قازاق عالىمدارى ەمبريوننان بۇزاۋ ءوسىردى - كەسكىن
وسىلايشا شىعىستا ەكىنشى مارتە وتكىزىلىپ وتىرعان ءىرى جارمەڭكەدە عىلىم مەن اۋىل
شارۋاشىلىعىنىڭ بايلانىسى جونىندە ءسوز بولدى. قازاق جەرىندە وسىدان 1,5 عاسىر بۇرىن قارقارالىدا العاش وتكىزىلىپ، قازاقستان، ءسىبىر، ورال، ورتالىق ازيا مەن باتىس قىتاي حالقىنىڭ الىس-بەرىس ورتالىعىنا اينالعان اتاقتى قوياندى جارمەڭكەسى بولعان ەدى. الايدا ول 1928- جىلى جابىلدى. يگى ءداستۇردى جاڭعىرتىپ، 2- مارتە قاتارىنان وتكىزىلىپ وتىرعان «شىڭعىستاۋ -2014» جارمەڭكەسى بيىل دا بار ءسان-سالتاناتىمەن وتكىزىلدى.
دۇيسەمباي سەيىلحانوۆ، ش ق و اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى:
- وسىدان 2-3 جىل بۇرىن قازاقستان ءوزىن-ءوزى مال ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتكەننەن كەيىن، ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ وبلىس، ءبارى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ارتىعىمەن ءوندىرىپ جاتقان سوڭ، سۇرانىس توقتاپ قالدى. سوعان قاراي بىلتىر تۇڭعىش رەت شىڭعىستاۋ تورىندە ءبىرىنشى رەت وتكىزدىك. مالعا سۇرانىس كوبەيە باستادى.
بيىلعى جارمەڭكەدە اسىل تۇقىمدى مال ءتۇرىنىڭ كوپتىگىنەن كوز سۇرىنەدى. مۇندا 119 شارۋاشىلىق 200 دەن استام اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مەن مىڭداعان ۇساق مال اكەلگەن. جارمەڭكەگە جيىلعان قاۋىمنىڭ مال ساپاسىنا كوڭىلى ابدەن تولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 50 مىڭ باس تۇلىك ساتۋعا كەلىسىم شارت جاسالدى. بۇل جەردە ىقپالداستىق پەن سەرىكتەستىك اياسى دا ايتارلىقتاي. ويتكەنى شىعىس قازاقستان، الماتى، قاراعاندى، پاۆلودار وبلىستارىنىڭ جانە ر ف التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ، موڭعوليا، قىتاي مەن بىرىككەن اراب امىرلىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ريزك اززام، كومپانيانىڭ باس مەنەدجەرى (ب ءا ا):
- ءبىز سىزدەردىڭ جەرىڭىزدە مال بورداقىلاۋ الاڭدارى، ءىرى جانە ۇساق مال باسىن كوبەيتۋ ءۇشىن فەرمالار اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءبىز سيىر جانە قوي ەتىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدى قالايمىز. ايتا كەتەرلىگى، وندىرىلەتىن بارلىق تاۋار «حالال» ستاندارتىنا ساي بولماق. بولاشاقتا ەتتى قازاقستاننان تىسقارى اۋماققا ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرماقپىز.
جارمەڭكەدە كوپشىلىك نازارىن وزىنە اۋدارعان جايتتىڭ ءبىرى پروبيركادا ۇرىقتاندىرىلعان بۇزاۋ بولدى. سەمەيدىڭ شاكارىم اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى اۆستراليالىق سيىرلاردىڭ ەمبريونىن ساتىپ الىپ، ولاردى بورودۋليحا اۋدانى قوجالىقتارىنىڭ بىرىندە ۇرىقتاندىرادى. تاجىريبە جاقسى ناتيجە بەردى. بۇقاشىقتىڭ قازىر دەنى ساۋ ءارى جىلدام سالماق قوسىپ كەلەدى.
بولاتبەك قوجابايەۆ، اۋىلشارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى:
- باسقا شارۋاشىلىقتار ۇلكەن سيىردى نەمەسە بۇقاشالاردى ۇشاقپەن ساتىپ الىپ كەلسە، ءبىز مۇندا از شىعىنمەن ەمبريوندى عانا الىپ كەلەمىز. ەمبريوندى تاسىمالداۋ الەمدە كەڭ تارالعان. بىزدەگى شارۋاشىلىقتار قازىرگە وعان كۇمانمەن قاراۋدا. بىزدە قازىر 20 شاقتى ەمبريون دايىن تۇر. ءبىز ەكى شارۋاشىلىققا ەمبريوندى سالعاننان كەيىن، ودان دا كوپ ەمبريون ساتىپ الىپ، شارۋاشىلىققا ءبىزدىڭ ۇلكەن كومەگىمىز تيەدى دەگەن ويدامىز.
جەرگىلىكتى عالىمدار ءبىر عانا جوبامەن شەكتەلىپ قالماي، كەلەشەكتە شارۋا يەلەرىنە وزگە دە كوپتەگەن يدەياسىن ۇسىنباق. ال «شىڭعىستاۋ» جارمەڭكەسى بيىلدان سوڭ كەڭ قانات جاياتىن ءتۇرى بار. ويتكەنى فەرمەرلەر قوسىمشا ساۋدا ورىندارىن قوسۋعا ءوتىنىش جاساۋدا. سونداي-اق كەلۋشىلەردىڭ دە كورسەتەتىن دۇنيەلەرى جەتكىلىكتى. مۇنىڭ ىشىندە مال عانا ەمەس، اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارى دا بار.
اۆتورلارى: ءسارۋار قابدوللا، بەرىك جوبالاي ۇلى
24.kz
