جارىس جولىندا جانتاسىلىم ەتكەندەر

استانا. قازاقپارات - سپورتتىق جارىستار نەمەسە كۇندەلىكتى جاتتىعۋلار بارىسىندا قايعىلى وقيعالار بولىپ تۇرادى.

جارىس جولىندا جانتاسىلىم ەتكەندەر

سونىڭ سالدارىنان جالىنداپ تۇرعان شاعىندا كوپتەگەن اتپالداي ازاماتتار قىرشىن كەتتى.

تاعى ءبىرازى اۋىر جاراقاتتار الىپ، مۇگەدەكتەر ارباسىنا تاڭىلدى.

كوپشىلىكتىڭ پايىمداۋىنشا، الپينيزم، كولىك جارىسى، سەرفينگ، پاراشيۋتپەن سەكىرۋ سەكىلدى سپورت تۇرلەرى ادام ءومىرى ءۇشىن اسا قاۋىپتى. سونداي قاتەرگە تولى باسەكەلەر بارىسىندا تالاي ورىمدەي جاستاردىڭ كوز جۇمعانىن كوزىمىز كوردى.

دەسەك تە ورنى تولماس وكىنىشكە اكەپ سوقتىرعان قايعىلى وقيعالار باسقا دا سپورت تۇرلەرىندە كەزدەسەدى.

2013 - جىلدىڭ 9 - ناۋرىزىندا فرانسياداعى ءداستۇرلى «پاريج-نيتستسا» كوپكۇندىگى باستالدى. بۇل تاس جول قازاقستاندىق ۆەلوشاباندوزدارعا جاقسى تانىس. جەرلەستەرىمىز وسى جارىس باعدارلاماسىندا بەلگىلەنگەن باعىتپەن سان مارتە ءجۇرىپ ءوتىپ، تالاي رەت جەڭىس تۇعىرىنا دا كوتەرىلدى.

باسەكەنىڭ باسىم بولىگى ارتتا قالىپ، مارەگە شامامەن 40 شاقىرىم قالعاندا «كوفيديس» كلۋبىنىڭ جەيدەسىن كيگەن جەرلەسىمىز اندرەي كيۆيليەۆ پولشالىق مارەك رۋتكيەۆيچ جانە گەرمانيالىق فولكەر وردوۆسكيمەن سوقتىعىسىپ، باسپەن جەرگە وڭباي قۇلايدى. سول قۇلاعاننان ول تۇرعان جوق. ەس-ءتۇسسىز جاتقان سپورتشى الدىمەن سەن-شامون قالاسىنداعى اۋرۋحانعا جەتكىزىلەدى. ودان كەيىن تىكۇشاقپەن سەنت-ەتەنگە اپارادى. ميى شايقالىپ، باس-سۇيەگى اۋىر زاقىمدانعان كيۆيليەۆتىڭ ءومىرى ءۇشىن دارىگەرلەر ارپالىسقانىمەن، ونى اجال تىرناعىنان امان الىپ قالۋ مۇمكىن بولمادى. اسا دارىندى ۆەلوشاباندوز 12 - ناۋرىز كۇنى ساعات 10.00-دە قايتىس بولادى. اندرەي نەبارى 29 جاستا ەدى...

وسىنداي قايعىلى وقيعا ۆەلوسپورت تاريحىندا ءجيى كەزدەسەدى. يتاليالىق سەرسە كوپپي مەن فابيو كازارتەللي، دانيالىق كنۋد ەننەمارك يەنسەن، بريتانيالىق توم سيمپسون، بەلگيالىق ستان وككەرس، فرەدەريك نولف جانە ۆاۋتەر ۆەيلاندت جارىس كەزىندە قۇلاپ، كوپ ۇزاماي اۋرۋحانادا كوز جۇمدى. راسسەل موكريدج (اۆستراليا)، زينايدا ستاگۋرسكايا (بەلارۋس)، ۆيكتور كابەدو مەن ينياكي لەحارەتتا (يسپانيا)، جۋنيور حەففەرنەن ( ۇلى بريتانيا) جانە كريستوف گوتتارت (بەلگيا) سىندى ساڭلاقتار جارىس بارىسىندا جولدىڭ جيەگىندەگى تۇرعان نەمەسە جاتتىعۋ كەزىندە قارسى كەلە جاتقان كولىكپەن سوقتىعىسىپ، ءجانتاسىلىم ەتتى. پورتۋگاليا سپورتشىسى جواكين اگوستينو جولدى كەسىپ وتپەك بولعان ءيتتى باسىپ كەتىپ، ۆەلوسيپەدتەن اۋدارىلادى. سوعان قاراماستان، جارىستى قايتا جالعاستىرىپ، مارەگە دەيىن جەتەدى. الايدا ميىنا قان قۇيىلىپ، اۋرۋحانادا قايتىس بولدى.

2006 - جىلى بەلگيانىڭ گەنت قالاسىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودالاردىڭ بىرىندە جەرگىلىكتى ۆەلوشاباندوز ديميتري دە فاۋۆ پەن يسپانيالىق يسااك گالۆەس ءبىر-بىرىمەن سوقتىعىسادى. گالۆەس سول جەردە ءتىل تارتپاي كەتەدى. الەم چەمپيونىنىڭ ءولىمى ءۇشىن ءوزىن كىنالى سەزىنگەن دە فاۋۆ ارادا بەس جىل وتكەننەن كەيىن ءوز-وزىنە قول جۇمسايدى.

بارىنەن دە جان-پەر مونسەرەنىڭ تاعدىرى ايانىشتى. بەلگيانىڭ تۋماسى نەبارى 22  جىل ءومىر ءسۇردى. سول ۋاقىتقا دەيىن ءبىرقاتار حالىقارالىق جارىستاردا توپ جارىپ، الەم چەمپيوناتىندا الدىنا جان سالمادى. مايتالمان مامانداردىڭ وزدەرى سول تۇستا مونسەرەنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداي باستاعان. الايدا، دارىندى جىگىتتىڭ عۇمىرى كەلتە بولدى.

1971 - جىلى ول ءوز ەلىندە وتكەن كەزەكتى ءبىر جارىستا قارسى كەلگەن كولىككە بارىپ سوعىلىپ، جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى. ارادا بەس جىل وتكەندە جان-پەردىڭ ۇلى دا ءدال سونداي جاعدايعا دۇشار بولادى. كوشەدە ۆەلوسيپەد تەۋىپ كەلە جاتقان 7 جاسار دجوۆاننيدى ماشينا قاعىپ كەتەدى. ءدال سول ۆەلوسيپەدتى اكەسى الەم چەمپيونى اتانعاننان كەيىن بالاسىنا سىيعا تارتقان ەدى.

فۋتبولشىلار اراسىندا دا ءولىم-ءجىتىم كوپ. تەك قانا جاسىل الاڭدا كوز جۇمعانداردىڭ سانى الپىستان اسىپ جىعىلادى. ولاردىڭ دەنى جۇرەكتەن كەتتى. ستاديونعا جينالعان ءدۇيىم جانكۇيەرلەردىڭ كوز الدىندا اعزاسى شەكتەن تىس اۋىرتپالىققا شىداماعان جىگىتتەر باقيلىق بولدى.

بوكستى دا قاۋىپتى سپورت تۇرلەرى قاتارىنا جاتقىزۋعا بولادى. باس پەن بۇيىرگە تيگەن تولاسسىز سوققىلاردان كەيىن ميدىڭ شايقالىپ، قابىرعانىڭ قايىساتىنى انىق. سونىمەن قاتار باۋىر مەن بۇيرەكتىڭ دە ەزىلىپ كەتۋ ابدەن مۇمكىن. جۋان جۇدىرىقتى جىگىتتەردىڭ جەكپە-جەگى دە كەي جاعدايدا ورنى تولماس وكىنىشكە اكەپ سوقتىرادى.

مىسالى، 1982 - جىلدىڭ 13 - قاراشاسىندا لاس-ۆەگاستا بەلدى ءبىر نۇسقانىڭ 61,2 كەلى سالماق دارەجەسى بويىنشا الەم چەمپيونى اتاعىن امەريكالىق رەي مانچيني مەن كورەيالىق كيم دۋك كۋ ساراپقا سالدى. ول كەزدەگى كاسىپقويلاردىڭ باسەكەسى 15 راۋندقا دەيىن سوزىلاتىن. تارازى باسى ۇزاققا دەيىن تەڭسەلىپ تۇرعان تارتىس بارىسىندا، نەگىزىنەن، باسىمدىلىق كورەيالىق بوكسشى جاعىندا بولدى. الايدا باسەكە اياقتالۋعا تاياعاندا تالاي قۇقايدى كورگەن ءمانچينيدىڭ مەرەيى ۇستەم بولا باستادى. 14-راۋندا ول كيمدى سۇلاتىپ سالدى. وڭتۇستىك كورەيا وعلانى ازەر دەگەندە ورنىنان تۇرعانىمەن، تورەشى باسەكەنى توقتاتتى. سول مەزەتتە ول ەدەنگە ەس-ءتۇسسىز قۇلاپ، دەرەۋ اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى. ءبىراق كوپ ۇزاماي «كيم قايتىس بولدى» دەگەن قايعىلى حابار كەلدى.

اتاق پەن ابىرويعا كەنەلۋ ءۇشىن الىستاعى امەريكاعا اتتانعان بالاسىنىڭ قازاعا ۇشىراۋى اناسىنا وتە اۋىر ءتيدى. ارادا ءۇش اي وتكەننەن سوڭ كيمنىڭ شەشەسى ۋلانىپ ءولدى. ايتۋلى باسەكەدە قازىلىق ەتكەن ريچارد گرين جارتى جىلدان كەيىن ءوز-وزىنە قول جۇمسادى. الەم چەمپيونى اتانعان رەي مانچينيدىڭ دە جۇيكەسى سىر بەرىپ، ول ءبىراز ۋاقىت دەپرەسسيادا ءجۇردى.

1994 - جىلى شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا كەنيالىق بوكسشى روبەرت ۆانگيلا قايتىس بولدى. بۇل سپورتشى دا ءبىراز بەلەستەردى باعىندىردى.

ناقتىلاپ ايتساق، 1988 - جىلعى سەۋل وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى جانە الەم كۋبوگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. 1989 - جىلى ۆانگيلا كاسىپقويلار اراسىندا باق سىناۋعا بەل بۋدى. ءبىراق بۇل رەتتە ونىڭ جولى بولمادى. امەريكالىق داۆيد گونزالەسپەن بولعان رەيتينگتىك باسەكەدەن كەيىن روبەرتتىڭ ميىنا قان قۇيىلدى.

سول سەكىلدى دجەرالد ماك كليللان، بەنني «كيد» پارەت، دەيۆي مۋر، ليەۆاندەر دجونسون، ەدۆارد ساندەرس، مارتين سانچەس، دجونني وۋەن، ەرني شااف، چحۆە ە سام، رومان سيماكوۆ جانە تاعى باسقا بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى جەكپە-جەك بارىسىندا اۋىر سوققىلار الىپ، سونىڭ سالدارىنان كوز جۇمدى. 

2010 - جىلى ۆانكۋۆەردە الاۋى تۇتانعان قىسقى وليمپيادا ويىندارى بارىسىندا 21 جاستاعى گرۋزيالىق شاناشى نودار كۋماريتاشۆيليدىڭ جارىس جولىنىڭ جيەگىندە ورنالاسقان تەمىر جاقتاۋلارعا سوعىلىپ، ءجانتاسىلىم ەتكەنىن جاقسى بىلەمىز.

سول كۇنى بۇكىل گرۋزيا حالقىمەن قوسا، كۇللى سپورت جانكۇيەرلەرى قارا جامىلدى. بۇل - اق وليمپيادا تاريحىنداعى ادام ولىمىنە اكەپ سوقتىرعان ەكىنشى وقيعا. العاش رەت 1992 - جىلى البەرۆيلدەگى ويىندار بارىسىندا شۆەيتساريالىق نيكوليا بوشاتە قايتىس بولدى.

جالپى، شانا سپورتىندا دا قايعىلى جاعدايلار ءجيى بولىپ تۇرادى. ماسەلەن، 1969 - جىلى گەرمانيادا وتكەن الەم چەمپيوناتى كەزىندە پولشالىق ستانيسلاۆ پاچكا اعاشقا سوعىلىپ، و دۇنيەگە اتتاندى. نورۆەگيانىڭ بەلدى سپورتشىسى، ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، ەكى بىردەي وليمپيادا ويىندارىنا قاتىسقان اسلە سترانن 1996 - جىلى ويدا-جوقتا ۇلتتىق بىرىنشىلىكتە توپ جاردى.

«ويدا-جوقتا» دەپ وتىرعانىمىز، ول كەزدە اسلە 42 جاستا بولاتىن. 2000 - جىلى شانا سپورتى تۋرالى كينو ءتۇسىرىلىپ، سول فيلمگە ءتۇسۋ بارىسىندا ايتۋلى ازامات شانادان قۇلاپ، اۋىر جاراقات الدى. سول جاراقاتىنان ايىقپاعان كۇيى ول جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى.

قىرشىن كەتكەندەر اراسىندا فريستايلشى سارا بەرك (كانادا)، ۆولەيبولشى ۆيگور بوۆولەنتا (يتاليا)، تاۋ شاڭعىشىسى ۋلريكە مايەر مەن رەجين كاۆانۋ (ەكەۋى دە - اۆستريادان)، جەڭىل اتلەت لەسلي كانتۋەلل (جاڭا زەلانديا)، مانەرلەپ سىرعاناۋشى سەرگەي گرينكوۆ (رەسەي)، ءجۇزۋشى فرەن كريپپەن (ا ق ش)، حوككەيشى بەنگت وكەربلوم (شۆەتسيا)، ۆيكتور بلينوۆ پەن الەكسەي چەرەپانوۆ (ەكەۋى دە -  رەسەيدەن) جانە تاعى باسقالار بار. 1999 - جىلى قازاقستانعا ات باسىن تۇرىپ، ءبىرقاتار كوماندالاردىڭ ساپىندا ويناعان برازيليالىق نيلتون مەندەس 2006 - جىلدىڭ 18 - قىركۇيەگىندە كوز جۇمدى.

ول كەزدە مەندەس پاۆلوداردىڭ «ەرتىس» كلۋبىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن. كەشكى جاتتىعۋ بارىسىندا قان قىسىمى كوتەرىلىپ، جۇرەگى شانشىدى. ول جەدەل جاردەم ماشيناسى ىشىندە ءجۇرىپ كەتتى. 2010 - جىلى قاراعاندىعا كەلگەن برازيليانىڭ تاعى ءبىر فۋتبولشىسى دانيەل روبەرت «شاحتەردىڭ» ساپىندا ءبىر عانا ماتچ وتكىزىپ ۇلگەردى. كەلەسى كەزدەسۋگە دايىندالىپ جاتقاندا ونىڭ دا ءدام-تۇزى تاۋسىلدى. مىنە، وسىلاي تىزبەكتەي بەرسەك، جارىس جولىندا ءجانتاسىلىم ەتكەن سپورتشىلاردىڭ قاتارى قالىڭ ەكەنىنە انىق كوز جەتكىزەمىز. ءبىر وكىنىشتىسى، ولاردىڭ بارلىعى دا ورىمدەي جاستار ەدى...

عالىم سۇلەيمەن

«ايقىن»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى