جوقتاۋدى دا بيزنەسكە اينالدىردى
قاسىنا بارىپ، كوڭىلىن ءبىلدىرىپ، جوقتاۋىنا توقتاۋ ايتقان بىرەۋ:
- جاقىندا تاعى ءبىر تۋىسىڭىز قايتتى عوي دەيمىن، ساداقاعا بارعاندا كورگەن ەدىم.
بۇل كىسىلەر دە تۋىسىڭىز با؟ جۇت جەتى اعايىندى، اينالايىن. قايعى ايتىپ كەلمەيدى، اللا ءوزى داۋسىز بەرەدى، قۇنسىز الادى. سابىر ەت، - دەپ بارىنشا جۇباتۋ سوزدەرىن ايتىپ جاتسا، الگى ايەل ونىڭ ءسوزىن كىلت تىيىپ:
- مەن ءتىپتى كىم قايتىس بولعانىن دا بىلمەيمىن. تۋىسىم دا ەمەس. جالدانىپ جوقتاۋ ايتۋعا كەلدىم، - دەپ قويىپ قالىپتى.
ەستىگەن قۇلاقتا جازىق جوق. قۇي سەن، قۇي سەنبە: ءبىزدىڭ قوعامدا جوقتاۋ ايتاتىن ايەلدەردى جالداۋ كاسىبى بەلەڭ الىپتى. ەستىگەن ادامدى ەسەڭگىرەتەتىن بيزنەستىڭ «ەرەكشە» ءتۇرى ازىرگە جاسىرىن تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقان كورىنەدى.
مەنىڭ اشقان «امەريكامنىڭ» ءتۇرى وسى: ساداقا، ادامدى جەرلەۋ، جوقتاۋ سىندى ادام قازا بولعان كەزدە ورىندالاتىن قارالى سالتتىڭ ءبارى تەاترلاندىرىلعان كورىنىسكە اينالىپ بارادى.
... ءيا، تويدىڭ ۇلتتىق شوۋ كەيپىندە وتەتىنىنە ەتىمىز ۇيرەندى. قازىر تەاترداعى كەيبىر سپەكتاكلدەن توي قىزىقتى وتەدى. قىز ۇزاتىپ، كەلىن تۇسىرگەندە وبلىستىق تەاتر ارتىستەرىنىڭ جالدانىپ، ونەر كورسەتەتىنى جاسىرىن ەمەس.
ارينە، تويدىڭ اتى - توي، ال ءبىراق ساداقا...
ءيا، اكتريسا اتاۋلى ساداقاعا بارىپ، جالدانىپ جوقتاۋ ايتىپ وتىرسا دا، ەشكىم تىيىم سالا المايدى. سەبەبى بيزنەسپەن اينالىسۋعا ءبارىنىڭ قۇقى بار.
... سونىمەن، ءبىز نەگە جوقتاۋ ايتۋ ءۇشىن ادام جالدايتىن كۇيگە تۇستىك؟
بىرىنشىدەن، سالت-ءداستۇردى ۇمىتتىق. ورىسقولدى بولىپ كەتتىك. ەكى ءسوزدىڭ باسىن قۇراي المايتىن جاستار كوپ. قاراپايىم سويلەمدى تولىق ايتا المايتىن، ءوز ويىمىزدى ەركىن جەتكىزە المايتىن بولدىق. ءولىم-ءجىتىم بولعان جەرگە بارعاندا قارالى ءۇيدىڭ يەسىنە نە ايتۋ كەرەكتىگىن بىلمەي، اۋزىمىزعا ءسوز تۇسپەي قالادى كەيدە. سول سەكىلدى جاقىنىڭنان ايىرىلعاندا دا وكسىك ىشىڭە تىعىلىپ، سىرتقا ءسوز بوپ شىعا الماي جاتادى.
ەكىنشىدەن... الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تومەندىگى شىعار. بۇلاردىڭ قاسىندا ەتەگىمەن ارپالىسىپ نان تاۋىپ جۇرگەندەر دە بار. ءبىراق ءبارىبىر بىرەۋدىڭ ولىمىنەن بيزنەس جاساۋ اقىلعا سىيمايدى.
«قازا بولىپ جاتقان وتباسىنىڭ اۋىر حالىنە كوڭىل ايتۋدىڭ ورنىنا، قايعى جۇتقان قارالى ءۇيدىڭ جاعدايىن پايدالانىپ، ونى اقشا تابۋدىڭ كوزىنە اينالدىرۋ ۇلكەن كۇنا بولىپ ەسەپتەلەدى. قۇران كارىمدە: «مەنىڭ اياتتارىمدى ازىن-اۋلاق اقشاعا ايىرباستاماڭدار»، دەگەن ماعىناداعى ايات بار. مولدانىڭ دۇنيەدەن وزعان كىسىنىڭ جانازاسىن شىعارۋعا بارعاندا، «قۇران باعىشتادىم» دەپ اقشا تالاپ ەتۋگە بولمايتىنى سەكىلدى، جوقتاۋ ايتۋ ءۇشىن اقى تالاپ ەتۋگە بولمايدى. جوقتاۋدى سالت بويىنشا سول ءۇيدىڭ قىز-كەلىندەرى، جالپى، سول ءۇيدىڭ ايەل ادامى ايتۋى ءتيىس. جوقتاعاندا مارقۇمنىڭ تىرلىكتە ىستەگەن جاقسى ىستەرىن، جاقسى ادامي قاسيەتتەرىن ايتۋى كەرەك. سىرتتان كەلگەن جالدامالى قىزمەتكەر ونى قايدان بىلەدى؟» - دەيدى تەولوگ اسلانبەك تىنىشتىقوۆ.
«اقىرزامان بولعاندا... ساداقاڭ تويداي بولادى»، - دەپ ايتىپ كەتكەن موڭكە ءبي. مۇنى دا كوردىك.
ءبىر كۇنى «جوقتاعاندا جينالعانداردىڭ ءجۇز پايىزى جىلاپ، ون پايىزى ەسىنەن تانىپ قۇلاپ قالاتىن بولادى»، «بەس ايەل بىرگە وتىرىپ جوقتايمىز»، «بارلىعىنا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن بىرنەشە تىلدە جوقتاپ بەرەمىن»، بولماسا، «جوقتاۋ ايتاتىن حور بار»، «جوقتاۋ ءماتىنىنىڭ كەڭ تاڭداۋى»، «جوقتاۋدىڭ ەكى ءماتىنىن تاڭداساڭىز، بىرەۋى تەگىن ايتىلادى» دەگەن سىندى ءتۇرلى جارنامالار پايدا بولىپ جاتسا، تاڭعالماڭىز...
سالت بۇزعان سورلايدى دەگەن وسى ەكەن.
مەيرامگۇل راحات قىزى، اقتوبە.
«الاش ايناسى»
