ۋكراينا ستالين تاسىلىنە جۇگىنبەك
ۋكراينا قورعانىس ءمينيسترى ۆالەريي گەلەتەي يوسيف ستالين تۇسىندا سوۆەت وداعىندا قۇرىلعان، ەل ىشىندەگى تىڭشىلارعا قارسى كۇرەسەتىن ۇيىمدى جاڭارتپاق. ۋكراينا اسكەرىندەگى جانسىزداردى اشكەرەلەۋ ءۇشىن گەلەتەي ارنايى قىزمەت قۇرىلاتىنىن مالىمدەدى.
تىڭشىلارمەن كۇرەس
گەلەتەي تامىزدىڭ 30- كۇنى Facebook پاراقشاسىنا «ۋكراينا قورعانىس مينيسترلىگى مەن قارۋلى كۇشتەرىندەگى رەسەيلىك «بەسىنشى كولوننادان» (جانسىزداردان - رەد. ) قۇتىلاتىن كەز كەلدى. مەنىڭ تىكەلەي جەتەكشىلىگىممەن قورعانىس مينيسترلىگىندە جاۋ اگەنتتەرىن اشكەرەلەيتىن، كومانديرلەردىڭ بۇيرىعىن ورىنداماعاندار مەن اسكەردەن قاشقانداردى جاۋاپقا تارتاتىن ارنايى قىزمەت قۇرىلىپ جاتىر» دەپ جازدى.
ونىڭ پىكىرىنشە، جاڭا ۇيىم س م ە ر ش- كە ۇقساس بولادى جانە مايداننىڭ الدىڭعى شەبىندە اسكەر اكىمشىلىكتەرىمەن بىرگە جۇمىس ىستەيدى. «جاقىندا بۇل جۇمىستىڭ جەمىسىن كورەتىن بولاسىزدار» دەيدى گەلەتەي.
«س م ە ر ش» (قىسقارعان ءسوز) ورىس تىلىنەن اۋدارعاندا «تىڭشىلاردى انىقتاۋدىڭ ەرەكشە ءتاسىلى» دەگەن ماعىنا بەرەدى. 1943-46 -جىلدارى قۇپيا تۇردە قىزمەت ەتكەن بۇل بارلاۋ ۇيىمى ستالين بۇيرىعىمەن قۇرىلعان.
«س م ە ر ش: ستاليننىڭ قۇپيا قارۋى» كىتابىنىڭ اۆتورى ۆاديم بيرشتەيننىڭ جازۋىنشا، «ناتسيستەرگە تۇتقىنعا ءتۇسىپ، گەرمانيادا قارا جۇمىس ىستەگەن س س س ر- ءدىڭ 5 ميلليون 400 مىڭ اسكەري قىزمەتكەرى مەن قاراپايىم ازاماتى قايتا ورالعاندا س م ە ر ش- ءتىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى. ولاردىڭ 600 مىڭى گۋلاگ تۇتقىنىنا اينالدى».
«س م ە ر ش وكىلدەرى 9 مىڭ 500 نەمىس تىڭشىلارىن تۇتقىنداپ، ولتىرگەن، 800 گە جۋىق جاپون اسكەري جانە بارلاۋ اگەنتتەرىن ۇستاعان، كەم دەگەندە 400 بۇرىنعى اق گۆاردياشىلار مەن جاپونشىل رەسەيلىكتەردى قاماۋعا العان» دەيدى بيرشتەين.
باتىل مينيستر
(ۋكراينا قورعانىس ءمينيسترى ۆالەريي گەلەتەي. ۋكراينا، سلاۆيانسك، 5 - شىلدە 2014 -جىل)
س م ە ر ش ءسوزىن كەلەمەجدەۋشىلەر ونى «تىڭشىلارعا ءولىم كەلسىن» دەگەن ماعىنا بەرەدى دەپ تۇسىندىرەدى. ول دجەيمس بوند تۋرالى رومانداردا ويدان شىعارىلعان سوۆەتتىك بارلاۋ ۇيىمى رەتىندە اتالادى.
شىلدە ايىندا جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالعان گەلەتەي باتىل ءارى داۋلى پىكىرلەر ايتىپ، كوزگە ءتۇسىپ ءجۇر.
بيلىككە كەلگەننەن سوڭ ول «بۇلىكشىلەر قارۋىن تاستاماسا، ولارمەن كەلىسسوز جۇرگىزبەيمىن» دەپ مالىمدەدى. قىركۇيەكتىڭ 1- كۇنى ول Facebook پاراقشاسىنا «ەۋروپادا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان بەرى بولماعان ۇلكەن سوعىس بىزگە كەلدى» دەپ جازدى.
(ۋكراينا ارمياسىنىڭ تانكىلەرى قاقتىعىس ايماعىنا كەلە جاتىر. دونەتسك وبلىسى، 3 - قىركۇيەك 2014 -جىل.)
كەيىنگى كۇندەرى شىعىس ۋكرايناداعى رەسەيشىل كۇشتەر ۇكىمەت اسكەرىنە شابۋىلدارىن ۇدەتتى. گەلەتەي «ۇلكەن سوعىس» تۋرالى پىكىرىن وسى شابۋىلدارعا قاتىستى ايتقان. ۋكراينا اسكەرى دونەتسك پەن لۋگانسكىدەگى بۇلىكشىلەرگە قارسى سوعىسىپ جاتىر.
(ليۋك دجونسوننىڭ ماقالاسىن اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان - دينارا ءالىمجان)
«ازاتتىق»
