ءبىر جىگىتتەن الدانىپ، ءبىر جىگىتتەن باقىت تاپتىم
مەنىڭ جىبەرگەن قاتەلىكتەرىمدى كەلەشەكتە سىڭلىلەرىم قايتالاماسا ەكەن دەگەن نيەتپەن قولىما قالام الۋدى ۇيعاردىم.
نەگىزى، بالالىق شاعىم تۋرالى كوپ اشىلىپ اڭگىمە ايتقىم كەلمەيدى. اكەم ەرتە كوز جۇمدى. اكەسىز وسكەن سوڭ باعىنباي كەتەدى دەپ ويلادى ما ەكەن انام بەس بالانى قاتال ۇستادى. اشۋى كەلسە، قولىنا تۇسكەن نارسەمەن ۇرۋ ادەتىنە اينالدى. شىنىمدى ايتسام، كادىمگىدەي جاسىق بولدىم.
سودان دا بولار بويجەتە كەلە قىز بولىپ جىگىتكە قاراۋدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن ەدىم. جۇرەگىم «بەيمالىم» ءبىر سەزىمدەرگە ەلەڭدەگىسى كەلەدى. ءبىراق مەن ودان قاتتى قورقاتىنمىن. سودان شىعار مىنەزىم دە توماعا-تۇيىق قالىپتاستى. ءسويتىپ ءجۇرىپ ءوز ەڭبەگىممەن جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇستىم. جاتاقحانا الدىم. ۇنەمى قاتال انامنىڭ قاباعىنا قاراپ وسكەن ماعان مۇنداعى ەركىندىك عاجايىپ ەرتەگىدەي كورىندى.
ءسويتىپ جۇرگەندە العاشقى ءسوز ايتىپ، جىلى قاباق بىلدىرگەن جىگىتتى بولاشاق جارىم بولادى دەپ قابىلداپپىن. وڭباي الدانعانىمدى ەكىقابات ەكەنىمدى بىلگەن كەزدە ءتۇسىندىم. مۇنى ەستىگەن «جىگىتىم» قاراسىن كورسەتپەستەن تايىپ وتىردى. بويىما بىتكەن شارانانى الدىرىپ تاستاۋعا مەنىڭ دە ءداتىم بارمادى. قالايدا ونى ومىرگە اكەلۋگە بەل بۋدىم. وسى جاعدايدان كەيىن باسىما قارا بۇلت ۇيىرىلە باستادى. باسقا-باسقا قاسىمداعى بىرگە جۇرگەن قۇربىلارىم مەنى كورسە تەرىس اينالاتىندى شىعاردى.
ءيا، بايقاعانىم، مۇنداي جاعدايدا قىزدار جاعى مۇلدەم كومەكتەسپەيدى ەكەن. كەرىسىنشە، ەر بالالار «نە جەيسىڭ، نە ىشەسىڭ، حالىڭ قالاي؟» - دەپ قولداۋ كورسەتتى. ول كەزدە جاپ-جاسپىن عوي، بالا كوتەرگەن كەزدە دەنساۋلىعىم مازالاعان جوق. ءبىراق ءبارى ماعان قىلمىس جاساعان ادامداي قارايتىن. كوپ ادامدار ۇرىستى، اقىل ايتتى. دارىگەرلەر دە تاپ وڭ قاباق تانىتقان جوق. كوپ قينالدىم. جينالىسقا دا سالدى. قىسقاسى، مەن سول وقۋ ورنىنىڭ قارا كۇيەسى بولدىم. ازاپتى كۇندەردى ارتقا تاستاپ، ءسابيىمدى دۇنيەگە اكەلدىم. جىلاپ-ەڭىرەپ جاتاقحاناعا قايتا كەلدىم. انام جاعدايىمدى ەستىگەندە، مەنەن تەرىس اينالعان بولاتىن. ويتكەنى مەن اۋلەتىمنىڭ دە نامىسىن اياققا باسقان قىز بولىپ شىقتىم عوي.
وسى كەزدەردە مەيىرىمدى ادامداردىڭ قولداۋىمەن جاتاقحانانىڭ ءبىر بولمەسىن پانالاپ، وقۋىمدى جالعاستىردىم. تاعى دا جىگىتتەر جاعى قول ۇشىن بەردى. كەزەكپەن قالا ىرگەسىندەگى توعايعا بارىپ، جايىلىپ جۇرگەن سيىرلاردى ساۋىپ، ءسۇتىن اكەلەدى. ساباققا كەتكەندە دە بالامدى سولار باعىپ ءجۇردى.
نەگىزى، ءبىر قيىندىقتىڭ ءبىر شەشىلۋ جولى تابىلادى ەكەن. پەرزەنتحانادا جاتقانىمدا ماعان ءبىر ادامدار «ءبىر كومەكتەسسە وسى ادام كومەكتەسە الادى» دەپ باتەس دەگەن كىسىنىڭ تەلەفونىن بەرگەن ەدى. ءوزى وسى ورالداعى ۇلكەن قوناق ءۇيدىڭ باسشىسى ەكەن. قورقاسوقتاپ قوڭىراۋ شالدىم.
ەشقانداي تانىستىعىم بولماسا دا ول مەنىڭ جاعدايىمدى بىردەن ءتۇسىندى. رۋحاني دا، قارجىلاي دا قولداۋ كورسەتتى. انام جاساماعان جاقسىلىقتى جاسادى دەسەم، اسىلىق ايتتى دەپ ويلاماسسىزدار. اپتا سايىن اقشا، بالاما جايالىق، سابىن سەكىلدى كەرەك-جاراقتاردى اكەلىپ وتىردى. تۇندە وقۋ ورنىنىڭ ەدەنىن جۋۋىما مۇمكىندىك جاسادى. باتەس اپامەن ءالى كۇنگە دەيىن جاقسى ارالاسامىن. اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامىن توق كەزىڭدە ۇمىتۋعا بولا ما؟!
ءسويتىپ جۇرگەندە قازىرگى جۇبايىممەن جولىقتىم. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى، جاراتقاننىڭ وڭ قاباعى شىعار، ول مەنى جان-جۇرەگىمەن ءتۇسىندى. بالاما ءوز بالاسىنداي قاراپ، قامقورلىق جاسادى. ءوزى ءبىر ءۇيدىڭ بەتىنە قاراپ وتىرعان جالعىز ۇلى ەكەن. ارينە، اتا-اناسى ءبىزدىڭ ۇيلەنۋىمىزگە بىردەن قارسى شىقتى.
ءتىپتى «بۇرىن ۇيلەنىپ، ايىرىلىسقان بولساڭ ءبىر ءسارى، بالاسىمەن ايەل الىپ نە كورىندى؟» - دەپ اناسى ءبىزدى ۇيدەن قۋىپ شىقتى. ەكەۋىمىز كوپ قينالدىق. تۇراتىن جەرىمىز جوق. ول ستۋدەنت. مەن ەدەن جۋامىن ءارى وقيمىن. جاياۋلاپ ءبىراز كۇن ىزدەپ ارزانعا جالعا بەرەتىن ءۇي تاپتىق. ورىستىڭ بۇرىن تاۋىق قاماعان ۇيشىگى ەكەن. جارىعى بار ءارى جىلى بولعاسىن كىرىپ الدىق. قوجايىنمەن ءبىر اۋلادا تۇرامىز، ولاردىڭ ءۇيى ءزاۋلىم ساراي. يتتەرىمەن بىرگە تۇرادى. جۇبايىما «ورىستىڭ يتتەرى قانداي باقىتتى، جانعا جايلى ۇيدە تۇرادى»، - دەيتىن ەدىم.
ايتەۋىر ولمەستىڭ كۇنىن كورىپ، تىرلىك جاسادىق. كەشكىلىك بازار جاعالاپ جۇرەمىز. كارتوپ، پياز، كاپۋستا ساتاتىن كىسىلەر شامالى بوساپ كەتكەن كوكونىستەردى تاستاپ كەتەدى. سولاردى جيناپ الىپ، ۇيگە اپارىپ تاماق پىسىرەمىز. شاشىلىپ جاتقان پيازدىڭ قابىعىن جيناپ الىپ، شاي قايناتامىز. ءسويتىپ، ازىن-شوعىن اقشا جيناپ، ۇساق-تۇيەك تاۋار الىپ ساتا باستادىق.
بەس-التى جىل پاتەر جالدادىق. شىنى كەرەك، تالاي ازاپتى كۇندى باستان كەشىردىك. وسى قيىن كۇندەردەن قالاي شىققانىمىزعا قازىر تاڭعالامىن. تۇلا بويى تۇڭعىشىما قوسا، تاعى ەكى ۇل، ءبىر قىز دۇنيەگە اكەلدىم. نەمەرەلەرىمەن قاڭعىپ جۇرگەسىن جۇبايىمنىڭ اكە-شەشەسى اياعان شىعار، ءبىزدى ۇيگە شاقىردى.
باسىندا ەنەمنەن باستاپ، جۇبايىمنىڭ تۋىستارىنا دەيىن مەنى جاراتپاي قارسى الدى. مەن ولاردى رەنجىتپەۋگە بار كۇشىمدى سالدىم. بىرتە-بىرتە قاباق شىتقان كۇندەر ارتتا قالا باستادى. وقۋىمدى ءبىتىرىپ ءمۇعالىم بولىپ جۇمىسقا ورنالاستىم. مەنىڭ شىرعالاڭمەن باستالعان ءومىرىم بۇگىندە ءبىر قالىپقا تۇسكەندەي. توعايداعى سيىردىڭ ءسۇتىن ءىشىپ وسكەن بالا 14 جاسقا كەلدى.
سۋرەتشى بولسام دەپ ارماندايدى. وبلىستىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ، باعىن سىناپ ءجۇر. كەيدە، مۇمكىن، وسىنىڭ ءبارى بالامدى الدىرتپاي، دۇنيەگە اكەلگەنىمنەن شىعار، سوسىن ماعان دا قۇدايدىڭ وڭ كوزى تۇسكەن شىعار دەپ ويلايمىن.
اينا، ورال قالاسى
«الاش ايناسى»
