تۇركى جۇرتى تۇركى وداعىن قۇرا الا ما؟
ارينە، ءدال قازىر تۇركى جۇرتى ساياسي نە بولماسا ەكونوميكالىق وداققا اينالىپ كەتەدى دەپ ايتۋ قيىن بولار.
بۇل وتە ۇزاق جۇرەتىن ۇدەرىس قوي. ال مادەني، رۋحاني بىرلەستىككە، وداققا اينالا الادى. بۇعان قارسى ءۋاج ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى مىڭداعان جىلدىق تاريحىمىز ءبىر، تامىرىمىز ءبىر، مادەنيەت ورتاق.
وسى جاعىنان كەلگەندە «ءيا» دەۋگە بولادى. قازىر مۇنىڭ العىشارتتارى جاسالىپ جاتىر. جالپى، «تۇركى وداعى ءتۇپتىڭ-ءتۇبى قۇرىلۋى مۇمكىن بە؟» دەگەن ساۋالعا ساياساتتانۋشىلاردىڭ پىكىرى ءارتۇرلى. ساياسات تانۋشى سايىن بورباسوۆ، ءالى كۇنگە تۇركى وداعىن قۇرا الماۋىمىزدىڭ بىرنەشە سەبەبىن بىلايشا تۇسىندىرەدى.
«ءتۇبى ءبىر تۇركى حالقى «قاشاندا بىرگە بولساق، «ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس» شىعارساق، ەشقاشان ەشكىمنىڭ تاپتاۋىنا تۇسپەيمىز» دەپ ارمانداعان. ول - شىندىق. جۇدىرىقتاي بىرىككەن ءتۇبى ءبىر ۇلتتى ەشكىم باسىپ الا الماسى دا، ايداۋعا سالا الماسى دا حاق. ءبىراق نەگە ەكەنىن قايدام، وسىنداي يدەيا بولعانىمەن، تۇركى جۇرتى ءالى كۇنگە كەمەلدى ءبىر وداق قۇرا المادى. سوناۋ تاۋەلسىزدىك العان توقسانىنشى جىلدارى ەلىمىزدى تۇركى بىرلەستىگى ىسپەتتى ەلەس كەزىپ ءجۇردى.
سول تۇستا تۇركى ەلدەرىنە ارنايى ساپار جاساعان تۇرىك پرەزيدەنتى تۇرعىت ءوزال «ءتۇبى ءبىر تۇركى، بىرگە بولايىق» دەگەن ۇران تاستاعان. ءبىراق اياقاستى ول قازا بولىپ كەتكەن سوڭ، باستاما جالعاسپادى. اراعا ونداعان جىلدار سالىپ، وسى كەرەمەت باستامانى ەلباسىمىز بىرەر جىل بۇرىن تۇركياعا ساپارلاي بارعاندا تاعى كوتەردى. ءسوز جوق، وڭدى باستاما. ۇتارىمىز مول، ۇتىلىسىمىز از بولار ەدى.
وكىنىشكە قاراي، تاۋەلسىزدىك العان جيىرما جىلدان استام ۋاقىتتا تۇركى جۇرتى نە ءبىر ىرگەلى ەكونوميكالىق وداققا، نە گەوساياساتتا سالماقتى ورنى بار بىرلەستىككە اينالا المادى. راس، مادەني، رۋحاني بايلانىس بار. ءبىراق ول وداقتىق دەڭگەيگە كوتەرىلە العان جوق. نەگە؟
بىرىنشىدەن، تۇركى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ اراسىنداعى ءبىرىن-ءبىرى مويىنداعىسى كەلمەيتىن امبيتسيا.
ەكىنشىدەن، ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ اركەلكىلىگى.
ۇشىنشىدەن، تۇركى جۇرتى شاشىلىپ جاتىر.
بۇل دا ءبىر سەبەپ. بۇدان وزگە تاعى ءبىر ماسەلە - ءبىز قانشا ىرگەمىزدى ارى سالامىز دەسەك تە، كورشى جاتقان رەسەيدەن كەتە المايمىز. جەتى مىڭ شاقىرىمنىڭ ۇستىندە ورتاق شەكارامىز بار. سوناۋ كەڭەستىك داۋىردەن بىرگە بايلانىسىپ جاتقان ەكونوميكامىز بار.
ەلىمىزدىڭ يندۋستريالى قۋاتتى وبلىستارىمىزدىڭ ءبارى رەسەيمەن شەكارالاس جاتىر. ولاردىڭ تەگەرشەگىن اينالدىرىپ، جاقسى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن امالسىز رەسەيمەن قارىم-قاتىناس مىقتى بولۋى كەرەك. دەمەك، ءبىز وسىنداي جاعدايدا ءالى ىسكە اسپاعان، تەك يدەيا رەتىندە قالىپ وتىرعان تۇركى وداعى ءۇشىن، تۇركىلىك مۇددە ءۇشىن رەسەيدى قۇرباندىققا شالىپ، ات باسىن وزگە جاققا بۇرا المايمىز.
ەكىنشى ءبىر ماسەلە، ياعني كورشى جاتقان الىپ ەل - قىتاي. بۇل مەملەكەت قازىر الەمدە ەكونوميكالىق قۋاتى جاعىنان ا ق ش-تان كەيىنگى ورىندى يەلەنۋدە. قۇدايى كورشى. الىس-بەرىسىمىز جامان ەمەس. ءبىز وسى ەكى ەلگە كوبىرەك ءمان بەرۋدەمىز. وسىدان كەلىپ تۇركى جۇرتىمەن وداق قۇرۋ ماسەلەسى كەيىنگە ىسىرىلۋدا» دەيدى.
ال ايدوس سارىم ءوز اڭگىمەسىن بىلاي وربىتەدى:
«تۇركى ەلدەرى اراسىنداعى ءتۇرلى بايلانىستاردى ۇلعايتا بەرۋىمىز قاجەت. مۇنىڭ اقىرى ۇلكەن بىرلەستىككە الىپ كەلۋى ابدەن مۇمكىن. «پازىل» دەگەن ويىن بار. كىشكەنتاي-كىشكەنتاي موزايكالاردى شاشىپ تاستاساڭ تۇسىنىكسىز. سۋرەتىمەن رەتىن كەلتىرىپ ورنىنا كەلتىرسەڭ، ورتاق ءبىر كارتينا پايدا بولادى. تۇركى حالقى دا سول شاشىلىپ جاتقان ويىنعا ۇقسايدى. رەتىن كەلتىرىپ قۇراستىرا الساق، الەمدە وزىندىك ورنى، سالماعى، ايتار ءۋاجى بار مىقتى وداق دۇنيەگە كەلەر ەدى. ءبىزدىڭ ءتۇبىمىز ءبىر. سوندىقتان ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس شىعارۋ قيىن ەمەس. تەك نيەت بولسا - بولعانى. قۇدايعا شۇكىر، قازىر جاقىنداسۋعا دەگەن تالپىنىس بار، سونداي ءبىر ۇدەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر».
اۆتور: سەيسەن امىربەك ۇلى
«ايقىن»
