كوردە وكىرگەندى كورگەن ادام - بولعان وقيعا
ول بىلاي دەدى: «بەت الپەتى كۇنگە مە، الدە بىردەڭەنىڭ زاردابى ما - كۇيىپ، قاقتالىپ قارايعان، ەكى كوزى شۇڭىرەيىپ، سۋالىپ شوگىپ كەتكەن، اياقتارىن سۇيرەتىپ ارەڭ باسىپ، ۇيپالانىپ، ءۇرپيىپ قايىرىلعان شاشىنىڭ ۇستىنە توزىعى جەتىپ ابدەن ەسكىرگەن باس كيىمىن وڭ- تەرىسىنە قاراماي كيە سالعان، ساقال-مۇرتى ابدەن ءوسىپ، اۋىز- مۇرىن، بەتىن باسىپ، ۇستىنە القام-سالقام كيگەن كيىمىنەن ءبىر ەبەدەيسىز ءيىس شىعىپ، جانىما جاقىن كەلگەن ادام داۋىسى قارلىعىپ بىردەڭە ايتتى. نە دەپ تۇرعانىن جاقسى تۇسىنبەدىم. ول تىرناقتارى ءوسىپ، كىردەن جۋىقتا جۋىلماعان قولدارىمەن مەنى ىمداپ شاقىردى. تاياپ بارعانىمدا قىرىلداپ، تاماعىنان ارەڭ ەستىلەتىن دىبىسپەن «اسسالاۋماعالەيكۋم» دەپ سالەمدەسىپ تۇر. مۇندايدى كۇتپەگەن مەن ابىرجىپ قالدىم. «ۋاعالەيكۋماسسالام» دەپ قولىن الدىم بايعۇستىڭ.
مىنا سالەمىنە ءىشىم جىلىپ قالدى. قازاق، ءوز ۇلتىمىزدان ەكەنىن ەندى اڭعاردىم. نان الاتىن اقشا سۇرادى. بۇل ادامعا كەرەگى نان ەمەس ەكەنىن ءبىلىپ تۇرسام دا، قالتامنان قولىما ىلىنگەنىن شىعارىپ قاراسام، مىڭ تەڭگە ەكەن. ايىنا وتىز بەس مىڭ تەڭگە تابىسى بار، ءبىر جانۇيانى اسىراپ جۇرگەن ماعان بۇل سوما دا از اقشا ەمەس. ءبىراق تا قايتا قالتاما سالۋعا ءداتىم بارمادى. ءبىر اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن، قۇدايدان قايتار دەپ، قولىنا ۇستاتا سالدىم جومارتتانىپ. مۇنشاما اقشا بەرە سالادى دەپ اناۋ دا كۇتپەگەن بولۋى كەرەك، ريزا بولعانى ءبىلىنىپ تۇر. راقمەتىن ايتتى. «باۋىرىم، مىنا جامان جولدان تىيىل، قۇتقاراتىن جول - اللانىڭ اق جولىنا ءتۇسۋ، مەشىتكە بارىپ، نامازعا جىعىلىپ، مۇسىلمان باۋىرلارىڭمەن تانىس»، - دەپ يماندىلىق جولىنا شاقىردىم. ۇندەمەدى. بۇرىشتا توسىپ تۇرعان سەرىكتەرىنە مىنا اقشانى جەتكىزۋگە اسىعىپ تۇرعانى بەلگىلى.
...اندا-ساندا وسى جولمەن وتكەنىمدە امانداسىپ تۇرامىز. تانىس بولىپ قالدىق. اللا ءساتىن سالىپ وڭتايلى جۇمىسقا ورنالاسىپ، ەڭبەكاقىم ءوسىپ، جاعدايىم دۇرىستالدى. انا تانىسىما اندا- ساندا ساداقا بەرىپ تۇرامىن. ول وزدىگىنەن قايتا ساداقا سۇرامادى. كۇندە قول جايىپ، وتكەن- كەتكەندەردەن ساداقا سۇراپ مەزى ەتەتىندەرگە ۇقسامايدى. امان-سالەمى دۇرىس وسى جاندى نەگە مەشىتكە ەرتىپ اپارمايمىن، جۇما نامازىنا نەگە شاقىرماسقا دەگەن وي كەلدى. ايەلىممەن اقىلداسىپ، ۇيگە ەرتىپ كەلىپ جۋىندىرىپ، عۇسىل الدىرىپ، ارتىق- اۋىس كيىم- كەشەگىمدى بەرىپ، جۇماعا ەرتىپ بارۋعا نيەتتەندىم. ىزدەپ بارسام، ولار جوق، تابا المادىم. دۇكەندەگى ساتۋشىلاردان سۇراستىرسام، ولار كورىنبەگەلى ءبىراز ۋاقىت بولدى، بىلمەيمىز دەستى.
سودان ۋاقىت زىمىراپ ءوتىپ، ول تۋرالى ۇمىتىپ تا كەتتىم. ءبىر كۇنى جۇما نامازىنا جينالعان جۇرت مەشىت ىشىنە سىيماي، سىرتتا جايىلعان كىلەمگە وتىرىپ نامازعا دايىندالىپ جاتقان. قولىندا تاياعى بار، اياعىن سىلتىپ باسقان ءبىر ادام سالەم بەرىپ، جانىما كەپ وتىردى. كورگەن ادامعا ۇقسايدى، قايدان كوردىم بۇل ادامدى؟ ەسىمە تۇسىرە المادىم. نامازدان سوڭ ايالداماعا كەلىپ اۆتوبۋستى توستىم. جاڭاعى ادام دا وسىندا كەلىپتى. كولىككە بىرگە ءمىنىپ، قاتار وتىردىق. ء«جۇزىڭىز تانىس، مەن ءسىزدى قايدان كورگەنىمدى ەسىمە تۇسىرە الماي وتىرمىن»، - دەدىم. «تانىمايتىن ءجونىڭىز بار، مەن ادام تانيتىنداي بولعان جان ەمەسپىن. كوشەدە اراق ءىشىپ، تىلەنشى بولعان جەكسۇرىندى كىم تانىسىن؟!»، - دەمەسى بار ما؟ سوندا عانا ەسىمە ءتۇستى، بۇل باياعى تانىسىم عوي.
ءيا، نامازعا مەشىتكە كەلىپ، قۇدايدان كەشىرىم تىلەپ، ءتاۋباعا كەلگەن جان قالاي وزگەرىپ، تۇزەلمەسىن. بۇرىنعىسىمەن سالىستىرۋ مۇمكىن ەمەس. ۇيگە كىرىپ، ءدام اۋىز ءتيىپ كەتۋگە شاقىردىم. كەلىستى.
داستارقان باسىندا وتىرىپ، ودان قايدا بولعانىن سۇراپ، ونى ىزدەپ تاپپاي قالعانىمدى ايتتىم. ونىڭ ايتۋىنشا، قاسىنداعى سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى اشى سۋعا ۋلانىپ قايتىس بولىپتى. ونى تۋىس- تۋعاندارى جانازاسىن شىعارىپ جەرلەگەن ەكەن. ونىمەن بىرگە بولعان بۇلار سول ىسكە بايلانىستى ءبىراز قاماۋدا بولسا كەرەك. ودان شىعا سالا مارقۇمنىڭ باسىنا ءبىر سەرىگىمەن بارىپ، حارام سۋلارىن ءىشىپ كوڭىل كوتەرىپتى. «جانىمداعى سەرىگىم: «بۇل بايعۇس اراعىن ساعىنعان شىعار، ءدام اۋىز ءتيسىن»، - دەپ، شولمەكتىڭ تۇبىندە قالعان اراقتى قابىردىڭ ۇستىنە توگىپ جىبەرگەنى. قابىردەن ءبىر باقىرىپ شىڭعىرعان اشى داۋىس شىعىپ، تالىپ قۇلاپ بارا جاتقانىم ەسىمدە.
قانشا ۋاقىت وتكەنىن بىلمەيمىن، كوزىمدى اشسام ءبىر اۋرۋحانادا جاتىرمىن. قابىر باسىندا ءبىرى - ءولى، ءبىرى ەس-ءتۇسسىز جاتقان ءبىزدى كورگەن ادامدار اۋرۋحاناعا جەتكىزىپتى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، دوسىم اراقتان ۋلانىپ ولگەن، مەن ارەڭ ءتىرى قالعان ەكەم. سول قابىردەن ەستىلگەن اشى داۋىس قۇلاعىمنان كەتپەي، قورقىنىشتان ەسىمنەن ايىرىلا بەرەم. ولمەي قالعانىما وكىندىم. بۇل دۇنيەدەن ءتۇڭىلدىم. ءبىراق تا ولە المادىم. وسى قينالىپ جۇرگەنىمدە ءسىزدىڭ باياعىدا ايتقان «مەشىتكە بار، قۇدايدان قورىق، تاۋبەگە كەل» دەگەن اقىل- كەڭەسىڭىز ەسىمە ءتۇستى. قۇداي ءساتىن سالىپ، اعايىن- تۋعاندارىم، جاقىندارىمنىڭ كومەگىمەن مەشىتكە بارىپ، قۇران جاتتاپ، ناماز ۇيرەندىم. قالعان عۇمىرىمدا يماندىلىق جولىنا ءتۇسىپ، جاراتۋشىدان كەشىرىم تىلەپ وتكىزۋگە بەل بۋدىم»، - دەدى».
قۇپتان نامازىنىڭ ۋاقىتى دا كىرىپ، ازان شاقىرىلدى. بۇل اڭگىمەنى ايتىپ وتىرعان نامازحان باۋىرىم: «ول تانىسىم انە، نامازحانداردىڭ ورتاسىندا ساپتا تۇر»، - دەدى.
ءدىن ارقىلى پەندە ادامدىقتىڭ ءمانىن ۇعىنىپ، باسقا ماقۇلىقتاردان وزگەشەلەنەدى. ءدىنسىزدىڭ ويىنشا، ادامنىڭ باسقا حايۋاننان ايىرماشىلىعى جوق. ءدىن - اللانىڭ جولى. دىنسىزدىك بولسا، شايتاننىڭ جولى. سوندىقتان ءدىن مەن دىنسىزدىكتىڭ جولى ادام اتادان بەرى جالعاسىپ كەلەدى جانە اقىرەتكە دەيىن جالعاسا بەرمەك. اللانىڭ ءدىنى اقيقاتقا، ادامگەرشىلىككە شاقىرادى. ازعىن شايتان ارسىزدىق، زۇلىمدىق، حارامنىڭ جولىنا شاقىرىپ جانتالاسۋدا.
تاڭداڭىز! ول ءسىزدىڭ ەركىڭىزدە.
مالعاجدار جىلقىشىباي ۇلى، «كىشىم اپا» مەشىتىنىڭ يمامى، الماتى وبلىسى كوكسۋ اۋدانى ەڭبەكشى قازاق اۋىلى
islam-orkeniet.kz سايتىنان الىنعان
