زاتتىبەك كوپبوسىن ۇلى، ءانشى، سازگەر: ساحناعا كەش شىققانىما وكىنبەيمىن

- وڭتۇستىك جۇرتى وزىڭىزگە «تويدىڭ كورولى» دەگەن قۇرمەتتى اتاقتى الدەقاشان-اق بەرىپ قويعان. ءسىزدىڭ ءانىڭىزسىز ءبىر توي وتپەيدى. اسىرەسە «اق مارجانسىز» ... «جۇلدىز اۋرۋىنا» شالدىعىپ قالعان جوقسىز با؟

-  راسىندا كوڭىلدى اندەردى كوپ جازامىن. توي ستيلىندە جازىلعان اندەردىڭ كوپ ەكەنىن دە جاسىرا المايمىن ەندى. ونىڭ ۇستىنە تويعا ارناپ جازىپ بەرىڭىز دەپ ءوتىنىش ايتاتىندار كوپ. ءبىرازى تويدىڭ قىزمەتىنە جاراپ تا جاتادى. ال جاپپاي جازعاندارىمنىڭ ءبارى تويدىڭ ءانى ەمەس. ليريكالىق، تاقىرىپتىق اندەرىم دە بار. ءبىراق كوبىنە تويعا ارنالعان اندەرىمنىڭ تىڭدارماندارى باسىمىراق. ءارى وسى سارىنداعى اندەرىم تەز تانىمال بوپ كەتەدى...

اركىمنىڭ پىكىرى، تالعامى ءارتۇرلى. ءوزىمدى جۇلدىزبىن دەپ ەسەپتەمەيمىن دە. ول تۋرالى حالىق ايتسىن. قانشا ءوزىڭدى جاقسىمىن دەپ ساناساڭ دا، بىرەۋگە جاقپاي قالاسىڭ. كوپتىڭ كوڭىلىن تابۋ دەگەن، ءبارىنىڭ جۇرەگىنەن ورىن الۋ دەگەن مۇمكىن ەمەس. «جۇلدىزدى اۋرۋىمەن» اۋىردىم با، اۋىرمادىم با بىلمەيمىن. قولىمنان كەلگەنشە قاراپايىم بولۋعا تىرىسامىن.

-  ەڭ العاش تەرمەمەن تانىلدىڭىز. «اق مارجان» ءانى العاش شىققاندا ءاننىڭ اۆتورىن دا، ورىنداۋشىسىن دا كوپشىلىك كوپكە دەيىن بىلە الماي ءجۇردى... ساحناعا كەش شىقتىم دەپ وكىنبەيسىز بە؟

-  تەرمە دەگەن ناسيحاتقا تولى كەرەمەت دۇنيە عوي. اسىرەسە جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋدە تاپتىرمايتىن قۇرال. ءيا، تەرمەمەن تانىلعانىم راس. ەسترادا جانرىنا بەت بۇرۋىما ىشتەگى ءدۇمپۋ دەس بەرمەگەن بولار. ايتەۋىر تاسادا قالىپ كەتپەي، جۇرتشىلىققا جاعىپ جاتقان جايىمىز بار. ساحناعا كەش شىققانىما وكىنبەيمىن. كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىققانىما ريزامىن. باستىسى وسى شىعار.

-  بۇرىن تويدا تەك وزبەك اندەرىنە عانا بيلەيتىن. «زاتتىبەك شىعىس اندەرىن تويدان قۋىپ شىقتى» دەگەن اڭگىمە دە بار. اندەرىڭىز بيلەۋگە جاقسى ارينە، تەك كەيبىرەۋلەرى بىرىزدىلىككە ۇرىنىپ، تىم شىعىستىق ءستيلدىڭ «اۋىلىنا» قونىستانىپ العان جوق پا، قالاي ويلايسىز؟

-  ەندى ونى تويشىل قاۋىم ءوزى ەكشەپ الار. شىن جۇرەكتەن شىققان شىنايى اندەر حالىقتىڭ كوڭىلىنەن ورىن الادى، ونداي اندەردىڭ عۇمىرى ۇزاق بولادى.

-  اۋىلدا ءجۇرىپ-اق استانانى مويىنداتۋعا بولادى. ءوزىڭىز شىعارماشىلىق ورتالىق سانالاتىن وڭتۇستىك استاناعا كەتپەيمىن دەپ سۇحبات بەرىپ ەدىڭىز كەزىندە. اينىپ قالۋىڭىزعا نە سەبەپ؟

-  الماتىعا بارامىن دەۋىم الدىن الا ۇيىمداستىرعان جوسپارىم ەمەس. الماتىدا شىعارماشىلىق كونسەرتىمدى بەرگەن كەزدە مەن شىمكەنتتە جۇرگەم. حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەندىم. ول جاقتا مۇمكىندىك كوبىرەك. ەگەر شىعارماشىلىقپەن اينالىسامىن، حالىققا بەرەرىم كوپ ءالى دەگەن ونەر ادامدارىنا الماتىدا كەڭشىلىك. وڭتۇستىك ارينە، توپىراعىنىڭ كيەلىلىگىنەن بولار وسى وڭىردەن ونەرپازدار كوپتەپ شىعادى. ونى وزگە وڭىردەگىلەر دە مويىنداپ جاتادى. ءبىر كەزدە بەرگەن سۇحباتىمدا سولاي دەپ ايتقانىمدى مويىندايمىن. ءبىراق مۇمكىنشىلىكتى پايدالانۋ كەرەك قوي. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن كوپ مۇمكىندىك بار. ايماقتا ءجۇرىپ تەلەارنالارعا شىعۋ مۇمكىندىگى از.

- ەڭ تانىمال ءانىڭىزدىڭ كليپى سولعىن شىققان سەكىلدى...

-  «اق مارجانعا» قايتا كليپ ءتۇسىرۋدىڭ كەرەگى جوق سياقتى. حالىق ونسىز دا قابىلدادى عوي ول ءاندى. ەندى وبلىستىق تەلەارناعا شىققان ول نەگىزى كليپ ەمەس. ونى «جەبە» كينوستۋدياسى جاڭا جىلعا ارنالعان ءبىر باعدارلاماعا تۇسىرگەن بولاتىن. ول كەزدە ءاننىڭ باعىنىڭ ولاي جانىپ كەتەتىنىن دە بىلگەن جوقپىن. رەجيسسەردىڭ ايتۋى بويىنشا ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە تۇسىرىلە سالعان دۇنيە بولاتىن. جاي عانا اۋەسقوي ءتۇسىرىلىم.

- ونەر ادامداردىڭ باسىم كوپشىلىگى قاراجاياۋ ەمەس. ءانشى اتحامبەك يۋلداشيەۆتىڭ ۇرپاق تاربيەسىنە ارناپ تۇسىرگەن بىرنەشە كينولارى بار. ۇلتتىق يدەيا ءۇشىن، ۇرپاق تاربيەسىنە بايلانىستى ۇلتتىق باعىتتا قانداي دا ءبىر دۇنيە قالدىرۋ ويىڭىزدا بار ما؟

-  اركىم كورپەسىنە قاراي كوسىلىپ، شاماسىنا قاراي شابۋى ءتيىس. ەگەر مەن رەجيسسەر بولاتىن بولسام قازاقتى تانىتاتىن كينو تۇسىرەر ەدىم. ۇلتتىق مەنتاليتەتتى، ۇلتتىق بولمىستى ناسيحاتتايتىن ۇلگى الاتىنداي كينو جاساعان بولار ەم. اسا باي بولىپ، اسىپ-تاسىپ جاتاتىن بولسام سونداي رەجيسسەردى تاۋىپ دەمەۋشى بولار ەدىم. الداعىنى اللا بىلەدى دەيدى، نەسىبەمىز ارتىپ جاتسا ۇلتىمىز ءۇشىن نە جاساساق تا جاراسادى. مەن وسىنى ىستەيمىن دەپ ۋادە بەرۋ ول ارتىقشىلىق. قولىمنان كەلىپ جاتسا جاساۋعا تىرىسامىن.

- ءوزىڭىزدى بايمىن دەپ ەسەپتەيسىز بە؟

-  اسا بايمىن دەپ ايتا المايمىن. رۋحاني تۇرعىدان باي شىعارمىن. تاپقانىمدى ونەرىمە جۇمسايمىن، باۋىرلارىما، اعايىنىما جۇمسايمىن. اۋىلىما جۇمسايمىن.

-  اۋىلىڭىز ءۇشىن نە ىستەدىڭىز؟

-  اۋىل ءۇشىن ىستەيتىن نارسەلەر كوپ. مىناداي ءىس تىندىردىم دەپ اۋىز تولىتىرىپ ايتا المايمىن. اۋىز سۋ، مادەنيەت وشاعى، مەكتەپ بار. جاعدايىم كەلىپ جاتسا جاردەم جاسار ەدىم.

- ونەر ادامدارىندا ناعىز شارىقتايتىن كەزى بولادى. قۇلدىرايتىن، شىعارماشىلىق توقىراۋعا ۇشىرايتىن كەزى بولادى. جاسىڭىز كەلگەندە نە ىستەيسىز؟

-  مەن الداعىنى بولجاعاندى ۇناتپايمىن. ادامدا ىشكى ماقسات، ارمان بولۋى كەرەك. بولاشاعىمدى ەلەستەتە المايمىن. جاسىم كەلگەندە دە شىعارماشىلىق جولدان اۋىتقىمايتىن شىعارمىن. اقشامىز كوبەيىپ، بايىپ كەتىپ جاتساق ءبىر بيزنەستىڭ تۇتقاسىنان ۇستاۋعا بولاتىن شىعار. ىشكى ماقساتتارىم بار. ول ءۇشىن تالماي جۇمىس ىستەۋ كەرەك قوي.

-  حيت اندەرىڭىز كوپ. كەيبىرىن باسقا انشىلەر ورىنداپ شىقتى. كەيىننەن سونى ءوزىڭىز قايتالاپ ايتىپ ءجۇرسىز. حالىق قابىلداماي قويادى دەپ ويلامايسىز با؟

-  دۇرىس ەمەس دەپ ساناسا رەنجىمەيمىن. «جانىم» دەگەن ءانىمدى دىنمۇحاممەد پەن دانانىڭ ورىنداۋىندا جاقسى قابىلدادى. جۇرەكتەرىنە جاقىن تۇتتى. ولار اۆتورلىق قۇقىمدى پايدالاندى ارينە. ول ءان سولاردىڭ ورىنداۋىندا تانىمال بولدى. بەكەر قايتالاپ ايتقان عوي دەسە وكپەلەمەيمىن. ايتپاي-اق قويا سالامىن.

- تەك ءوز اندەرىڭىزدى عانا ەمەس، باسقا اۆتورلاردىڭ دا اندەرىن ورىنداپ ءجۇرسىز. ءبىراق سول جاڭا اندەردىڭ اۆتورلارى ماسەلەن «نارتاۋەكەل» اتتى ءانىڭىزدى 6 اي وتكەندە جازدىردى دەپ اۆتورلار رەنجىپ جاتادى...

-  اۆتورلارعا كەيدە تۇسىنبەيمىن. ءاندى بەرەدى دە ءبىر اپتادان كەيىن مازالاي باستايدى. ورانجيروۆشيككە دە بايلانىستى. تىڭ يدەيا كەرەك. ءاننىڭ تانىمال بولۋى كوبىنە سول ءان وڭدەۋشىلەرگە دە بايلانىستى. جاڭا كوركەمدەۋ كەرەك دەگەندەي. ءان قاي كەزدە حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەنەدى، ءانشى، ءان وڭدەۋشى، ءاننىڭ ءماتىنى ءبىر-بىرىنە ۇندەسسە عانا دۇرىس دۇنيە شىعادى. كەيدە وسىلاي جاقسى شىعۋى ءۇشىن كەشىگىپ جاتادى. وزگەنىڭ ەمەس، ءوز اندەرىم دە كەيدە ءبىر جىلدان كەيىن جارىققا شىعىپ جاتادى. ءار نارسەنىڭ ءوزىنىڭ ۋاقىتى بولادى.

-  ءوزىڭىزدى بيىككە كوتەرىلۋىڭىزگە كومەك قولىن سوزعان دەمەۋشىلەر بولدى ما؟

-  دەمەۋشىنىڭ دە دەمەۋشىسى بار. كەيبىرەۋلەر ونەرگە شىن جاناشىرلىقپەن، قۇرمەتپەن دەمەۋ جاسايدى. وندايلارعا اللانىڭ نۇرى جاۋسىن دەيمىن. ال كەيبىرەۋلەر ءوز ماقساتىنا پايدالانۋ ءۇشىن، توي تومالاعىندا قىزمەت ەتۋ ءۇشىن، ماقتانىش ءۇشىن دەمەۋشىلىك جاسايدى. ول ارينە ءوزىنىڭ پايداسى ءۇشىن عانا.

-  انشىلەرىمىزدىڭ كوبىسى اندەرىن تاشكەنتە جازدىرادى. ءوزىڭىز قايدا جازدىراسىز؟

-  ءوز باسىم وزگە ەلدە بىردە-ءبىر ءانىمدى جازدىرعان ەمەسپىن. ءبارى دە وتاندىق ءونىم دەۋگە بولادى.

- كليپتەرىڭىز از عوي...

-  بىردە-ءبىر كليپى جوق انشىلەر دە بار عوي. ءبىر ەكى انىمە ءتۇسىرىپ ۇلگەردىم. ونىڭ دا ءوزىنىڭ كورەرمەندەرى تابىلدى. وعان دا شۇكىر. الماتىعا بارعانىما دا از عانا ۋاقىت بولدى. ەشتەن كەش جاقسى دەيدى عوي. ساپالى بەينەبايان تۇسىرسەك دەگەن جوسپار بار.

- قازاق ەستراداسىنىڭ جاندى جەرى قايسى دەپ ويلايسىز. ناعىز تالانتتار تاسادا قالىپ، جىلتىراق جۇلدىزدار العا شىعىپ كەتكەن جوق پا؟

-  دۇرىس سۇراق. «كاپىر بولۋ ءبىر پاستە، مۇسىلمان بولۋ استە استە» دەيدى عوي. قازاق ەسترداسى مۇلدە اقساپ قالعان كەزدەرى بولدى. ەندى اياعىنان تۇرىپ كەلە جاتىر. قازىر شۇكىرشىلىك دەۋگە بولادى. جۇرتشىلىق انشىلەر جاندى داۋىسقا كوشسە كىمنىڭ قانداي ءانشى ەكەنى ءبىلىنىپ قالار ەدى دەيدى. ونداي بولسا اركىم ءوز باعىنان كورەدى. وعان كوشىپ جاتسا مەن قارسى ەمەسپىن.

- ءوزىڭىز ولەڭ جازبايسىز با؟

-  مەن اقىن ەمەسپىن. ءبىراق ءتورت شۋماق قۇراۋ قاي قازاقتىڭ قولىنان كەلمەيدى. ونداي ارقا بىزدە دە بار. نۇرلان تاشوۆتىڭ انىنە جازىلعان «ەلىگىم ەركەم» دەگەن ءاننىڭ عانا ءسوزىن جازعام. نەگىزى مەن ماتىنگە قاراپ ءان جازامىن.

- اندەرىڭىز قانشا تۇرادى؟

-  اندەرىمدى ساتقان ەمەسپىن. راحمەتىمىز بولسىن دەسە ول ەڭبەگىمدى باعالاعانى شىعار. مەن مىنانشا تۇرادى دەپ ەڭبەگىمدى ساتقان ەمەسپىن.

- تويعا قانشا سۇرايسىز؟

- ازاماتتاردىڭ مىرزالىعىنا بايلانىستى. كەيدە تەگىن دە بارامىز...

اۆتور: باقىتنۇر جۇماش

«الاش ايناسى»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى