ءبىلىم سالاسىنا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ - باستى ماقساتىمىز - ن. قۇراقباي
بۇل تۋرالى باتىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن «Interactiv Kazakhstan» ج ش س باس ديرەكتورى نۇرلان قۇراقباي ءوڭىر ۇستازدارىنىڭ «ءبىلىم بەرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ستراتەگياسى - مەملەكەتتىڭ، قوعامنىڭ جانە جەكە تۇلعانىڭ تۇراقتى دامۋ فاكتورى» دەگەن تاقىرىپتاعى تامىز كەڭەسى بارىسىندا ءمالىم ەتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەلباسىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋدىڭ وتاندىق جۇيەسىنە يننوۆاتسيالىق ادىستەردى، قۇرىلعى- تەتىكتەردى بارىنشا جەدەل ەنگىزۋ جونىندە الدىمىزعا ناقتى مىندەتتەر جۇكتەگەنى ءمالىم. وسى ورايدا اتالمىش كومپانيا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسى ءۇشىن يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا 2006 - جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. بۇل رەتتە الەمدەگى جەتەكشى وندىرۋشىلەردىڭ وزىق ينتەراكتيۆتى تەحنولوگيالارىن پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىنداي جۇمىستار ناتيجەسىندە قازىرگى كەزدە قازاقستان مەكتەپتەرىندە 12 مىڭنان استام ينتەراكتيۆتى تاقتا ورناتىلعان.
كومپانيا جىل سايىن ءوز جاڭالىقتارىن ەنگىزىپ تۇرادى. ايتالىق، فيزيكا، حيميا، بيولوگيا پاندەرىن وقىتۋ ءۇشىن امەريكاندىق "Pasco" كومپانياسىنىڭ ساندىق زەرتحانالارىن مەكتەپتەردە پايدالانسا، ول ساباق كەزىندە مۇعالىمدەر ءۇشىن دە، شاكىرتتەر ءۇشىن دە ءتيىمدى. ياعني جۇمىستى نەعۇرلىم تەزدەتىپ، كۇردەلى ماسەلەلەردى وڭاي شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى، ايتا كەتەيىك، جاڭا تەحنولوگيالاردى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرى دە بەلسەندى تۇردە قولدانىپ كەلەدى.
جاسىراتىنى جوق، ەلىمىزدە كومپيۋتەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ءالى تولىق شەشىلىپ بولعان جوق. ماسەلەن، مەكتەپتە مىڭ بالا وقىسا، كومپيۋتەر سونىڭ بارىنە جەتە بەرمەيدى. وسىنى شەشۋدىڭ ءبىر جولى رەتىندە NComputing قۇرىلعىسىن پايدالانۋعا بولادى. بىلايشا ايتقاندا، ءبىر پروتسەسسورمەن 45 كومپيۋتەردى قوسۋعا بولادى. بۇل - 100 كومپيۋتەردىڭ ورنىنا 200 ىن ىسكە قوسۋعا بولادى دەگەن ءسوز.
وقۋ ۇدەرىسىندە ساباق، سەمينار، تانىستىرىلىمدار وتكىزۋ ءۇشىن Promethean ينتەراكتيۆتى تاقتاسى وتە ءتيىمدى. دەگەنمەن ونىڭ باعاسى 300 مىڭ تەڭگەدەن باستالىپ، الدى 2 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. ونى، ارينە، كەزكەلگەن مەكتەپتىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيدى. باعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن وسىعان بالاما رەتىندە جاپوندىق Hitachi كومپانياسىنىڭ قاراپايىم قۇرىلعىسىن قولدانۋعا بولادى. مۇنى كۇندەلىكتى پايدالانىپ جۇرگەن ماركەرلىك تاقتانىڭ بەتىنە ورناتىپ، كومپيۋتەرگە قوسسا، ول ينتەراكتيۆتى تاقتاعا اينالادى. ونىڭ ەڭ قىمباتىنىڭ قۇنى 90 مىڭ تەڭگە، 70 مىڭ تەڭگەگە دە الۋعا بولادى.
كۇنى بۇگىن ۇ ب ت مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋدىڭ باستى كورسەتكىشتەرىنىڭ بىرىنە اينالعانى ءمالىم. وقۋشىلار 10- سىنىپتان باستاپ سوعان ازىرلەنىپ، اپتا نەمەسە اي سايىن سىناق تاپسىرادى. مىنە، وسىنى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن دە ارنايى قۇرىلعىنى پايدالانۋعا بولادى. مۇعالىم تاقتادان سۇراقتاردى كورسەتكەندە، بالا قولىنداعى كىشكەنتاي قۇرىلعىنىڭ ەكرانىنان سونى كورىپ وتىرادى، سوسىن جاۋابىن جازادى. تەستىنىڭ جاۋابى دا ءارى كەتكەندە 15 سەكۋندتىڭ ىشىندە بەلگىلى بولادى. بۇل ءبىلىم سالاسى باسشىلارى ءۇشىن دە ءتيىمدى، ياعني شاكىرتتەردىڭ ۇلگەرىم ناتيجەسى، سىناق قورىتىندىسى تۋرالى ەسەپتى الىپ وتىرادى.
كومپانيا ورتا ءبىلىم عانا ەمەس، مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە دە يننوۆاتسيا ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ماسەلەن، E-blocks جۇيەسى بالاباقشاداعى بالدىرعانداردىڭ ءارىپ تانۋىنا، سانداردى ءبىلىپ، تەز الىپ- قوسۋىنا جاردەمدەسەدى. بۇلدىرشىنمەن ويىن تۇرىندە كومپيۋتەر تىلدەسىپ، دۇرىس تاپقانىن ايتادى نەمەسە «قايتا ويلان» دەپ جاۋاپ بەرەدى.
حيميا، بيولوگيا، ماتەماتيكا پاندەرىنەن ساباقتى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن 3D فورماتى دا قىزىقتى، بالا كينو سياقتى كورەدى. قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ادام دەنەسىندەگى قاننىڭ ۇيۋى، جۇرەكتىڭ سوعىسى، قان اينالىمى، ميدىڭ جۇمىس ىستەۋى - ءبارى اتوم- مولەكۋلالارىنا دەيىن كوز الدىڭا كەلەدى. بۇل - اعىلشىن تىلىندە جازىلعان باعدارلاما بولعاندىقتان، ول قازاق، ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلدى. قازىرگى كەزدە قازاق تىلىندە 100, ورىس تىلىندە 300 تاقىرىپ بار. بۇل قۇرىلعىنىڭ قۇنى - 500 مىڭ تەڭگە.
ەڭ باستىسى، مۇعالىم بۇرىن 45 مينۋت بويى ءبارىن ءتۇسىندىرىپ، ۇلگەرە الماي جۇرسە، اتالعان قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن سونىڭ بارلىعىن جەدەلدەتۋگە بولادى. ياعني مۇعالىم ءتۇسىندىرىپ قانا قويمايدى، بالالاردان ۇققانىن سۇراپ بىلە دە الادى.
بۇرىن كومپانيا ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن تىعىز قارىم- قاتىناس جاساپ، حالىقارالىق، رەسپۋبليكالىق كورمەلەرگە قاتىسىپ كەلسە، كەيىنگى كەزدە وڭىرلەرگە دە شىعىپ، بايلانىس ورناتا باستادى. وسىنىڭ الدىندا الماتى وبلىسىندا بولساق، ەندى كەزەك باتىس قازاقستانعا كەلدى، وسىلاي جالعاسا بەرەدى. مەكتەپتەر جاڭا تەحنولوگيالاردى نەعۇرلىم كوپتەپ ەنگىزسە، وقىتۋ ساپاسىنىڭ ارتارى دا ءسوزسىز. قۇرىلعىلاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭناماسىنا سايكەس الۋعا بولادى.
«Interactiv Kazakhstan» ج ش س قۇرىلتايشىسى نۇرالى قۇدايبەرگەن ۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن كومپانيا «اباي تانۋ الىپپەسى»، «دانالىق الىپپەسى» جانە « ءتىلاشار» سوزدىگىن شىعارعانىن دا ايتا كەتەيىك. «دانالىق الىپپەسى» «قوبىز ءۇنى»، «دومبىرا كۇيى»، «بەسىك جىرى»، «حالىق ءانى»، «حالىق اڭىزى»، «حالىق ەرتەگىسى»، «حالىق تاعىلىمى»، «حالىق جىرى»، «ناقىل ءسوز»، «بيلەر ءسوزى»، «اتالار ءسوزى» جانە «بابالار باتاسى» سىندى ون ەكى كىتاپتان تۇرسا، «اباي تانۋ الىپپەسى» «جاقسى ۇستاز»، «جاقسى اتا- انا»، «جاقسى قۇربى- قۇرداس» جانە «جاقسى بالا» دەگەن ءتورت كىتاپتان تۇرادى.
ابايدىڭ ءوز قارا سوزىندە ايتقانىنداي، جاقسى اتا- انا، جاقسى ۇستاز، جاقسى قۇربى جاقسى بالانىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەدى. «ءتىلاشار» - شەتەلدىكتەرگە قازاقستانعا كەلگەندە، سونداي- اق وتانداستارىمىز وزگە ەلگە شىققاندا، «سويلەيتىن قالام» ارقىلى جول سىلتەيتىن تاپتىرماس قالام. بۇل كومپانيانىڭ جەتكىنشەك ۇرپاقتى ۇلتتىق، وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋگە قوسقان ۇلەسى دەپ ايتۋعا بولادى.
«قورىتا ايتقاندا، قالاداعى بولسىن، اۋىلداعى بولسىن، ءار ءبىلىم وشاعى زاماناۋي جاڭالىقتاردان قالىپ قويماۋى كەرەك. وسى باعىتتا ءبىز دە جۇمىس ىستەي بەرەتىن بولامىز» ، دەدى ن. قۇراقباي.
اۆتور: ەلجان ەرالى
