ايەلىڭنەن ءبىر ساتى بيىك تۇرۋ ءۇشىن، تابىسىڭ ودان ءبىر ەسە جوعارى بولۋى ءتيىس ەكەنىن ءتۇسىندىم
ءبىر ۇل، ءبىر قىزدى بولدىق. ءبىراق ءومىر دەگەن بىردە قۇلاتادى، بىردە جۇباتادى، بىردە جىلاتىپ، بىردە قۋانتادى ەكەن. دەگەنمەن سىنالعان ساتتەردە بالا-شاعاڭنان ايرىلىپ، جالعىز قالعان ادامعا ەڭ اۋىر سوققى بولىپ تيەدى. مەن ءوز باسىمنان وتكەن جاعدايدى وقىرماندارىمەن بولىسكەندى ءجون سانادىم.
مەن ءوز جارىمدى قۇلاي ءسۇيدىم. ۇل-قىزىم ومىرگە كەلگەندە ءوزىمدى شەكسىز باقىتتى سەزىندىم. ءبىراق جارىمنىڭ شەشەسى وتە ءدىنشىل، ءتاۋىپ، كورىپكەل دەگەندەرگە قاتتى سەنگىش بولدى. ول جانۇيامىزدىڭ ىشكى شارۋاسىنا كوپ ارالاسىپ كەتتى. مەنىڭ اعايىندارىم ونى جاقتىرا قويعان جوق.
وسىنى شەشەسى دە، قىزى دا ماعان قايتا-قايتا ايتىپ، مازالاپ ءجۇردى. مەن ولاردى جاقسى ءتۇسىندىم. ءتىپتى ايەلىمدى قورعايمىن دەپ اعالارىمدى دا رەنجىتىپ الدىم. ءبىر وكىنىشتىسى، ەگەر مەن ايەلىمە ۇرسىپ، قاتتى ءسوز ايتسام، ول دەرەۋ شەشەسىنە تەلەفون شالىپ، مەنى جامانداپ وتىراتىن. جارىمنىڭ وسى قىلىعى مەنى قاتتى رەنجىتتى. جانۇيانىڭ ىشكى شارۋاسىن باسقالار بىلە بەرۋگە ءتيىس ەمەس قوي.
العاشىندا اقشادان قىسىلعاندىقتان، بالالارىمىزدى ەنەمنىڭ قولىنا بەرىپ، ەكەۋمىز دە جۇمىسقا شىعىپ كەتتىك. سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى اۋىلعا قاراي تارتىپ، بالا-شاعامىزدى كورىپ، ءبىر جاساپ قايتۋشى ەدىك. جاسىراتىنى جوق، ايەلىم كۇندەلىكتى ءۇي شارۋاسىنا پىسىق ەمەس. ءوزىنىڭ ماماندانعان جۇمىسىنا بەرىلىپ كەتكەن.
وسى جۇپتاسقان التى جىلدىڭ ىشىندە مەنى كۇتەتىن ايەل ەمەس، ونى مەن كۇتۋىم كەرەك سياقتى بولىپ كەتتى. بىردە شەشەسىنە: «بالامىزدى قايتارىپ بەرىڭىز، ۇيدە بالانس بۇزىلىپ بارادى، ۇيدە قارايتىن بالا بولماعان سوڭ، قىزىڭىز جۇمىستان كەش كەلەدى، ونىڭ ۇستىنە تاماق ىستەمەيدى، دايىن «پولۋفابريكات» تاعامداردى الىپ كەلەدى»، - دەدىم.
ونى ەستىگەن ەنەم، قايتا وزىمە ايعايدى سالىپ، «سەن جاقسىلىقتى تۇسىنبەيسىڭ، كەرىسىنشە، راحمەت ايتۋدىڭ ورنىنا... سەن باسىنايىن دەگەن ەكەنسىڭ، ابدەن سەمىردىڭ»، - دەپ وزىمە قاراي لاپ ەتتى.
ال ايەلىم بولسا، «وندا ءبىزدى ءوزىڭ باعاسىڭ، مەنىڭ جۇمىسىم سونداي جاۋاپتى، ۇيگە ەرتە كەلە المايمىن» دەيدى. مۇمكىن ول دا دۇرىس شىعار، ءبىراق ماعان ءوزىمدى كۇتەتىن، سىيلايتىن، جۇمىستان شارشاپ ۇيىمە كەلگەندە الدىمنان كۇلىمسىرەپ كۇتىپ الاتىن جارىم مەن بالا-شاعام كەرەك. سوندا مەنىڭ كوڭىلىم تولىپ، جۇمىسقا دەگەن، جالپى ومىرگە دەگەن ىنتام ارتادى.
بىردە كەشكىسىن ايەلىمە اس بولمەدەگى تاماق ىشكەن ىدىسىمدى جۋىپ قوي دەسەم، «قولىڭ بار، ءوزىڭ جۋۋ!» دەدى. مەن ءوز ايەلىمە ايتقانىمدى ىستەتە الماسام، وندا مەنىڭ كىم بولعانىم؟ ابدەن اشۋعا بۋلىعىپ، شاپالاقپەن ءبىر تارتتىم دا، «كەت، ۇيدەن!» دەدىم. سىرتقا شىعىپ، ءبىر ساعاتتان سوڭ ۇيگە قايتا اينالىپ كەلسەم، جارىم كيىمدەرىن جيناپ كەتىپ قالىپتى.
سودان سوت ارقىلى اجىراسىپ، قالاداعى جاتاقحانا تيپىندەگى ءبىر بولمەلى ءۇيىمىزدى ساتىپ، اقشاسىڭ تەڭ ءبولىپ، ەكەۋمىز ەكى جاقتا ءجۇرمىز. مەن اعامنىڭ ۇيىندە، ال ول قالانىڭ سىرتىنداعى اكە-شەشەسىنىڭ ۇيىندە تۇرىپ جاتىر. ول ماعان ەرەگەسىپ كەتىپ قالدى. ءبىراق قوس بالاپانىمدى قيمايمىن.
وكپە-رەنىشتىڭ كەسىرىنەن ايەلىمە دەگەن كوڭىلىم قاتتى سۋىپ كەتتى. ءبىر دوسىم: «ايەلىڭدى قايتەسىڭ، بالالارىڭ ءۇشىن قوسىل، اقىماق بولما، بالالارعا سەنىڭ تاربيەڭ كەرەك» دەيدى. ەندى بىرەۋلەر: «بالا بەلدە، قاتىن جولدا، نامىسى بار جىگىتسىڭ عوي، باسقاسىن ال» دەيدى.
نە ىستەرىمدى بىلمەي، باسىم قاتىپ كەتتى. تاعى بىرەۋلەر: «اجىراسامىن دەگەن ايەلدى ۇستاپ تۇرۋدىڭ كەرەگى جوق، ۇندەمەي، ايرىلىسقان دۇرىس» دەيدى. قالاي دەسەك تە، اجىراسۋ دەگەن وتە قيىن ەكەن. اسىرەسە، ورتادا بالا بولسا، ولاردى اڭسايدى ەكەنسىڭ. ولاردىڭ ءتاتتى قىلىقتارىڭ ەسىڭە الىپ، ءبارىن تاستاپ، سولارعا بارعىڭ كەلىپ تۇرادى. مەن بۇل ومىردە ءبىر نارسەنى ءتۇسىندىم.
ايەلىڭدى جۇمىسقا ورنالاستىرعاندا وزىڭنەن تابىسى جوعارى بولاتىن جۇمىسقا كىرگىزبەۋ كەرەك ەكەن. ونىڭ جالاقىسى سەنىڭ تابىسىڭمەن بىردەي نەمەسە جوعارى بولسا، قۋ دۇنيە ادامنىڭ مىنەزىن وزگەرتەتىن كورىنەدى. ايەلىڭ وزىڭنەن جوعارى تابىس تاپسا، ول سەنى سىيلاۋدان قالادى.
مەنىڭ دە جارىم باسىندا مەنى تىڭداۋشى ەدى، ايتقانىمدى ەكى ەتپەۋشى ەدى، كەيىننەن «مەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىن، اقشا تاۋىپ وتىرمىن، مەنىڭ ارقامدا قارنىڭ توق، كويلەگىڭ ءبۇتىن، سەنى ادام قىلىپ وتىرعان - مىنا مەن» دەپ وزگەرىپ شىعا كەلدى. سوندىقتان ايەلدەن ءبىر ساتى بيىك تۇرۋ ءۇشىن، باسىڭنان ءسوز اسىرماۋ ءۇشىن، ولاردىڭ تابىسى ەر ادامنان تومەنىرەك بولۋى ءتيىس ەكەنىن ءتۇسىندىم.
قانداي ەركەك بولسا دا ايەلىنىڭ باسىنعانىن ۇناتپايدى، مەن دە قالعان ءومىرىمدى قور قىلماۋ ءۇشىن، ءوز ماقساتىما جەتۋ ءۇشىن مىنەزى وزىمە ساي قىزعا ۇيلەنۋىم كەرەك شىعار دەپ ويلايمىن. سىزدەر قانداي وي قوساسىزدار، ويلى وقىرمان؟..
بەرىك تولەباي، تۇركىستان
«الاش ايناسى»
