتسە عوي. قاتتى ساعىنىپ ءجۇر وسى كۇنى. اكەسى جانداۋلەتتىڭ بوكتەردە قوي جايىپ جۇرگەنى كوزىنە ءجيى ەلەستەيدى. قىسى-جازى تىماعىن كوزىنە تۇسىرە كيىپ، جولىققان ادامعا بارلاي قارايتىنى قىزىق. كانيكۋلعا بارعاندا تۇسكە دەيىن ۇيىقتاماي، كومەكتەسپەسە مە وسى جولى!..
باسقا وقىتۋشى كەلىپ، اعايدى سىرتقا شاقىرىپ كەتتى. بۇل كىسى كوپ بىلسە دە، ءدارىسى ءبىرسارىندى. داۋسىنا قۇلاقتارى ابدەن ۇيرەنىپ كەتكەندىكتەن بە، ستۋدەنتتەر كوزدەرىن ءبىر اشىپ، ءبىر جۇمىپ، قالعىپ وتىرادى. اعايدىڭ وندا شارۋاسى جوق، ءوزى جاقسى كورەتىن جانە جاقسى بىلەتىن تاقىرىپتى قازبالاي سويلەپ، ارا-اراسىندا ورنىنان تۇرىپ، قايتا وتىرىپ، جان-تانىمەن ءتۇسىندىرىپ باعادى. وقىتۋشىنىڭ سىرتقا شىققانىن پايدالانىپ، ستۋدەنتتەر كەرىلىپ-سوزىلىپ، راقاتتانىپ قالدى.
كوكتەم كۇنى ماۋجىراپ تۇر.
اعاي تەز ورالىپ، ساباعىن جالعاستىرا بەردى. سول ءبىر سارىن. كوزدەر كىلگىرىپ، باستار سالبىراي بەردى. وقىتۋشى داۋسى تالىپ ەستىلىپ، اسقارجان قالعي باستاعانداي ەدى:
- كەشىرىڭىز، وتاۋبايەۆتى بىرەر مينۋتقا بولار ما ەكەن؟ - دەدى قابە ەسىكتەن باسىن عانا قىلتيتىپ. وسى قابەنىڭ «بىرەر مينۋت» دەپ قيىلاتىنى قىزىق.
- بولادى.
اسقارجان ورنىنان قۋناق تۇرىپ، ەسىككە بەتتەدى. اۋزىنا جۇدىرىعىن تاقاپ، ەسىنەپ العانىن ءوزى اڭعارعان جوق.
- بۇدان كەيىن قانشا لەكسيا بار؟ - دەگەن سۇراقپەن قارسى الدى قابە.
- بىرەۋ عانا، وندا دا وسى كىسىنىڭ سەمينارى.
- ەرتەڭ شە؟
- ەرتەڭ... ەرتەڭ - ءۇش جارىمعا دەيىن. نە بولدى؟
- تاستاشى ءبارىن! مەن اۋىلعا بارىپ كەلەتىن بولدىم. جولعا جالعىز شىققىم كەلمەي تۇر. ماعان سەرىك بولساڭشى،ا!
- اۋىلعا دەيسىڭ بە؟ تاماشا عوي! كەتسەك، كەتتىك! تۇرا تۇر، ەرتەڭ كىمدەردىڭ ساباعى بار ەدى بىزگە؟ مامىرقۇلوۆانىكى - و كىسى ءبىر كۇن لەكسياسىنا قاتىسپاعانىمدى كەشىرەدى. الپيەۆ - كەشە عانا سەمينارىندا جاۋاپ بەرگەنمىن. ماقۇلبەكوۆتەن... و كىسى ساباقتا بولماعانىمدى سەزبەي دە قالار. كۇيىپ تۇرعان دۇنيە جوق، زىمىرايىق. - اسقارجان تاعات تاپپاي كەتتى.
- مىنا اعايىڭنان قازىر سۇرانا الاسىڭ با؟
- ارينە، بەس سەكۋند قوي!
- بول، ەندەشە، تەز! سىرتتا كۇتەمىن.
اسقارجان اسىعىس كىرىپ، الدەبىر سىلتاۋ ايتقانشا-اق اعايى رۇقسات بەردى. و، عاجاپ، ءبارىنىڭ ورايى كەلگەنىن كورمەيسىڭ بە؟ جاڭا عانا زەرىگىپ وتىرىپ، اۋىلدى ارمانداماپ پا ەدى!
- ءيا، اۋىلعا جايشا شىقتىڭ با؟ كولىگىڭدى تويدىرىپ الدىڭ با ءوزىڭ، مەنىڭ قالتامدا سوقىر تيىن جوق.
اسقارجاننىڭ قاي سۇراعىنا جاۋاپ بەرەرىن ويلاعانداي، قابە قاسىن كەرە كۇلىمدەپ قويدى دا:
- انا جەڭگەڭ عوي، - دەدى جاي عانا. - اۋىلعا جىبەرگەنىمە ءبىر اپتا تولعان جوق، «الىپ كەت» دەپ قوڭىراۋلاتىپ جاتىر. «اپتا ورتاسىندا ما؟» دەسەم، تىڭدايتىن ەمەس. جۇمىستان سۇرانۋعا تۋرا كەلدى. دەمەك، جەڭگەڭ مەنى قىزعانادى. جۇمىستان ءبىر مينۋت بوساي المايتىنىمدى بىلە تۇرا قىزعانادى. ۇيگە ءتۇن كىرگەندە جەتىپ، كەشكى اس ىشۋگە مۇرشام جەتپەي قۇلايتىنىمدى كورە تۇرا قىزعانادى. ءاي، بۇل ايەلدەر دەگەن... قىزىق حالىق قوي!..
- مەنى ساباعىمنان جۇلىپ العانىڭدى بىلسە، جەڭگەم ءتىپتى رەنجيدى عوي.
- جالماۋىزعا دا جان كەرەك، جولدا جالعىز قالسام قايتەمىن؟
الماتىنىڭ كەپتەلەگىنەن ازەر سىتىلىپ تاس جولعا تۇسكەندە، كوكتەم كۇنى ابدەن بابىنا كەلگەن-دى. جەر-انا بۋسانىپ جاتىر. جاعالاي تىزىلگەن تەرەكتەردىڭ جالاڭاش بۇتاعىنان كۇن جارىقتىق ەركىن سىعالاپ، جولاۋشىلاردى قۋىرا باستاعان.
- سەنىڭ قىزىڭ بار ما وسى؟
- وي، قابە، كىم كوپ، قىز كوپ، تابىلار بىرەۋى... ودان دا قازىر جايداق جولعا شىققاندا، كولىگىڭنىڭ تىزگىنىن ماعان بەرشى! اڭىراتايىن ءبىر! اۋىلعا مەن ايداپ كىرەيىنشى،ا! اپام تاڭقالسىن! الماتىدان بەرى ءوزىم زىمىراتىپ كەلگەنىمدى ايتىپ، كوزىن تاس توبەسىنە شىعارايىن.
- جوق، سەن ءالى بالاسىڭ، اسەكە. تاقىمىڭدى قىسساڭ-اق الا قاشىپ تۇرعان مۇنداي تۇلپارلار بوتەندى جاتىرقايدى. ونىڭ ۇستىنە، قازىر جول بۋلانىپ جاتىر، دوڭگەلەك كەنەت تايىپ كەتۋى دە مۇمكىن. بىرەۋدىڭ بالاسىنىڭ وبالىنا قالاتىن جايىم جوق.
- مەنى بالا كورەتىنىڭ نە وسى، قابە؟ ءۇشىنشى كۋرستى تاۋىسۋعا جاقىنداعان ساقا جىگىت ەمەسپىن بە مەن دەگەن!
- ساقاسىڭ با، اسىقسىڭ با، بىلمەيمىن، بۇگىنشە تىزگىنگە تالاسپا. - قابە كوزىن قۋلانا سىعىرايتتى. - مەنى سوزگە اينالدىرىپ، قىز جايلى اڭگىمەنى ۇمىتتىرماقسىڭ عوي، ءيا- ءا- ءا؟
- قىزىم جوق بولسا نە ايتامىن؟ قىزىقسىڭ، قابە!
اسقارجان سىرىن بۇگىپ قالدى. ۇناتاتىن قىزى جوق ەمەس، بار. جانە ءوزىنىڭ اۋىلداسى. قابە ول قىزدى جاقسى بىلەدى. قازىر ايتىپ قويسا، اقكوڭىل قابە ونى ەرتەڭ بىرەۋگە سىر عىپ سىبىرلاماس پا، ءسويتىپ، كۇللى اۋىلعا جايىلماس پا؟ جوق، ايتپاعانى دۇرىس.
- ءوزىڭ ءبىل، اسەكە. - قابە تەز كونە سالدى. - «ورالىڭنىڭ بارىندا وينا دا كۇل» دەگەندى بۇرىنعىلار بەكەر ايتتى دەيسىڭ بە؟ قولىڭدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەپ جۇرمە تەك.
- قۇبىلتپا، قابە، بۇل ءسوزدى اباي اتام بىلىمگە قاتىستى ايتقان عوي.
- ال مەن ونى سەنىڭ جاستىعىڭا قاراتا ايتامىن. ويلان، بالا...
اسقارجان ۇندەگەن جوق. تەرەزەگە قادالىپ، وي تەڭىزىنە مالتىپ كەتتى.
ءاقمولدىر وقۋعا بيىل ءتۇستى. كوركەم قىز ءوزى. ءجۇرىس-تۇرىسى دا جاقسى. كورگەن جەردە «اعالاپ» تۇرادى. جاتاقحاناسىنا ءبىر-ەكى رەت سوعىپ، قولىنان شاي ءىشىپ قايتقان. قاسىنداعى قۇربىلارىنا اسقارجاندى تانىستىرىپ، ءسوز اراسىندا «قايسىسىن ۇناتساڭىز دا، ءوزىم كوندىرىپ بەرەمىن عوي ءسىزدى ماقتاپ-ماقتاپ» دەپ جاراسىمدى ءازىل تاستاعان. اسقارجان ءاقمولدىردى الماتىدا جاڭا كورىپ، جاڭا تانىسقانداي بولعان. اۋىلداعى شاقتارىن ەسىنە تۇسىرە المادى. قايدا-ان، سوڭعى سىنىپتا جۇرگەندە ءوزىن جىگىت سەزىنىپ، قۇرداستارىمەن كۇندە باستاڭعى جاساۋدان قولى تيمەدى عوي. ءشوپتى دە، شوڭگەنى دە ولەڭ ەتكەن، ولەڭدەتكەن سول عاجاپ كۇندەر-اي!.. ۇلكەن سىنىپتىڭ ۇلدارى وزدەرىنەن ءبىر سىنىپ تومەن وقيتىن قىزدارعا كوپ ۇيىرسەكتەيتىن ادەتى عوي، بۇلار دا ءسويتتى. ءتىپتى، ءوزارا سەرتتەسىپ، ءارقايسىسى ونىنشى سىنىپتىڭ ءبىر-ءبىر قىزىن قاراتىپ الۋعا كەلىسكەن. ون ءبىر جىگىتتىڭ توعىزى وسىلايشا ماحاببات يەسى بولىپ شىعا كەلگەن. اسەكەڭ دە بار ىشىندە. ءبىراق سوندا ءوزى ءسوز ايتقان مارال ەسىمدى قىزدى جاقسى كوردى مە، كورمەدى مە، ايتا المايدى. جولداستارىنىڭ الدىندا بەدەلى تۇسپەۋىن كوبىرەك ويلاعانى راس. قازىر مارالدىڭ قاي قالادا، قاي وقۋدا جۇرگەنىن دە بىلمەيدى. سوعان قاراعاندا، سۇيمەگەنى عوي.
ال بيىل اقمولدىرمەن الماتىعا بىرگە كەلدى. تاكسيدە قاتار وتىردى. ۇياڭ قىزدىڭ جۇگىن كوتەرىسىپ، جاتاقحانادان ورىن الىپ بەردى. اۋىلداسى رەتىندە قامقور بولعان ءتۇرى. «سودان كەيىن باياعى مارال سياقتى ۇمىتىپ كەتەرمىن» دەپ ويلاپ ەدى، ۇمىتىلمادى. ءاقمولدىردىڭ باسقا عيماراتتا وقيتىنى قانداي جاقسى، ايتپەسە ساعات سايىن بارىپ تۇرار ما ەدى... ءوزىن شەكتەي بەرەدى. قىز بولسا، الماتىعا جاڭا كەلدى، ءبىرىنشى كۋرستا وقۋدان باس الا قويماس. ۋاقىت بار ءالى.
جەڭىل كولىك موڭكي جونەلگەندە ءبىر-اق وياندى. ءتۇۋ، سونشا ۇيىقتاعان با؟ اۋىلدىڭ قاراسى كورىنىپ قالىپتى. اۋزىن اڭقيتا ەسىنەپ، ءبىر كەرىلىپ الدى. قابىلبەك كوزىن جولدان ايىرماي، تاس مۇسىندەي مەلشيىپ وتىر. قولى مەن اياعى عانا ماشىقتى قيمىلدان جاڭىلار ەمەس. اسقارجان جاققا بۇرىلىپ قاراعان دا جوق.
الماتىدان كەلەتىن جول اۋىلدى بۇيىرىنەن سوعىپ، بويلاپ كەتەدى. ءبىراق قابە باسقا تۇسقا، جوعارى جاققا تارتتى. ويىن ءتۇسىندى، الدىمەن ءوز ۇيىنە ەمەس، اسقارجانداردىكىنە سوقپاق قوي. شەتكى كوشەمەن شوقالاقتاتىپ كەلەدى. اسقارجان ايناعا قاراپ، بەت-اۋزىن، شاشىن رەتتەگەن بولدى. كوزى قىزارىپ تۇر.
ءماسساعان، مىناسى نەسى؟.. ءۇيدىڭ الدى قاراقۇرىم حالىق. بۇلار نە ىستەپ ءجۇر؟ نەمەرە اعاسىنىڭ «مازداسى» دا تۇر عوي. كورشى ءۇي جاقتان ەكى جىگىت قوي جەتەلەپ كەلەدى. ەشتەڭە دە تۇسىنبەي، قابەگە قارادى. ول كوزىن تايدىرىپ اكەتتى. كولىگىن ىڭق ەتكىزىپ توقتاتتى دا، ءۇرپيىپ قالعان اسقارجانعا ءۇي جاقتى يەگىمەن نۇسقادى. ورنىنان كوتەرىلىپ كەلىپ، ەسىكتى دە اشىپ ۇلگەردى. «جىگىتسىڭ عوي، مىقتى بول!» دەگەنىن عانا قۇلاعى شالدى...
قايران اكە!.. بوكتەردە قوي جايىپ جۇرگەن جەرىندە قۇلاپتى. جۇرەگى الىپ تىنىپتى اقىرى...
اسقارجان ەگىلە جىلادى. كىم باسۋ ايتسا دا توقتاي العان جوق. قاسىنداعى نەمەرە اعاسى، باسقا دا تۋىستارى داۋىس سالىپ كەلە جاتقانداردى كورگەندە عانا «باۋىرىمداي» جونەلسە، اسقارجاننىڭ ەكى يىعى سەلكىلدەدى دە تۇردى. باسىن شايقاي بەرەدى. سەنگىسى كەلمەيدى. قالايشا؟ قالايشا؟ كورشى اعاسى كەلىپ، داۋىس كوتەرە ەسكەرتىپ كەتسە دە، جاس جىگىت كوز جاسىن تىيا المادى. ۇيگە كىرىپ، اناسى باعيلانىڭ باۋىرىنا ەنە ءتۇسىپ سەلكىلدەي وكسىگەندە، اپكەلەرىنىڭ ءبىرى ەسىنەن تانىپ تا قالدى.
قىزىعىن كورسەتە المادى-اۋ!.. وقۋىن بىتىرسە، بار جاقسىلىقتى ءۇيىپ-توگەتىنىن ويلاپ، ءوزىن جۇباتۋشى ەدى...
ءتۇن ورتاسىندا، جۇرت اياعى سيرەگەندە اسقارجان اكەسى جاتقان بولمەگە كىردى. ماڭدايىنان سيپاپ وتىرىپ، تاعى ەگىلدى. ەلۋدەن جاڭا اسسا دا، قايران اكەنىڭ اجىمدەرى تىم تەرەڭدەپ، تارامدانىپ كەتكەن ەكەن. وسى ازىردە عانا ۇيىقتاعانداي، جۇزىندە ەش قينالىس پەن ازاپتىڭ ءىزى جوق، ءتىرى ادام سياقتى جاتىر. اسقارجاننىڭ بويىن ءبىر الابوتەن سەزىم بيلەدى. اكەسىن دۇرىستاپ تاني الماعانداي، مەيىرى قانىپ بەت- جۇزىنە قاراي الماعانداي، ءتىپتى بار عوي، ماڭگى بار بولاتىنداي كورىپ ءجۇرىپتى عوي. ەشقاشان داۋىس كوتەرىپ سويلەمەسە دە، ەشقاشان باسىنان سيپاماسا دا، ەشقاشان «ساباعىڭ قالاي؟» دەپ سۇراماسا دا، ماڭگى ۇيقىعا كەتكەن مىنا جان وزىنە سونشا ىستىق، سونشا جاقىن، سونشا اياۋلى ەكەنىن ەندى سەزىنىپ وتىر.
كۇن كوتەرىلە جانازاعا جينالعان جۇرتتىڭ الدىندا اكەسىنىڭ بارلىق قارىزىن ءوزى قايتاراتىنىن ايتىپ ۋادە بەردى. ءبىراق ەشكىم «قارىز ەدى» دەمەدى. مولدانىڭ «جاقسى ادام با ەدى؟» دەگەنىنە، تۇس-تۇستان جامىراسىپ، «جاقسى ادام ەدى، جاقسى ادام بولاتىن» دەپ جاتتى جۇرت. اسقارجان ولاردىڭ شىن جۇرەكتەن ايتىپ تۇرعانىنا سەندى. اكەسى شىنىندا دا جاقسى ادام ەدى عوي...
سۇيەكتى كوتەرىپ، قالىڭ قاۋىم زيراتقا بەت العاندا، اپاسى مەن ەكى اپكەسى، ايەلدەر جىلاپ قالا بەردى. اكەسىنە توبەنىڭ ورتا تۇسىنان جەر بۇيىرعان ەكەن. مولدەكەڭنىڭ: «توپىراعى جاقسى ەكەن»، - دەگەنىن دە مەدەۋ تۇتىپ، ۇناتىپ قالدى. ەڭسەسىن تىكتەپ، ۇلكەندەردىڭ اۋزىن باقتى. بىلسە، جالعىز تۇياق دەپ مۇنى شاقىرۋعا ءتيىس. اسقارجان بۇعان دەيىن ادام قويۋعا قاتىسىپ كورمەسە دە، اكەسىنىڭ سۇيەگىن ءوز قولىمەن ورنالاستىرۋعا ىشتەي بەكىنىپ العان- دى. كۇتكەنىندەي-اق، مولدا مەن سابىر اقساقال مۇنى شاقىردى. «جىگىت بولدىڭ، اكەڭنىڭ جامباسىن جەرگە ءوزىڭ تيگىز» دەدى دەمەپ. ءانۋار اعا دا مولدانىڭ قۇلاعىنا الدەنە دەپ سىبىرلاپ، وڭتايلانا بەرگەنىن كوزى شالدى. «ا- ا، نە دەيسىڭ؟» دەپ قالدى مولدا. ءانۋار اعا جۇرتقا مەيلىنشە ەستىرتپەي، سابىر اقساقالدى نۇسقاپ: «وسى كىسى بىلەدى، بىلەدى»، - دەپ سىبىرلادى. مولدا ساكەڭ جاققا سۇراۋلى جۇزبەن قاراعان ساتتە اقساقال باسىن جەدەلدەتە يزەپ: «ءيا، باۋىرى عوي، باۋىرى! ءتۇسسىن، ءتۇسسىن»، - دەپ قالدى. الدىمەن ءوزى، ارتىنشا ءانۋار اعا كىردى. اقىمنىڭ ءىشى قاپ-قاراڭعى بولعانمەن، قاپىرىق تا، سالقىن دا ەمەس ەكەن. القىمىنا تىعىلعان اشى وكسىكتى قينالا جۇتىپ، جىلاماۋعا تىرىستى. بارلىق شارۋانى رەتىمەن اتقارىپ، سىرتقا شىعا قالعانىندا، جارىقتان كوزى قارىقتى. انە-مىنە دەگەنشە توپىراق ءۇيىلىپ، اكەنىڭ جاتقان جەرى وباعا اينالىپ شىعا كەلدى. مولدا قۇران وقىپ، بەت سيپاعانشا ارەڭ شىدادى. كوكىرەگىن قارس ايىرا شىققان ءجىپ-جىڭىشكە، ازالى داۋسىن ءوزى دە تانىماي، «اكەشىم، اكەتايىم» دەي بەرگەنىن عانا بىلەدى. زيرات باسىنان كىم جەتەلەپ اكەتىپ، كولىككە مىنگىزگەنىن سەزگەن دە جوق.
اكەسىنىڭ جەتىسى بەرىلگەنشە اۋىلدا بولدى. اپاسىنىڭ، ەكى اپكەسىنىڭ كوڭىلىنە قاراعىشتادى. ۇيگە ءبىر ساۋىن سيىر عانا قالدىرىپ، مالدى ءابىلحان قۇرداسىنا اپارىپ قوستى. اۋەلدە وقۋدان اكادەميالىق دەمالىس الىپ، اپاسىنىڭ قاسىندا بولاتىنىن ايتىپ ەدى، ءبارى قارسى بولدى. جەتىسى تاراتىلعان كۇنى بۇكىل شارۋانى ءانۋار اعا باسقارىپ ءجۇردى. سوندا عانا اسقارجاننىڭ ەسىنە زيرات باسىنداعى جاي ورالدى. سابىر اقساقالدىڭ ءجۇزىن جۇرتتان جاسىرىپ، «باۋىرى عوي، باۋىرى، ءتۇسسىن، ءتۇسسىن» دەپ سىبىرلاعانى كوز الدىنا كەلدى دە تۇردى.
ەل اياعى باسىلىپ، داستارقان باسىندا وزدەرى عانا قالعاندا، بەت-ءجۇزىن سيپاپ ورنىنان تۇرا بەرگەن سابىر اقساقالعا كۇتپەگەن سۇراقتى تارس ەتكىزگەن. شالدىڭ ءجۇزى كۇرەڭىتىپ كەتتى.
- سەن ونى قايدان بىلەسىڭ؟ - دەپ اجىرايا قارادى.
- اكەمدى جەرلەپ جاتقاندا مولداعا سولاي دەپ سىبىرلامادىڭىز با؟
- ەستىپ قالعان ەكەنسىڭ عوي... - ساكەڭ ساقالىن تارامداپ، ۇزاق ويعا كەتتى. ونىڭ وزىمەن- ءوزى ىشتەي ارپالىسىپ، «ايتسام با، ايتپاسام با؟» دەپ داعدارىپ وتىرعانىن اسقارجان سەزدى. نەدە بولسا اقىرىن كۇتتى.
- ءاي، ءانۋار! - دەپ ايقاي سالدى اقساقال كۇتپەگەن جەردەن. - ءاي، ءانۋار، كەل بەرى!
ەسىكتەن ەمپەڭدەي كىرگەن ءانۋار اعا اپاسىنا ءبىر، بۇلارعا ءبىر قاراپ، وزىنەن-ءوزى ابىگەرلەنىپ كەتتى. نە وتىرارىن، نە تۇرارىن بىلمەي، قولىنداعى تاقياسىن بىرەسە ۋماجداپ، بىرەسە جازىپ، ءارقايسىسىنا كەزەك جاۋتاڭدادى.
- ءانۋار، سەن دە وتىر. بۇلاردىڭ ەشقايسىسى بەسىكتەن بەلى شىقپاعان بالا ەمەس. بىرەۋدەن ەستىگەنشە، ءوز اۋزىڭنان قانىقسىن. ايتشى ءوزىڭ! - سابىر اقساقالدىڭ ءسوزى سالماقتى شىققانى سونشا، ۇيدەن ولىكتى وسى ءقازىر جونەلتكەندەي تىنىشتىق ورنادى. ءانۋار دا بەكىنىپ العان ەكەن، كوپ مايموڭكەلەمەي:
- جانداۋلەت مەنىڭ ءىنىم ەدى! - دەپ سالدى.
- ا- ا؟
- نە دەيسىز؟
- قالاي سوندا؟
- جانداۋلەت قاي جىلعى ەدى؟ - ءانۋار سۇراققا سۇراقپەن جاۋاپ بەردى.
- قىرىق سەگىزدىڭ كوكتەمىمىن دەيتىن، - دەدى اناسى.
- ەندەشە، جانداۋلەتتىڭ اكەسى قاشان قايتىپ ەدى؟ قارا قاعاز قاي جىلى كەلىپ ەدى؟
ءانۋاردىڭ بۇل سۇراعى بارىنە اۋىر تيگەن. اسقارجان تالاي رەت ويلانىپ، تالاي رەت اكەسىنەن سۇراماققا وقتالعان ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى ءوز- وزىنەن شەشىلىپ كەتكەلى تۇر. اپىر-اي، قانداي اۋىر ەدى! اسقارجان بۇل سۇراقتى سابىر اقساقالعا قويا قالعانىنا قاتتى وكىنىپ، بارماعىن تىستەدى. اناسىنا، اپكەلەرىنە قاراپ ەدى، ولاردىڭ دا جانارى توقتاپ، ءبىر نۇكتەگە قادالىپ، قاتىپ قالعان ەكەن.
- وتاۋباي اعا سوعىستا قىرىق ەكىنشى جىلى قايتىس بولعان. قارا قاعاز سول جىلى كەلگەن. ال جاكەڭ التى جىلدان كەيىن تۋعان. ەندى... بۇل مۇمكىن ەمەس نارسە عوي... - مانادان بەرى ەركىن سويلەپ وتىرعان ءانۋار كىبىرتىكتەپ قالدى. - ماعان بۇل جايدى سەندەردىڭ اجەلەرىڭ - اققىز اپا كوز جۇمارىندا ايتىپ كەتتى. باعيلا، سەن بىلەسىڭ عوي، اققىز اپام ءال ۇستىندە جاتقاندا مەنى شاقىرىپ الىپ ەدى عوي.
اپاسى ءۇنسىز باس يزەدى. ءۇنسىز وتىرىپ-وتىرىپ:
- وسىنى جانداۋلەت ءبىلدى مە؟ - دەدى اقىرىن عانا.
- ءبىلدى، باعيلا، ءبىلدى. وعان مەنىڭ اكەم قايتىس بولارىندا ايتىپ كەتتى.
بۇل قالاي سوندا؟ ءبىر جاڭىلتپاش دۇنيە بولدى-اۋ... ءانۋاردىڭ اكەسى ماڭعازباي وتكەن كۇزدە عانا قايتقان. قايران اكە سودان بەرى جۇرەگىنە جۇك ارتىپ، ءوزىن-ءوزى تاۋىسىپ الدى ما الدە؟ اسقارجان ءانۋارعا وشىگە قارادى. ءبىراق ونىڭ جازىعى قايسى؟ ىشتەي ءوزىن سابىرعا شاقىردى.
قابەنىڭ كولىگىندە الماتىعا قاراي سەلكىلدەپ كەلە جاتىپ تا اسقارجان ويدان ەڭسە كوتەرگەن جوق. شىم- شىتىرىق دۇنيە. وتاۋباي اتاسىن ايادى ءبىر ساتتە. اتا دەپ قويادى، ويلاپ قاراسا، سوعىستا وققا ۇشقانىندا نەبارى جيىرما ءبىر جاستا ەكەن عوي. قازىر ءوزى دە جيىرما بىردە. اتاسى اققىز اجەسىمەن وتاۋ قۇرعانىنا جىل تولماي جاتىپ مايدانعا اتتانعان.
«ىشتە قالعان شارانانى ءولى تۋدىم» دەپ وتىرماۋشى ما ەدى اجەسى؟.. كەيىن، ستۋدەنت بولعاندا عانا وسى جايدىڭ ءبارىن ويشا تارازىلاپ كورىپ، اكەسىنىڭ شىنىندا دا وتاۋبايدىڭ ۇلى ەمەس ەكەنىن ءبىلىپ ءجۇردى ەمەس پە؟ ءبىراق شىندىقتى ەستۋ قانداي اۋىر ءوزى!..
توعىزىنشى سىنىپتا جازىلبەكتى ءبىر اۋىز ءسوزى ءۇشىن ۇرىپ تاستاعان. ەكەۋى دوپقا تالاسىپ قالدى. جازىلبەك بويىنىڭ قىسقالىعىنا قاراماي، وتە وجەت ەدى. ەڭگەزەردەي اسقارجان دوپتى قولىنان جۇلىپ العاندا، ءبىر تەپتى. ەكەۋى الىسا كەتتى. اسقارجان بىردەن ەڭسەرىپ، ۇمار-جۇمار استىنا باسىپ ۇلگەرىپ ەدى. سىنىپتاستارىنىڭ اجىراتقانىنا قاراماي، ءبىر- ەكى رەت جۇدىرىق جۇمساپ تا جىبەردى. جازىلبەك ءتىسىن قىشىر-قىشىر قايراپ تۇردى دا: «شاتا!» - دەدى شەگەلەپ تۇرىپ. ءبارى دە ەستىدى. اسقارجاننىڭ قۇلاعى شىڭىلداپ كەتتى. ورنىنان اتىپ تۇرىپ، جازىلبەكتى جاعاسىنان دىرىلداتا سۇيرەدى. شىلاۋىنا ورالعان بالالاردى الا كوزىمەن ءبىر اتتى. ولار ۇيلىعىسىپ، نە ارا تۇسۋگە، نە كورمەگەن بولىپ اينالىپ كەتۋگە جاراماي داعداردى. جازىلبەكتى مەكتەپ بۇرىشىنا، ەشكىم كورمەيتىن تۇسقا سۇيرەپ كەلىپ: «نە دەدىڭ؟ قانە، قايتالاپ ايت!» - دەگەن. «شاتاسىڭ سەن!» دەدى جازىلبەك تە قايتپاي. مۇنىڭ قولى جازىلىپ كەتتى. كوزى ۋداي اشىدى. جازىلبەك قويار ەمەس. «شاتا ەكەنىڭ وتىرىك پە؟ سوعىستا اتاڭ ولگەننەن كەيىن سەنىڭ اكەڭ اجەڭنىڭ قۇرساعىندا التى جىل ءجۇرىپ پە؟!» دەدى تاعى. بۇدان ءارى شىداپ تۇرۋعا بولمايتىن ەدى. شىقشىتتان كەنەت تيگەن سوققىدان جازىلبەك يرەلەڭدەپ قۇلاپ ءتۇستى. تۇرعىزىپ الىپ تاعى ۇردى. تاعى قۇلاعان قارسىلاسىن ەكى يىعىنان تىك كوتەرىپ الدى دا: «ەكىنشى مۇنداي ءسوزىڭدى ەستىمەيتىن بولايىن! ولتىرەمىن تۋرا!» - دەدى. بۇل وقيعادان كەيىن بالالاردىڭ ءبارى تىلدەرىن تارتا سويلەيتىن بولعان. سويتسە، اسقارجان شىندىقتان ءوزى قاشىپ ءجۇرىپتى عوي.
ءومىر بۇل ويلاعاننان الدەقايدا قيىن ەكەن-اۋ!.. ءبىر كۇندە ەسەيىپ، ءبىر كۇندە كادىمگىدەي قارتايىپ قالعانىنا ءوزى دە تاڭ. اققىز اجەسى دۇرىس ىستەگەن بە؟ ەگەر اكەسىن دۇنيەگە اكەلمەسە، ءقازىر ءوزى دە جەر باسىپ جۇرمەس ەدى عوي. «وتاۋبايدىڭ ءتۇتىنى تۇتەپ تۇر» دەپ جاراتقانعا ءجيى شۇكىر ايتۋشى ەدى عوي. دۇنيەدە ەشتەڭەنىڭ دە سەبەپسىز بولمايتىنىنا كوزى جەتىپ- اق كەلەدى. اناسى مۇنى قالاعا شىعارىپ سالىپ تۇرىپ: «بالام، جىگىت بولدىڭ! بۇرىنعىداي ەركىن، ەركە كۇنىڭ جوق ەندى. نەنى بولسا دا تەرەڭ ويلان. ءۇستىرت شەشپە» ، - دەگەنىنىڭ تۇبىندە دە ۇلكەن ماعىنا جاتىر ەكەن-اۋ!.. قايران انا، ۇلىنىڭ مىڭ-ميلليون رەت وي تۇڭعيىعىنا باتاتىنىن، بىرەسە اجەسىن، بىرەسە ماڭعازباي شالدى كىنالايتىنىن، بىرەسە ءبارىن اقتاپ الاتىنىن، اقىر سوڭىندا وي ۇشىعىنا جەتە الماي، وزىنە-ءوزى قول جۇمساعىسى كەلەتىنىن دە سەزىپتى. جانازا وقىلىپ جاتقاندا مولدانىڭ نەگە كىبىرتىكتەگەنىن دە ءتۇسىندى. «وتاۋبايبالاسى جانداۋلەت» دەگەن ءسوزدى بارىنشا باياۋ، ەستىلەر-ەستىلمەس ايتىپ ەدى عوي. ىشىنەن «ماڭعازبايبالاسى» دەگەن بولار... اجەسى اكەسىنە جانداۋلەت دەگەن ەسىمدى نەگە قويعانىن دا بايىپتادى. ول ۋاقىتتاردا ءار شاڭىراققا شىنىندا دا ءاربىر جان داۋلەت ەدى عوي...
كۋرستاستارى اسقارجاننىڭ قاتتى وزگەرگەنىن بايقاپ، ءبىلىپ ءجۇر. ءبارى كوڭىلىنە قارايدى. ءبىراق جاس جىگىتتىڭ ويى باسقادا ەدى. وزىنە ءاقمولدىردىڭ كوڭىل ايتىپ كەلەتىنىن ءبىلدى. ەستى قىز قاسىنا ەكى قۇربىسىن ەرتىپ كىرىپ شىققان. كوپ وتىرعان دا جوق. اسقارجان قۇربىلاردىڭ كوزىن الا بەرە، ءاقمولدىردىڭ جۇزىنە انىقتاپ ءبىر قاراپ العان. ءبىراق ەلپ ەتە قالارداي ەش بەلگى بايقامادى.
ىشتەي قاتتى قينالدى. بىرەۋگە ايتپاسا، قۇسا بولىپ ولەتىن شىعار، ءسىرا. ءبىراق اسقارجان ءوزىن تىيدى. بۇل جايت ولە قالسا، وزىمەن بىرگە كورگە كەتۋگە ءتيىس اقيقات ەكەنىن جادىنا مىقتاپ تۇتتى. ۋاقىت ەمدەيدى ءبارىن.
اناسىنا حابارلاسىپ، وتاۋباي اتاسى مەن ماڭعازباي شالدىڭ سۋرەتىن الدىرعان. وتاۋباي اتاسىنىڭ اسكەرگە جينالعانداعى جالعىز سۋرەتى بار ەدى، اناسى سونى تەز جولدادى. ال ماڭعازباي شال ءبىر تويدا وڭشەڭ قاريالاردىڭ ىشىندە سۋرەتكە ءتۇسىپتى. اققىز اجەسىنىڭ سول جاعىندا، ەكى- ءۇش كەمپىردەن كەيىن قاسقايىپ وتىر ەكەن. قازىرگى تەحنيكا دەگەنىڭىز كەرەمەت قوي. ءاپ-ساتتە اسقارجاننىڭ الدىندا بارلىق سۋرەتتىڭ ىرىلەنگەن، ناقتىلانعان نۇسقالارى تۇردى. قانشا مويىنداعىسى كەلمەسە دە... اكەسى ماڭعازباي شالعا ۇقسايدى ەكەن... قالاي بايقاماعان، اكەسىنىڭ وقشىرايا قارايتىنى تۋرا ماڭعازباي عوي...
ۋنيۆەرسيتەت جاتاقحانالارىنىڭ سىرتىنداعى باققا بارىپ، كوز جاسىن كولدەتە جىلاپ تا الدى.
ساباقتان شىعا سالا، وقۋ كورپۋسىنىڭ الدىندا تۇراتىن فوتوگرافقا سالىپ ۇرىپ بارعان. قيىلا ءوتىندى. ارينە، اقشانىڭ شەتىن كورگەن سوڭ، قۇلقىنى بوس سۋرەتشى دە كوپ كەرىلگەن جوق. ەڭ قيىنى - وعان ءاقمولدىردى كورسەتۋ بولىپ تۇر. ءاقمولدىر جوعارعى عيماراتتا وقيدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الدىنان ءجيى وتپەۋى دە مۇمكىن. ساباقتان شىعا سالىپ، بىردەن جاتاقحاناعا تارتىپ كەتەتىن شىعار، ءسىرا.
فوتوگرافتىڭ قاسىندا قاراۋىلداعانىنا ءۇش كۇن ءوتتى دەگەندە ءاقمولدىر دە كورىندى-اۋ!.. توپتاس قۇربىسىمەن اڭگىمە سوعىپ كەلەدى ەكەن. اسقارجان قاتتى قۋاندى. شىرشانىڭ تاساسىندا تۇرىپ، فوتوگرافقا قىزدى نۇسقادى. سۋرەتشى دە تاپ ءبىر الدىن الا جوسپارلاپ قويعانداي:
- سۋرەتكە تۇسەمىز، قىزدار! ارزان فوتو. قازىر تۇسسەڭىزدەر، كەشكە دايىن بولادى، - دەپ قىزداردىڭ جولىن كەس- كەستەي بەرگەن.
- وي، اعاي، قازىر اقشامىز جوق. قارىزعا تۇسىرەسىز بە؟ - اقمولدىردىڭ قۇربىسى ەركەلەي سويلەدى. اسقارجاننىڭ دەگبىرى كەتتى. رابايسىز ەڭكەيىپ، ەڭگەزەردەي بويى، دۇڭكيگەن ارقاسى كورىنىپ قالاتىنداي جانۇشىردى. اقىرى بولماعاسىن، جۇرەلەپ وتىرا كەتتى. اقمولدىردىڭ بايقاماعانى دۇرىس. ۇيات بولار.
- نەسى بار، سەندەردەي سۇلۋلاردى ءتىپتى تەگىن تۇسىرۋگە دە بولادى! قانە، تۇرا قالىڭدار! جو- جوق، ولاي ەمەس، كۇنگە قارسى تۇرماساڭدارشى! ءسال وڭعا. و- و، تۋرا وسى جەرگە. - فوتوگراف بەلسەنە قيمىلداپ، ەكى قىزدى قاجەتتى نۇكتەگە قويىپ الدى دا، شىرت ەتكىزدى. قويعانى بار بولسىن، تۋرا اسقارجان تاساسىندا وتىرعان شىرشانىڭ الدىنا اكەلگەنى نەسى؟ «ءبىر، ەكى، ءۇش!» دەگەنىنشە وڭ جاققا ىتقىپ ۇلگەرگەنىن بىلەدى.
- اعاي، شىن ءتۇسىردىڭىز بە؟ ءوزىڭىز جومارت جان ەكەنسىز! - دەسىپ، قوس قۇربى وبەكتيۆكە ءۇڭىلدى.
- شىن ءتۇسىرىپسىز، ءبىراق شىعارماي قويماڭىز! - دەپ اقمولدىردىڭ وجەت قۇربىسى تاعى دا ەركەلەتە ەسكەرتتى.
- ءبىر ەمەس، ەكەۋىن شىعارىپ بەرەمىن. تەك سەندەر مەنى اسىقتىرماڭدار. ەرتەڭ ءدال وسى ۋاقىتتا، ياعني... - فوتوگراف ساعاتىنا قارادى. - تورتتەن ون بەس مينۋت وتكەندە كەلە قالىڭدار!
- اعاي، شىنىندا دا تەگىن سىيلايسىز با؟
- ءسوزىم - ءسوز! بۇگىندىككە كوپ ەشكىم سۋرەتكە تۇسە قويمادى. سۇلۋ قىزدارعا سۋرەتىن تەگىن سىيلاسام، قولىم ءجۇرىپ كەتە مە دەپ تۇرعانىم عوي.
- و- و، وندا ءبىز ءوزىمىزدىڭ قانشالىقتى جولاشار ەكەنىمىزدى بىلەتىن بولدىق، - دەپ ەكى قۇربى جاتاققا بەتتەدى.
اسقارجان قىزدار كوزدەن تاسا بولعانشا ازەر شىدادى. وبەكتيۆكە ۇڭىلە قالىپ، اقمولدىردىڭ بەتىن جاقىنداتا قارادى. جوق، مىنا تىشقاننىڭ كوزىندەي تەرەزەدەن ەشتەڭە كورىنبەيدى ەكەن. نە دە بولسا، فوتوگراف شىعارىپ اكەلگەنشە شىداۋى كەرەك.
- سەن دە مەنى اسىقتىرما، - دەپ شورت كەستى ءبىراق سۋرەتشى. - ەندى، باۋىرىم، سەن مەنى رەنجىتكەن جوقسىڭ، مەن دە سەنى رەنجىتپەۋىم كەرەك قوي. ۇلكەيتىپ شىعارىپ بەرەيىن. ساعان كەرەگى اققۇباسى عوي جاڭاعى قىزداردىڭ؟ تالعامىڭ كەرەمەت ەكەن، باۋىرىم! ەرتەڭ تۇستە كەل، دايىن بولادى.
ەرتەڭىنە سۋرەتشى كۇتپەگەن سىي جاسادى. اقمولدىردىڭ ءدارىس كەزىندەگى، ۇزىلىستەگى، توپتاستارىمەن ورتاداعى، ەڭ عاجابى، رەكتوراتتىڭ الدىندا جەكە تۇرعان سۋرەتىن دە كولدەنەڭ تارتتى. اسقارجان تاڭ- تاماشا بولدى دا قالدى.
- باۋىرىم، نەسىن ايانايىن، بارىمدى سالدىم، - دەپ تۇر فوتوگراف. - قىزدىڭ فاكۋلتەتىنەن ۋنيۆەرسيتەت گازەتىنە فوتورەپورتاج جاسايمىن دەپ دارىسىنە دە كىردىم، ساباق كەستەسىن تۇسىرگەن بولىپ، فويەدە دە ەركىن سىرتىلداتتىم!
- ال مىنا سۋرەتتى قالاي ءتۇسىردىڭىز؟ - اسقارجان قىزدىڭ رەكتورات الدىنداعى جالعىز سۋرەتىن نۇسقادى.
- قۇداي بەرەم دەسە بار عوي، تاريح فاكۋلتەتىنىڭ تەرەزەسىنەن دە بەرە سالادى ەكەن! - فوتوگراف راحاتتانا كۇلىپ الدى. - تۇسىرگەن سۋرەتتەردى كومپيۋتەر جادىنا جازىپ الىپ، تەرەزەدەن قاراسام، سەنىڭ سۇلۋىڭ تۋرا رەكتوراتتىڭ الدىندا تۇر. مەنىڭ ستۋديامنىڭ تاپ سول جەردە بولا قالعانىن كورمەيسىڭ بە؟ قىز كەتىپ قالا ما دەپ جانۇشىرىپ، ءبىر-ەكى رەت باسىپ ۇلگەردىم! ىنىشەگىم، جولىڭ بولايىن دەپ تۇر سەنىڭ! ايتپەسە، مىناداي كادردى جەردى جەتى اينالساڭ دا تۇسىرە الماسسىڭ!
اسقارجان فوتوگرافتىڭ قولىنا تاعى ءۇش مىڭ تەڭگە ۇستاتا سالعانىن ءوزى دە بايقاعان جوق. بولمەگە كەلىپ، بالكونعا شىعىپ كەتتى دە، سۋرەتتەرگە ۇزاق قارادى. ءيا... اقمولدىر بالجان اپكەسىنە قاتتى ۇقسايدى ەكەن. ءتىپتى اۋمايدى. بالجاننىڭ قاسى دا، كىرپىگى دە، كۇلىمدەگەندە ءبىر ەزۋى انتەك كوتەرىلىپ كەتەتىنى دە...
سودان كەيىنگى شارۋا تەز بولدى. اسقارجان اكەسىنىڭ قىرقى وتە سالا اناسىن الماتىعا تاياۋ تۇستاعى اۋىلعا كوشىرىپ الدى. ازىرشە پاتەر جالداپ تۇرا تۇرار. اۋىلداعى ءۇي جاقسى باعاعا ءوتىپ جاتسا، كەلەر جىلى جەر الىپ، قۇرىلىس باستاماق. ءقازىردىڭ وزىندە ءبىردى-ەكىلى سۇراۋشى بار.
اسقارجان ءبارىبىر ءوز اۋىلىندا تۇرا الماس ەدى. اناسىنىڭ دا ازەر جۇرگەنىن كورمەدى ەمەس، كوردى، بايقامادى ەمەس، بايقادى. اجىراساياق شايدا باتا بەرگەن مولدەكەڭ دە جۇرت كوزىنەن تاسا جەردە: «دۇرىس ىستەدىڭ، بالام!..» - دەپ قۇپتاعان.
جاس جىگىت جۇمىستى دا تەز تاپتى. ءبىر ەمەس، ەكى جەرگە تۇنگى كۇزەتشى بولىپ ورنالاسقان. ساباعىنا ەش زيانى جوق. جۇمىستارى دا تىنىش. ءتۇن جارىمنان تاڭعى التىعا دەيىن ۇيىقتاپ تا الادى.
اقمولدىردەن قاشقاقتايتىن بولىپ ءجۇر. ۋنيۆەرسيتەت اۋماعى كەڭ بولسا دا، بۇرىش-بۇرىشتان، كىتاپحانادان، رەكتوراتتىڭ الدىنان ۇشىراسا كەتەتىندەي، ءوز- وزىنەن قۋىستانىپ جۇرەتىن ادەت تاپتى. قىز وقيتىن فاكۋلتەت ماڭىنان جاتاقحاناعا قاراي وتكەندە نازارىن جەردەن المايتىن بولىپتى. ءتىپتى سوڭعى كەزدەرى اناسىنىڭ ۇيدە جالعىز ەكەنىن سىلتاۋراتىپ، جاتاققا تۇنەۋدى قويدى. تۇنگى كەزەكتەرىنەن دەمالعان كۇنى جاڭا قونىسقا تارتىپ وتىرادى. توپتاستارى بۇعان ءمان بەرىپ جاتقان جوق. اسقارجاننىڭ اناسىنا قامقورلىعىن ولار كادىمگىدەي ۇلگى تۇتادى.
ءبىراق بۇگىن ءبارىبىر ۇشىراسىپ قالدى. ءدال فوتوگراف تۇراتىن جەردە قارسى كەزدەسىپ قالعانىن كەش بايقادى. جالتاراتىن ورايى دا جوق.
- ءا- ءا، سالەم، اقمولدىر!.. - دەدى كۇمىلجىپ.
- سالەمەتسىز بە، اسقارجان! قالىڭىز قالاي؟ اۋىلدان كوشىپ كەتىپسىزدەر عوي.
- ءيا... اپام جاقىنىراق بولسىن دەپ... ءبارىبىر مەن بولاشاقتا قالادا تۇرامىن عوي...
- دۇرىس ەكەن. باعيلا اپايعا مەنەن سالەم ايتىڭىز. رەتى كەلسە، ءبىر كۇنى بارىپ تا قايتارمىن.
- جاقسى، اقمولدىر، مىندەتتى تۇردە ايتامىن.
ەكەۋى قول الىسىپ قوشتاستى. اقمولدىر سومكەسىن تۇزەي ۇستاپ، وزدەرىنىڭ وقۋ عيماراتىنا بەتتەدى.
قىز كەتىسىمەن، فوتوگراف اسقارجاننىڭ قاسىنان تابىلا كەتتى. جىمىڭداي كۇلىپ، قىزدى يەگىمەن نۇسقاپ، كوزىن قىسىپ قويادى. اسقارجاننىڭ راي بەرمەي تۇرعانىنا جانە تاڭداندى.
- قالاي، اسەكە، قىز شىرايى وڭ با؟ - دەدى وزىمسىنە.
اسقارجان فوتوگرافقا جاڭا كورگەندەي تەسىلدى. ەستىگەنىن ۇزاق سىڭىرگەن كىسىشە كوزىن سىعىرايتا ءۇڭىلىپ تۇرىپ- تۇرىپ:
- ءسىز قاتەلەستىڭىز، اعاسى! - دەدى نىقتاپ. - ول مەنىڭ قارىنداسىم عوي!
فوتوگراف تۇك تۇسىنگەن جوق. تەز بۇرىلىپ، ايالداما جاققا ادىمداپ كەتكەن اسقارجانعا ءبىر، قىز كەتكەن جاققا ءبىر قارادى. سوسىن وڭ جاق سامايىن سۇق ساۋساعىمەن نۇقىدى دا:
- اقىماق پا مىناۋ؟ - دەدى تاڭ-تاماشا بولىپ. - ەسى دۇرىس ادام قارىنداسىن وسىنشا سۋرەتكە تۇسىرتە مە ەكەن؟ قالىڭدىعى بولسا ءبىر ءجون...
