عالامنىڭ اشىلماعان سىرلارى
وسى قۇپيالى ايماقتاردى كىم جانە قانداي سەبەپپەن سالدىرعانىن بىلۋگە اسىعامىز. ورىس جازۋشىسى بەلينسكي ايتىپ كەتكەندەي، ادام دۇنيەدەگى ەڭ قىزىققۇمار جان. مۇنى، اسىرەسە، زەرتتەۋشى عالىمدار مەن وقىمىستىلاردىڭ ءىس- ارەكەتىنەن بايقاۋعا بولادى. سونىمەن، ولاردىڭ جاساعان زەرتتەۋلەرىنىڭ قانداي ناتيجە بەرگەنىن كورەيىك. عالامنىڭ سىرعا تولى 10 جەرى تۋرالى اقپارات ۇسىنامىز.
1. گيزا پيراميداسى جانە سفينكس (ەگيپەت)
بىزگە پيراميدا پەرعاۋىن جەرلەيتىن ورىن رەتىندە بەلگىلى. ايتكەنمەن، ونىڭ قۇرىلىس ناۋقانى، جازۋ تۇسىنىكتەمەسى، سيمۆول ماعىناسى، سالىنعان ۋاقىتى ءالى كۇنگە دەيىن قۇپيا. گيزا پيراميداسىن عالىمدار وسى ۋاقىتقا دەيىن مىسىرلىقتار جان ساۋلىق ءۇشىن سالعان قۇرىلىس دەپ ەسەپتەگەن.
2. ستوۋنحەندج ( ۇلى بريتانيا)
قازىرگى كەزدە ستوۋنحەندج ەسكەرتكىشىنىڭ اتاعى شارىقتاپ تۇر. ول اعىلشىننىڭ ۋيلتشير ايماعىندا ورنالاسقان. ستوۋنحەندج ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىن 2500 جىل بۇرىن تۇرعىزىلىپ، 1400- جىلى قايتا جوندەۋدەن وتكەن. وسى كۇنگە دەيىن ارنايى مامان يەلەرى كونە كىتاپ بۋمالارىن اقتارىپ، ىزدەنىس جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جاتىر.
3. پاسحا ارالى (چيلي)
پاسحا ارالى راپا- نۋي جانە يسلا دە پاسكۋا دەگەن اتپەن ءمالىم. تىنىق مۇحيتىنىڭ وڭتۇستىك- شىعىس بولىگىندە پولينەزيالىق ارالدىڭ جارتى ايماعىندا ورنالاسقان. ونىڭ ايگىلىلىگى راپانۋي جۇرتى جاساعان كولەمدى ءىرى مۇسىندەرىمەن بايلانىستى. ولاردىڭ سالماعى - 86 توننا. قازىرگى ۋاقىتتا باستى ءمۇسىن رانا پاراكۋدا جەرىندە، ال قالعان ەسكەرتكىش تاستارى ارالعا تاس پلاتفورماسى رەتىندە جايعاستىرىلعان.
4. باالبەك (ليۆان)
باالبەك - ليۆان مەملەكەتىنىڭ شىعىس بولىگىندە ورنالاسقان قالا. ەلدى مەكەن ب. ز. ب 337 - جىلى فينيكيالىق گرەكتەر بيلىك جۇرگىزىپ جاتقان كەزدە گۇلدەنگەن. بۇل قالا يمپەراتور اۆگۋست ۇستەمدىگىندە ريم مەملەكەتىنىڭ كولونياسى بولدى. ريمدىكتەر الداعى 300 جىل بويى ءۇش عيباداتحانادان تۇراتىن ءىرى «ءانسامبل» سالعان. ونىڭ اينالاسىنداعى قورشاۋ قابىرعاسى قولدان ءپىشىپ ىستەلگەن الىپ تاستاردان توپشىلانعان. باالبەك قالاسىنىڭ وڭتۇستىك شىعابەرىسىندە ويىپ الىنعان تاس كارەرى بار.
5. ماچۋ- پيكچۋ (پەرۋ)
ماچۋ- پيكچۋ - ينك يمپەرياسىنىڭ ءتاۋىر ساقتالىنىپ قالعان قالاسى. ول اند تاۋىنىڭ جوعارى شاتقالىندا تابان تىرەگەن. وسىنداي تابيعي ورتا ينك يمپەرياسىن يسپاندىق كونكيستادور قاۋىپىنەن امان ساقتاپ قالۋعا كومەكتەسكەن. قۇرىلىس شەبەرلەرى تاس كەسەكتەرىن ءبىر- بىرىمەن تىعىز جابىستىرىپ ورنالاستىرعان. سانگەرلەر ستيلدىك جانرىن ودان بەتەر ناقىشتاپ، اسا مىقتى تالعامپازدىقپەن تاڭدالعان تەكستۋرالاردى ءبىر بەتكەي ەتىپ ۇيلەستىرگەن. قازىر دە عيباداتحانالاردىڭ قيراعان ۇيىندىلەرى، ەكى قاباتتى ۇيلەر مەن قويمالار ساقتالعان. وقىمىستىلار ماچۋ- پيكچۋدى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدەن 1450 - جىل بۇرىن سالىنعانىن دالەلدەدى. كونە قالانى 1911 - جىلى امەريكا عالىمدارى وڭتۇستىك امەريكا ەلىندەگى اسقار تاۋ باۋرايىنا جاساعان ەكسپەديتسيا كەزىندە كەزدەيسوق اشقان.
6. ناسكا سىزىعى
ناسكا سىزىعى الەمدەگى ەڭ ۇزدىك گەوگليفتەر توپتاماسى بولىپ سانالادى. بۇل سۋرەتتەر 300- گە جۋىق جان- جانۋارلار مەن قۇستاردىڭ گەومەتريالىق سىزىقتار ارقىلى سالىنعان بەينەلەرىنەن تۇرادى. ناسكا سىزىقتارى الىپ دالادا سوزىلىپ جاتقاندىقتان، ونى تەك تىكۇشاقپەن جوعارى شىعىپ قانا كورە الاسىز.
7. تيۋاناكو (بوليۆيا)
تيۋاناكونىڭ جاسى وسى كۇنگە دەيىن قۇپيا بولىپ كەلۋدە. ونى شامالاپ وسىدان 17000 - جىل بۇرىن سالىنعان دەپ ايتادى. مۇنداي شەشىم تاس بولشەكتەرىنە ساراپتاما جاساۋ ناتيجەسىندە شىققان. ەرتەدەگى ادامدار تاستى نەگىزگى شيكىزات رەتىندە پايدالانىپ، اكاپانا سەكىلدى پيراميدا تۇرعىزعان.
8. چيچەن- يتسا (مەكسيكا)
چيچەن- يتسا قالاسى - مەكسيكادا ورنالاسقان يۋكاتان ارالىنداعى مايا تايپاسى سالىپ كەتكەن كونە وركەنيەت ىزدەرى. قالا بەلگىسىز سەبەپتەرمەن قاراۋسىز قالىپ، ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن يەسىن تاپپاي كەلگەن. ءبىر جىلدارى يسپان كونكيستادورلارى قۇپيا جەرگە بايلانىستى بارلىق مانۋسكريپتتەردى جويىپ جىبەرەدى. قالا قۇرىلىسى ەل- كاستيلو عيباداتحاناسى سەكىلدى اۋىر ينجەنەرلىك جۇمىستارعا تولى. بيىكتىگى 30 مەتر 9 ساتىلى كۋكۋلكانا پيراميداسى چيچەن - يتسا قالاسىنىڭ باستى ورتالىعى رەتىندە قابىلدانعان. ونىڭ توبە جاعىندا چاك- مۋل، باسقاشا ايتقاندا جاڭبىر قۇدايىنىڭ تاس ءمۇسىنى قويىلعان. مۇنى مايانىڭ Itzáes تايپاسى ءبىزدىڭ زامانىمىزدان 9 عاسىر بۇرىن سالىپ، XII عاسىرعا دەيىن وڭىرلىك ەكونوميكالىق ورتالىق رەتىندە پايدالانعان.
9. كوستا- ريكا تاس ءورىسى
ارحەولوگيا تاريحىنداعى تابىلعان ەڭ ەرەكشە ايماقتاردىڭ ءبىرى - كوستا- ريكاداعى Diquis Delta. 1930 -جىلدان باستاپ جۇزدەگەن تاستار شار تارىزدەس فورماعا كەلتىرىلىپ، ۇلكەندىگى كىشكەنتاي كولەمنەن باستاپ ديامەترى ەكى مەترگە جەتەتىن دوڭعالاقتارعا اينالعان. كەيبىر دومالاق تاستاردىڭ سالماعى 16 توننا. بارلىق قاتتى زاتتار گرانديوريت پەن ماگمالىق تاستان جاسالعان. بۇلاردىڭ ءبارى ادام قولىنان شىققان دۇنيەلەر.
10. جاپونياداعى قيراعان سۋاستى ءۇيىندىسى
جاپونيانىڭ وڭتۇستىك يوناگۋني جاعالاۋىنىڭ استىندا 8000 جىل بۇرىن سالىنعان عيماراتتاردىڭ قيراعان ۇيىندىلەرى تابىلدى. ونى 1995 - جىلى دايۆەر سپورتشىسى قولىنداعى فوتواپپاراتى ارقىلى الىستان بايقاپ قالعان.
massaget
