قىتاي سپۋتنيگىنىڭ قازاقستانعا قۇلاۋى مۇمكىن بە؟
قىتاي YAOGAN 5 بارلاۋ سپۋتنيگىنىڭ سىنىقتارى جەر بەتىنە ءتۇسۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار.
د ز ز YAOGAN 5 قىتاي سپۋتنيگى 2008 - جىلدىڭ 15 - جەلتوقسانىندا ۇشىرىلعان.
ول پوليارلىق وربيتاعا جاقىن جەردە 97 گرادۋستىق اۋىتقۋمەن جۇمىس ىستەگەن. عارىش كەڭىستىگىن باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ مالىمەتتەرىنشە، NORAD سولتۇستىكامەريكالىق قۇرلىقتاعى راكەتاعا قارسى قورعانىس جۇيەسىنىڭ كاتالوگى بويىنشا 33456 دەپ بەلگىلەنگەن، 2008-064A دەگەن حالىقارالىق ءنومىرلى سپۋتنيك بالليستيكالىق قىزمەتىن قىركۇيەكتىڭ 3 - كۇنى توقتاتىپتى.
سودان بەرى سپۋتنيك تارتىلىس كۇشىمەن جەر بەتىنە قاراي قۇلاپ كەلەدى. ونىڭ اتموسفەراداعى ۇيكەلىس كۇشىنەن جانىپ ۇلگەرمەگەن كەيبىر بولىكتەرى جەر بەتىنە دەيىن جەتۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدارىن ايتادى ساراپشىلار. ونىڭ ناتيجەسى بۇگىن بەلگىلى بولادى.
جالپى، سپۋتنيكتەردىڭ عارىشتا ءجۇرىپ ىستەن شىعۋىنان وربيتاعا جەتپەي جاتىپ اپاتقا ۇشىراۋى ءجيى بولادى. عارىش تەحنيكالارى وتە قىمبات تۇراتىندىقتان، مۇنداي اپاتتار ميللياردتاعان سوماعا شىعىن كەلتىرەدى.
سوڭعى جىلدارى رەسەيلىك 12 سپۋتنيك جەر ماڭىنداعى وربيتاعا جەتە المادى. 2010 - جىلى 5 - جەلتوقساندا د م-3 بلوگىنداعى ارتىق جانارمايدىڭ سالدارىنان بولعان اپاتتان «گلوناسس- م- دەگى» ءۇش سپۋتنيك تىنىق مۇحيتىنا قۇلادى. شىعىن 2,5 ميلليارد رۋبلگە جەتتى.
كەلەسى جىلى رەسەيلىك سپۋتنيكتەر بىرىنەن كەيىن ءبىرى اپاتقا ۇشىراي باستادى. 2011 - جىلى 1 - اقپاندا «روكوت» راكەتاتاسىعىشىمەن عارىشقا جىبەرىلگەن اسكەري سالانىڭ شپيون-سپۋتنيگى بەلگىلەنگەن وربيتادان تىس كەتتى. ونى پايدالانۋ مۇمكىن بولمادى.
قانشا شىعىن كەلگەنى بەلگىسىز، قۇپيا جوبا بولعاندىقتان، سپۋتنيك ساقتاندىرىلماعان، سوندىقتان قورعانىس مينيسترلىگى تولەماقى العان جوق. سول جىلى 18 - تامىزدا ۇشىرىلعان تەلەكوممۋنيكاتسيالىق «ەكسپرەسس- A M 4» سپۋتنيگى دە دالاعا كەتتى. 7,5 ميلليارد رۋبل كولەمىندەگى شىعىننىڭ ورنىن «ينگوسستراح» تولتىردى. ەندى بەس كۇننەن كەيىن عارىشتا تاعى ءبىر اپات بولدى. حالىقارالىق عارىش ستانساسىنا 2,6 توننا ازىق-تۇلىك اپارا جاتقان «پروگرەسس م-12م» التاي تاۋلارىنا قۇلادى. شىعىن - 3,2 ميلليارد رۋبل. 9 - قاراشادا «فوبوس- گرۋنت» پلانەتاارالىق ستانساسىن مارسقا ۇشىرۋ ءساتسىز اياقتالدى. شىعىن - 5 ميلليارد رۋبل. جەلتوقساننىڭ 23 ىندە پلەسەتسك كوسمودرومىنان ۇشقان «مەريديان-5» بايلانىس سپۋتنيگى جەرگە قۇلاپ، 2 ميلليارد رۋبل جەلگە ۇشتى. وسىلايشا، 2011 - جىلى عارىش سالاسى رەسەيگە كوپ ەكونوميكالىق شىعىن اكەلدى.
2012 - جىلى 7 - تامىزدا بايقوڭىردان ۇشىرىلعان «پروتون- م» راكەتا تاسىعىشى «ەكسپرەسس- م د 2» جانە «تەلكوم-3» سپۋتنيكتەرىن وربيتاعا شىعارا المادى. بۇل 5-6 ميلليارد شىعىن كەلتىردى. سول جىلى 9 - جەلتوقساندا «يامال-402» عارىش اپپاراتى وربيتاعا شىعا الماي، €73 ميلليون شىعىن شىقتى. بىلتىر ءۇش اپات بولدى. 2013 - جىلدىڭ 1 - اقپانىندا Intelsat-27 تەلەكوممۋنيكاتسيالىق سپۋتنيكتى وربيتاعا شىعارماقشى بولعان «زەنيت-3SL» راكەتاتاسىعىشى تىنىق مۇحيتقا قۇلادى. شىعىن - 10 ميلليون دوللار. 24 - ساۋىردە «كۋرس» حالىقارالىق عارىش ستانساسىمەن ءتۇيىسۋ كەزىندە رەسەي عارىشتىق «پروگرەسس م-19م» جۇك تاسىعىشىنىڭ انتەنناسى اشىلماي قالدى. بىلتىر شىلدەنىڭ 2 - كۇنى «گلوناسس- م» ناۆيگاتسيالىق عارىش اپپاراتىن تيەگەن «پروتون- م» راكەتاتاسىعىشى بايقوڭىردان كوتەرىلە سالىسىمەن، العاشقى مينۋتتاردا كوسمودروم اۋماعىندا جارىلدى. شىعىن - 200 ميلليون دوللار.
جەردىڭ جاساندى سەرىكتەرى ادامزاتقا قانشالىقتى پايدا اكەلىپ جاتقانىن كىم ءبىلسىن، الايدا، ءجيى بولاتىن اپاتتار وراسان زور ەكونوميكالىق شىعىندار مەن ەكولوگيالىق زياندار كەلتىرۋدە. قۇلاعان راكەتاتاسىعىشتاردىڭ قورشاعان ورتاعا كەلتىرەتىن زالالىن ەڭ الدىمەن قازاق جەرى كورىپ جاتىر.
تورەجان قايىرجان
