تويعا لايىقتاپ ءجۇز ءان شىعارعانشا، ماڭگىلىك ءبىر ءان قالدىرعانىم ارتىق

- تاۋىربەك، تابىلدى دوسىموۆ تۋعان توپىراقتانسىڭ. سوندىقتان بولسا كەرەك، ونەر دەسە، ونىڭ ىشىندە باردتىق اندەر دەسە، ىشەر اسىڭدى جەرگە قوياسىڭ. سەنىڭ دە قولىڭا گيتارا الىپ، ستۋدەنت كەزىڭدە جاتاقحانانى انمەن تەربەتىپ كەتكەنىڭدى زامانداستارىڭ جىر قىپ ايتادى. تابىلدى اعاڭنىڭ كوزىن كورىپ، ءتالىمىن الا الدىڭ با؟ انگە دەگەن قۇشتارلىق قالاي پايدا بولدى؟

- «باۋرايىندا جۇرگەن سوڭ كۇندە كورىپ، تاۋلاردىڭ بيىكتىگى بايقالمايدى» دەمەكشى، تابىلدى اعانى كۇندە كورىپ، امانداسىپ، حال سۇراسىپ جۇرە بەرەتىنبىز. مەن ول كەزدە مەكتەپ جاسىنداعى وقۋشىمىن. ءبىز ءۇشىن اۋىلداعى تابىلدى مادەنيەت بولىمىندە قىزمەت ەتەتىن قاراپايىم عانا جان بولاتىن. ءوزىنىڭ دە «مەن تابىلدىمىن»، ءيا بولماسا «مەن قازاقتىڭ تۇڭعىش بارد اقىنىمىن» دەپ كەۋدە كەرگەن كەزىن كورمەدىك. ءوزىن قۇپيا ۇستايتىن. بالكىم، بىزگە سولاي كورىنەتىن.

عاشىقتىقتىڭ عازالى

(«شىڭعىس حان» نەمەسە «التىن بالىق»)

ولەڭى - تالعات مىقيدىكى

ءانى - تاۋىربەك جۇمابەرگەن ۇلىنىكى

سىيدىرماي قويسا سەزىمىم سىيىمدى ەش ەلگە،

ماڭگىرىپ كەتەم، ءماجنۇننىڭ كۇيىن كەشەم دە.

پەرىشتە دەيىن دەسەم دە، كۇناعا باتام،

كۇناعا باتام، پەندەسىڭ دەيىن دەسەم دە. 

قايىرماسى:

التىن بالىق تا ەمەسسىڭ اۋلاپ الاتىن،

سەن ءبىر سيقىر كۇشسىڭ عوي باۋراپ الاتىن.

شىڭعىس حان بوپ تۋماپپىن، جارتى الەم ەمەس،

جۇرەگىڭنىڭ جارتىسىن جاۋلاپ الاتىن.

مەنى سەن، مەيلى، مەنسىنبە، ەلەپ- ەسكەرمە،

سەن مەن ءۇشىن بيىكسىڭ ەۆەرەستتەن دە.

اتىڭدى جازىپ قويارمىن جادىما ماڭگى،

ماڭدايىمداعى جازۋعا ەرەگەسكەندە.

قايىرماسى:

قولىمنان كەلسە كورسەتىپ قازاقتىعىمدى،

وزىڭمەن قاشان وتكىزەم عاجاپ كۇنىمدى؟

 از كۇنگە عانا بولسا دا ازايتىپ كەتشى،

اجالدان بۇرىن جەتەتىن ازاپ-مۇڭىمدى.

2009 - جىلى مەكتەپ ءبىتىرىپ، ارمان قۋىپ الماتىعا كەتتىم. تۋرا ءبىر جىل وتكەن سوڭ 16- قازان كۇنى اۋىلدان سۋىق حابار جەتتى. قازاق ونەرى قارا جامىلىپتى. بۇكىل التاي مەن اتىراۋ اراسى ازا تۇتتى. ءبىراز كۇن وتكەن سوڭ جاتاقحاناداعى بولمەمە دوستارىم، جوعارى كۋرستا وقيتىن جىگىتتەر مەن قىزدار، ءتىپتى باسقا فاكۋلتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى «سەن شىنىمەن تابىلدى مارقۇمنىڭ جەرلەسىسىڭ بە؟ ول كىسىنى ءوز كوزىڭمەن كوردىڭ بە؟» دەپ تاڭدانىسپەن سۇرايتىن بولدى.

وسى كەزدە جەرلەستەر الدىنداعى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىندىم. بىردەن گيتارامدى الىپ، تابىلدى اعانىڭ اندەرىن ۇيرەندىم. بۇرىن ولەڭدەرىن بىلەتىنمىن، ءبىراق گيتارامەن سۇيەمەلدەي المايتىنمىن. مىنە، ءدال وسى كەزدەن باستاپ تابىلدى اعانىڭ اندەرىن زەرتتەپ، جيناقتاپ، اۋەنىنە تەرەڭ ۇڭىلۋگە كىرىستىم.

كەزىندە بالا تابىلدىنى دارا تابىلدى ەتكەن الماتى ەدى. مەندە اسەم الماتىعا كەلىپ، تاۋداي تابىلدىنى تانىدىم. كوزىن كورگەن جورا-جولداستارىنان سۇراپ، كوپ ماعلۇمات الدىم. ويتكەنى ونىڭ جاستىعى، تانىمال اندەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك وسى الىپ شاھاردا تۋعان بولاتىن.

- وعان دەيىن سوندا ءان شىعارمادىڭ با؟

-  جوق، ەڭ العاشقى ءانىمدى 10- سىنىپ وقىپ جۇرگەن كەزدە دومبىرامەن شىعارعانمىن. «ءسۇيشى ماحابباتتى» دەپ اتالادى. ءانىمدى العاش اناما تىڭداتتىم. ءبىراق ول «قوي، مىناۋىڭ... انگە ۇقسامايدى» دەپ كۇلگەنى بار. مەن ىشتەي نامىستانىپ، بۇرقىلداپ «كورەسىز ءالى، مەن سازگەر بولامىن» دەگەنمىن. كەيدە ويلايمىن، انام سول كەزدە ماقتاپ، ماداقتاسا، مەن ەڭبەكتەنبەي كەتەر مە ەدىم. اندەرىم دە پىسپەي، شالا كۇيىندە قالار ما ەدى؟! قازىر كۇمانمەن قاراپ، جىگەرىمدى جانىعانى ءۇشىن اناما راقمەت ايتام.

- سەنىڭ تابيعاتىڭ مۇڭعا جاقىنداۋ ەكەن. ليريكالىق تۋىندىلارىڭ جان جىلاتاتىنداي... جەڭىلدەۋ جانر تاڭداۋعا بولمايتىن با ەدى؟

-  الىپ بارا جاتقان مۇڭىم بار دەپ ايتا المايمىن. اندەرىمدى ورىنداعاندا، جىلاپ وتىرعان، نە ءجۇزىن مۇڭ باسقان ادامدى كورمەپپىن. كەرىسىنشە، بويىن ساعىنىش كەرنەيتىن سياقتى. ءان ساعىنىشقا تولى بولسا، ول ناعىز ءان دەپ ەسەپتەيمىن. ال جەڭىل جانرعا كەلەتىن بولساق، ءبىر كەشتىك دۇنيەلەرگە بولا باس قاتىرعىم كەلمەيدى.

قازىر بۇگىن بار، ەرتەڭ جوق، ودان قالسا، «بيلە-بيلە» دەگەن توي اندەرى ونسىز دا كوبەيىپ كەتتى عوي. ونداي اندەردى ەش قينالماستان قۇراستىرىپ شىعارۋعا بولادى. ءبىراق بۇگىن نە قۇراستىرعانىڭدى ەرتەڭ ەل تۇگىلى ءوزىڭ ۇمىتىپ قالاتىنىڭ انىق. تويعا لايىقتاپ 100 ءان شىعارعانشا، ماڭگىلىك ءبىر ءان قالدىرعانىم الدەقايدا ارتىق.

- ماتىنگە ءمان بەرەتىنىڭ بايقالادى. الدە، ءوزىڭ جازاسىڭ با؟

-  ءماتىن ءاننىڭ 80 پايىزىن ۇستاپ تۇرادى. ادامعا ءبىر اۋەندى تىڭداتساڭ، «ءيا، جاقسى ەكەن» دەپ قويا سالادى. ال سول اۋەنگە ادامدى تولعانتىپ، ويلانتاتىن ءماتىن ەنگىزسەڭ، ونى قانشا جىل وتسە دە ۇمىتپايدى. ءوز باسىم ازىرگە انگە ءماتىن جازىپ كورمەپپىن. ەسەسىنە، اقىنداردىڭ ولەڭدەرىن كوپ وقيمىن. سولاردىڭ ىشىنەن ۇناعانىن تاڭداپ الامىن. ستۋدەنت كەزىمدە بىرگە وقىعان اقىن دوستارىمنىڭ «ءبىر قوراپ» ولەڭىن سۇراپ الاتىنمىن. ىشىنەن ۇناعانىن الىپ ءجۇردىم.

- «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاي بەرمەيدى. اندەرىڭدى حالىققا قالاي جەتكىزبەكسىڭ؟

-  ول راس. ءبىراق جاقسى ءان بولسا، ءوزى-اق ەش ناسيحاتسىز جەر شارىن شارلاپ كەتەدى. سوڭعى كەزدەرى «ينتەرنەت اقىندارى» دەگەن ادەبي ورتا پايدا بولدى عوي، مەن دە سولار سەكىلدى جاڭا ءان تۋا قالعان جاعدايدا ستۋدياعا تەك گيتارامەن جازدىرىپ، عالامتورعا سالىپ كەپ جىبەرەمىن.

ازىرگە ون بەسكە جەتەر-جەتپەس ءانىم بار. ءبىراق كوپ تۋىندىم ستۋدەنت كەزىمدە جاستار اراسىندا كەڭ تارادى. الماتىنى قويىپ، باسقا قالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا شىرقالاتىن كورىنەدى. مىسالى، تۇركىستان مەن تارازدا، اتىراۋ مەن اقتاۋدا دەگەندەي. بۇل جاعىمدى جاڭالىقتى جاقىندا ەستىپ كۋانىپ قالدىم.

- تابىلدى دوسىموۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «ءىز تاستاپ اققان ءبىر جۇلدىز» كىتابىن قۇراستىرۋشىلاردىڭ ءبىرىسىڭ. قولجازبالارىن حاتقا ءتۇسىرىپ، جىر جيناعىن ءوز قولىڭمەن كومپيۋتەرگە تەرىپ شىقتىڭ. اعاعا دەگەن ىنىلىك قۇرمەتىڭە ءتانتى بولدىق. ال ول كىسىنىڭ اندەرىن قانشالىقتى ناسيحاتتاپ ءجۇرسىڭ؟

-  ءدال تابىلدى اعانى اينا-قاتەسىز قايتالاۋ قيىن، ارينە. ول مىندەت تە ەمەس. ءوز قال-قادەرىمشە التى ىشەكتى گيتارانى قولىما الىپ تۇرۋعا تىرىسامىن. كەي وتىرىستارعا، جيىن-تويلارعا بارا قالسام، توردە وتىرعان كىسىلەردىڭ ءوزى «تابىلدىنىڭ ءىنىسى كەلە جاتىر» دەپ قۇشاق جايىپ، قارسى الادى.

تابىلدى دوسىموۆتىڭ شىعارماشىلىعىن عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەپ، ساراپتاما جاساپ جاتقان ىنىلەرىم بار. سولارعا باعىت-باعدار بەرىپ، بىلگەنىمدى ءبولىسىپ، قولىمنان كەلگەنشە كومەكتەسىپ ءجۇرمىن. ويتكەنى مەن ءۇشىن تۋعان جەردىڭ ۇلىلارىن ۇلىقتاۋ پارىز. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جاڭالىعىم، تابىلدى اعانىڭ رۋحاني ۇستازى التى ىشەكتىڭ ارلانى ءزامزام ءداۋىتوۆ تۋرالى شاعىن دەرەكتى فيلم ازىرلەپ جاتىرمىن. ول دا اللا قالاسا كورەرمەنگە جول تارتادى.

-  گيتاراشى كورسەڭ، اينالىپ وتپەيسىڭ. اندەرىڭدى كىمگە تىڭداتىپ ءجۇرسىڭ؟

-  قازاق گيتاراسىنىڭ پاديشاسى قوراباي ەسەنوۆ، التى ىشەكتىڭ ارلانى ءزامزام ءداۋىتوۆ، قازاقتىڭ تۇڭعىش باردى تابىلدى دوسىموۆ، قايتالانباس ءانشى نۇرلان ونەربايەۆ، سەيىل اياعان، ەرجان بەلعوزيەۆ، قازاقتىڭ ءداستۇرلى اندەرىن گيتارادا العاش بولىپ شىرقاعان بايان نۇرمىشەۆا سياقتى اعا-اپايلارىمدى ۇلگى تۇتىپ، ۇستاز سانايمىن. نۇرلان ونەربايەۆ اعامىزدىڭ سماديار مىرزاعاليەۆ دەگەن شاكىرتى بار. كەرەمەت ءانشى. قازىر سول اعامنىڭ ورىنداۋىنداعى اندەرمەن اۋىرىپ ءجۇرمىن دەسەم بولادى. ءبىراق «ءانىمدى تىڭداڭىزشى» دەپ ەشكىمنىڭ مازاسىن الا بەرمەيمىن.

- «عاشىقتىقتىڭ عازالى» اتتى ءانىڭنىڭ قۇرىلىمى وزگەشەلەۋ ەكەن. قاشان جازىلدى؟ قاي ءانىڭ جاستار اراسىندا حيتقا اينالدى؟

-  بۇل ستۋدەنت كەزىمدە شىققان. وسى ءاندى كوبىسى ورىندايدى. سول باياعى عاشىقتىقتىڭ دەرتىنەن تۋعان ءان عوي. ءماتىنى -  ورالدىق اقىن تالعات مىقيدىكى. سونىمەن قاتار بەكزات سمادياردىڭ ولەڭىنە جازىلعان -  «قۇتتىقتايمىن»، ەرقانات قۋاتبەك ۇلىنىڭ ولەڭىنە جازىلعان -  «سىر قىزى»، ەسەنعالي راۋشانوۆتىڭ ولەڭىنە جازىلعان «جان قارىنداسىم»، ت. ب. اندەرىمدى ق ا ز ۇ ۋ-دىڭ جاستارى گيتارامەن ورىنداپ ءجۇر. اباي ايماعامبەت دەگەن جاس ءانشى بار ءارى ءوزىمنىڭ دوسىم. ول دا ءبىر-ەكى ءانىمدى ەسترادا جانرىندا ايتىپ ءجۇر.

-  اندەرىڭدى، نەگىزىنەن، گيتارامەن ورىندايسىڭ. ەسترادامەن وڭدەۋ ويىڭدا بار ما؟

- جوق، ەسترادامەن ومىرىمدە ءان ايتىپ كورگەن ادام ەمەسپىن. بولاشاقتا كورە جاتارمىز.

-  ون بەس ءانىڭ دايىن بولسا، البوم شىعاراتىن ۋاقىت تاياپ قالعان سياقتى...

-  وعان ءالى قايدا؟! ءبىراز ەڭبەكتەنىپ، تەر توگۋ كەرەك. «ساباقتى ينە ساتىمەن» بولا جاتار.

- اتا-اناڭنىڭ سەنىڭ سازگەر بولاتىنىڭا كوزى جەتە باستادى ما؟

-  اكەم دە، شەشەم دە ونەردەن قۇرالاقان ەمەس. ول كىسىلەردىڭ قارسىلىعى جوق، كەرىسىنشە، قولداۋ كورسەتىپ ءجۇر. اكەم جۇمابەرگەن كولەدجدە ۇستاز، انام گۇلنار -  بايلانىس سالاسىنىڭ مامانى. ۇيدە ءۇش ۇلمىز. مەن تۇڭعىشىمىن. ساعدات، ساتتىبەك دەگەن ەكى باۋىرىم بار. ساعىدات وسى جىلى مەكتەپتى اياقتاپ، استاناعا وقۋعا ءتۇستى، ستۋدەنت اتاندى. وتباسىمىزداعى بيىلعى باستى جاڭالىق وسى. الداعىنى اللا بىلەر...

اڭگىمەلەسكەن قانشايىم بايداۋلەت

«ايقىن گازەتى»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى