قازاق ونەرىنىڭ ساڭلاقتارى: جامال وماروۆا

ج. وماروۆا قازاق ۇلتتىق وپەراسىمەن ءان مادەنيەتىن دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى.   قازاقستان حالىق ءارتىسى. ءومىر جولىن كوركەمەنەرپازدار ۇيىرمەسىنەن باستادى. مەكتەپ قابىرعاسىندا- اق تامىلجىتا ءان سالىپ، كوزگە تۇسە باستاعان جاس جامال 1925 - جىلى تاشكەنتتە وتكەن ورتا ازيالىق بالالار وليمپياداسىندا انشىلىك ونەرىمەن كوزگە ءتۇسىپ، ءبىرىنشى جۇلدەگە يە بولعان.

1925-27 - جىلى تاشكەنتتەگى قازاق، قىرعىز، وزبەك جاستارىنا ارنالعان پەداگوگيكالىق ۋچيليشەدە وقىدى. جامال الماتىعا ماسكەۋدە وتكەن قازاق ونەرى ون كۇندىگىنىڭ از- اق الدىندا كەلگەن. كەلگەن بەتتە 1934 - جىلى قازاقتىڭ مۋزىكا دراما تەاترىنىڭ (قازىرگى قازاقتىڭ وپەرا جانە بالەت تەاترى) قۇرامىنا قابىلداندى. ول ماقپال ("شۇعادا") ، قامقا ("قىز جىبەكتە") ، ايمان ("ايمان- شولپاندا") وبرازدارىن جاسادى. 1936 - جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ونەرىنىڭ تۇڭعىش ونكۇندىگى ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ بولاشاق ونەرىنە اشىلعان التىن قاقپا ىسپەتتەس بولدى.

سوندا كوزگە ءتۇسىپ، كوپ كوڭىلىنەن شىققانداردىڭ ىشىندە اتاقتى ءانشىمىز جامال وماروۆا دا بار ەدى. مۇندا جامال وماروۆا ءۇش ءان شىرقاعان: "ەرتىس"، "قاراتورعاي"، ء"لاتيپا". بۇرىن مۇنداي ادەمى داۋىستى قازاق ءانىن تىڭداماعان، تالاپ- تالعامى جوعارى ماسكەۋ جۇرتشىلىعىنىڭ ريزا بولعانى سونشالىق، ءار ءاندى ادەتتەن تىس ەكى رەتتەن ورىنداتىپ، ءۇستى- ۇستىنە قول سوعىپ وتىرعاندا، لوجاعا م. ي. كالينين كەلگەن ەكەن. وسىدان ءبىر جىل بۇرىن عانا قازاقستاننىڭ 15 -جىلدىق تويىندا الماتىعا كەلىپ، مەرەكەلىك كونتسەرتتە بولىپ، ءانشى ونەرىن تىڭداعان ميحايل يۆانوۆيچ: "ءان سالعان قاراتورعاي ما؟ ولاي بولسا، قايتا تىڭدايىق" دەگەن. ءسويتىپ "قاراتورعاي" ءانىن ماسكەۋلىكتەر ءۇش دۇركىن تىڭداعان ەكەن.

وسى كەزدە جامال وماروۆا 24 جاستا عانا ەدى. ول كىسى ساحناعا كەلەردە ەشقانداي دا مۋزىكا مەكتەبىندە نەمەسە ارناۋلى وقۋ ورنىندا وقىپ، دايارلىقتان وتپەگەن. تۋمىسىندا تابيعاتتىڭ ءوزى قازاقتىڭ كەڭ دالاسىنداي كەڭ تىنىستى ءۇن سىيلاعان. قۇلاققا جاعىمدىلىعى، جۇرەككە قونىمدى، جۇمساقتىعىنا قاراي، حالىق ونداي داۋىستى "ماقپال داۋىس" دەپ اتايدى. 1939 - جىلى ماسكەۋدە وتكەن بۇكىل وداقتىق ەسترادا ارتىستەرىنىڭ كونكۋرسىنا قاتىسقان. 1937 - جىلى قازاق فيلارمونياسىنىڭ ءانشى- ءسوليسى بولدى. وسى جىلدارى جوعارىدا اتالعان اتاقتى ءۇش ءاندى جانە "ەكى جيرەن"، "وي- گوك"، "اق داريعا"، "جالعىز ارشا"، "قورلان"، "كاميلا" سياقتى اندەردى ورىنداپ جۇرگەن. قيلى زامانداردان حالىق جادىندا ۇمىتىلماي ساقتالىپ كەلە جاتقان ءبۇل اندەر ءانشىنىڭ ورىنداۋىندا قايتا جاندانىپ، اۋىلدان اۋىلعا، اۋىزدان اۋىزعا تارايدى. ءانشى حالىق اندەرىن ورىنداعاندا داۋىسىن ادەيى قۇبىلتىپ، بويامالاپ، كەيبىر انشىلەردە كەزدەسەتىن جاساندىلىققا سالىنىپ اۋرەلەنبەيتىن. اندەردى حالىقتىڭ ءوزى بىلەتىن مانەرىنەن شىعارماي- اق، ءۇنىنىڭ نازدى، سازدى، قوڭىرجايلىعىمەن جۇرەكتەرگە جەتكىزە ورىنداعان. وسى قاسيەتى جامال وماروۆانى قازاق حالقىنىڭ سۇيىكتى ءانشىسى ەتكەن. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى اندەرىن كوپ تىلدە شىرقاۋىندا بولاتىن. رەپەرتۋارىن ورىس، ۋكراين، بەلارۋس، تاجىك، وزبەك، تاتار، قىرعىز، گرۋزين، ارميان، باسقا دا حالىقتار اندەرىمەن بايىتقان.

1941-1945 ج. ۇلى وتان سوعىسى جىلدارى مايدانداعى جاۋىنگەرلەرگە كونتسەرت بەرىپ، پاتريوتتىق سەزىمدەگى اندەردى ورىندادى. سولتۇستىك باتىستاعى مايدان شەپتەرىنە دەيىن بارىپ، جاۋعان وق پەن جانعان وتتىڭ اراسىندا جۇرگەن جاۋىنگەرلەرگە ويىن- ساۋىق كورسەتكەن، ولاردى جاۋدى جەڭۋگە جىگەرلەندىرگەن.

كەيىنگى جىلدارداعى رەپەرتۋارىندا كازاقتىڭ حالىق اندەرى: "اق داريعا"، "بيپىل"، " ءلاتيپا"، قازاق كەڭەس كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارمالارى: "مەنىڭ ەلىم"، "التاي"، "وڭتۇستىكتە اق التىن"، "گۇلدەنگەن قازاقستان"، "ۇستازىم" ت. ب. اندەرى بولعان. ءانشى ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ، 1942 - جىلى قازاق ك س ر- ءنىڭ حالىق ءارتىسى دەگەن قۇرمەتتى اتاق بەرىلگەن. لەنين وردەنىمەن، ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىمەن جانە ونداعان مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. كسرو مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ "مادەنيەتتىڭ وزىق قىزمەتكەرى" زناچوگىمەن ءۇش دۇركىن ناگرادتالۋىنىڭ ءوزى ونىڭ ونەر ورىندە ەرەكشە ورىن العانىن سيپاتتايدى. جامال اپايدىڭ ارتىندا ءانىن سۇيەتىن حالقى، ۇرپاقتارى، ءتورت بالاسى مەن سەگىز نەمەرەسى، شاكىرتتەرى بار.

جامال وماروۆا اتىنا بەرىلگەن شىمكەنت قالاسىندا مۋزىكا مەكتەبى، الماتى قالاسىندا كوشە بار . 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى