رەسەيدىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر
استانا. قازاقپارات - «كوپ ۇزاماي رەسەي ليۆيانىڭ جاعدايىن باستان كەشۋى مۇمكىن» دەيدى كەيبىر باتىس ساراپشىلارى. ول ءۇشىن مىناداي دايەكتى العا تارتادى.
«رەسەيدىڭ ليۆيانىڭ دەڭگەيىنە ءتۇسۋى، ول سىرتقى كۇشتەردىڭ اسەرىنەن ەمەس. رەسەي وزىنە-ءوزى قاستاندىق جاساۋى مۇمكىن.
ول كەيبىر رەسەي كومپانيالارىنىڭ سىرتقى ساۋدا-ساتتىق كەلىسىمدەرىن رۋبلمەن جاساۋعا ۇمتىلۋى. بۇل - ۇلكەن قاۋىپتىڭ باسى. ول كومپانيالار وسىنداي ءادىستى قولدانعىسى كەلگەن مەملەكەتتەردىڭ قانداي جاعدايعا دۋشار بولعانىن ۇمىتىپ كەتە بەرەدى» دەسەدى ولار.
بۇل اقيقات. ءدال دوللاردان باس تارتۋ جونىندە ەڭ ءبىرىنشى يدەيانى 1998-جىلى ليۆيا باسشىسى مۋاممار كاددافي كوتەرگەن. ول مۇنايدىڭ ەسەپ ايىرىسۋ قۇرالى رەتىندە دوللاردى ەمەس، العا التىن ديناردى تارتقان ەدى.
ا ق ش-تان قورقىپ، وعان قوسىلاتىندارىن جاريا ەتپەسە دە كوپ مەملەكەت كاددافيدى قولداعان. ءتىپتى ساددام حۋسەيننىڭ ءوزى دوللاردان باس تارتىپ، ەۆرومەن جۇمىس ىستەۋگە دەن قويعان ەدى. ءبىراق نە بولدى؟ ادامزاتقا قاۋىپ توندىرەتىن بيولوگيالىق قارۋ جاسادى دەپ ساددامنىڭ ەلىنە ا ق ش باسىپ كىردى. ساددام حۋسەيندى اسىپ ءولتىردى.
ال مۋاممار كاددافي 2011-جىلعى «اراب كوكتەمى» دەگەن اتاۋعا يە بولعان بۇلعاق كەزىندە ا ق ش قولداعان كوتەرىلىسشىلەردىڭ قولىنان يت ولىممەن ءولدى. وسىلايشا «دوللاردان باس تارتايىق» دەگەن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ اقىرى قايعىلى اياقتالعان. قازىر يراك پەن ليۆيا جەرىندە ءومىر سۇرەتىن ءار ۇلت، تايپا جەكە-جەكە بي بولعىسى كەلىپ قيدالاسىپ جاتىر.
وسىلايشا تارام-تارام بولىپ مەملەكەتتىگىن جوعالتۋ ۇستىندە. ءدال سونداي جاعداي رەسەيدە دە تۋۋى مۇمكىن بە؟ ساراپشىلاردىڭ ەسەبىنشە «ءبارى مۇمكىن». دوللاردان باس تارتقان ەلدى ا ق ش كەشىرە الماق ەمەس.
ويتكەنى الەمدە دوللاردىڭ ۇستەمدىك قۇرۋى ۆاشينگتونعا ءتيىمدى. ەڭ باستىسى، بارلىق ەسەپ ايرىسۋ ا ق ش بانكتەرى ارقىلى جۇرەدى. دەمەك، ءاربىر كوك قاعازدان بەلگىلى ءبىر پايىز ا ق ش-تىڭ ەسەبىنە جاراتىلماق. مۇنى ەسەپكە سالىپ جىبەرگەندە ۆاشينگتون تۇياعىن دا قيمىلداتپاي وتىرىپ، كول-كوسىر پايداعا كەنەلۋدە. ەگەر رەسەي مۇناي دوللارىنان باس تارتىپ، رۋبلمەن جۇمىس ىستەي باستاسا، ناعىز سانكسيا سول كەزدە باستالۋى مۇمكىن. ساراپشىلار «رەسەيدە ءپۋتيندى قولدامايتىن، كولەڭكەدە جۇرگەن باي-ماناپتار وتە كوپ. بەلگىلى ءبىر تەتىكتەر ارقىلى ۆاشينگتون سولاردى بيلىككە ايداپ سالۋى مۇمكىن.
ونىڭ ارتى تەكە تىرەس، الەۋمەتتىك جىكتەر. بيلىك حالىققا يە بولىپ قالا المايدى. ونىڭ ارتى يراك پەن ليۆياداعىداي داعدارىسقا، قىرىق پىشاق بولىپ جانجالداسۋعا الىپ كەلمەك. وسىلايشا، ا ق ش وق شىعارماي-اق رەسەيدى بولشەكتەپ تاستاۋى مۇمكىن. سوندىقتان رەسەي ءۇشىن سىرتقى ساۋداداعى ەسەپ ايىرىسۋدى دوللارمەن جۇرگىزە بەرگەنى ءجون» دەسەدى.
كىم ءبىلسىن؟ بۇل باتىستىڭ ۇركىتۋى مە، الدە اقيقاتى سول ما، بىزگە بەلگىسىز. ەڭ باستىسى، رەسەيدىڭ سوڭعى كەزدە بارلىق ەسەپ ايىرىسۋدى رۋبلمەن جۇرگىزۋگە ۇمىتىلىپ جاتقاندىعى. مۇنىڭ ارتى نەگە اپارىپ سوعادى، ازىرگە جۇمباق.
«ايقىن»