ت م د-داعى ەڭ ۇلكەن اسپالى كوپىر - قازاقستاندا - فوتو
ستراتەگيالىق ماڭىزى زور نىسان - سەمەي جۇرتىنا تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن كەلگەن تارتۋ. مۇنداي كوپىرلەر تەك ا ق ش، وڭتۇستىك كورەيا، تۇركيا ەلدەرىندە عانا سالىنعان. ياعني، «اسپالى كوپىردىڭ» الاش جۇرتى ءۇشىن ابىرويى اسقاق، باعاسى قىمبات.
اسپالى كوپىر - قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى بولىگى يىلمەلى، جۇمساق ماتەريالداردان (شوعىرسىم، بولات ارقان، شىنجىر) جاسالاتىن، ۇزىننان-ۇزاق تارتىلعان كوپىردىڭ ءبىر ءتۇرى. كوپىردىڭ نەگىزگى جولى ىلگەكتەر ارقىلى دىڭگەكتەرگە بەكىتىلىپ، اسپاندا قالقىپ تۇرادى.
سەمەي قالاسىنىڭ ماقتانىشى سانالاتىن اسپالى كوپىر ت م د مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە جالعىز، ال الەم بويىنشا كولەمى جونىنەن 17- ورىندى يەلەنەدى. اسپالى كوپىر - قالا ءوڭىرىنىڭ وڭ جاعى مەن سول جاعىن بايلانىستىراتىن تەڭدەسى جوق قۇرىلىس نىسانى. بۇل كوپىردەن كۇنىنە 60-80 مىڭنان استام كولىك قالانىڭ انا بولىگىنەن مىنا بولىگىنە جۇيتكىپ وتەدى. ال جالپى سەمەي قالاسىندا قالانىنىڭ ەكى بولىگىن بىرىكتىرىپ تۇراتىن ءۇش كوپىر بار: بىرەۋى - تەمىرجول كوپىرى، ەكەۋى - جاي كوپىر.
كوپىر قۇرىلىسى سوناۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەندى عانا بوي كوتەرىپ، قيىن قىستاۋ كەزەڭدى وتكەرىپ كەلە جاتقان ساتتە قولعا الىنعان. ول كەز ەل ەكونوميكاسى ءالى ەڭسە تىكتەي قويماعان، بۇلىڭعىر كەزەڭ بولاتىن. جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى تۋرالى شەشىم ۇكىمەت قاۋلىسىمەن 1998-جىلى قاڭتار ايىنىڭ 24- جۇلدىزىندا قابىلدانعان. كوپىر جەر سىلكىنىسىنە ءتوزىمدى ەتىلىپ جاسالعان. كوپىردىڭ كەڭىستىكتەگى ۇزىندىعى - 750 مەتر، ال جالپى ۇزىندىعى - 1086 مەتر. ەنى - 35 مەتر، بيىكتىگى - 90 مەتر.
جوبانى «يسيكاۆادزيما-حاريما حيەۆي ينداستريز كومپاني» دەپ اتالاتىن جاپون كومپانياسى دايىنداعان. قۇرىلىستى جاپونيالىق «IHI» مەن تۇرىك ەلىنىڭ «الاركو السيم» فيرماسى بىرىگە وتىرىپ جۇرگىزگەن.
تۇركيانىڭ «السيم الاركو» فيرماسى كوپىرگە كەلىپ توعىساتىن 16 شاقىرىمدىق جول تورابىمەن اينالىسقان. ال وعان قاتىناعان جۇمىسشىلاردىڭ 90 پايىزىنان استامى جەرگىلىكتى تۇرعىندار بولعان. كوپىردىڭ باسقا كوپىرلەردەن بىردەن ءبىر ەرەكشەلىگى - جول بەتىنە تابيعي اسفالت توسەلگەندىگى. تابيعي اسفالت وتە بەرىك جانە اۋىر جۇكتى ترانسپورتتارعا ءتوزىمدى كەلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، اسفالت كاريب باسسەينىندەگى ترينيداد كولىنەن ارنايى تاپسىرىسپەن اكەلىنگەن ەكەن.
كوپىردى سالۋ بارىسىندا مەملەكەت قورىندا كەي قارجىلىق قيىندىقتار تۋىنداعان سوڭ قازاقستان جانە جاپونيا ەلدەرى قارجىلاندىرۋدى بىرلەسە شەشكەن. جالپى ەكى ەل اراسىنداعى كەلىسىم بويىنشا جاپونيا مەملەكەتى 165 ميلليون ا ق ش دوللارىن بولگەن. بولىنگەن اقشانى قازاقستان ۇكىمەتى 2,7 پايىزدىق مولشەرمەن 30 جىل كولەمىندە تولەپ ءبىتۋى ءتيىس.
جوسپار بويىنشا، كوپىردىڭ قۇرىلىسى تولىعىمەن 42 اي ىشىندە سالىنىپ ءبىتۋى كەرەك بولعان، الايدا قۇرىلىس نىسانى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالىپ 2000-جىلدىڭ 17- قازانىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن.
ا
ۆتور: نۇربول نۇرماحان ۇلى
massaget.kz
