اراققا سالىنعان اتاقتى سپورتشىلار

 سولاردىڭ دەنى ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەننەن كەيىن جات قىلىققا اۋەستەنسە، كەيبىرى ناعىز قىلشىلداپ تۇرعان شاعىندا- اق اراققا سالىندى.

كەيىننەن ابىرويلارى ايرانداي توگىلىپ، كوپشىلىكتىڭ الدىندا ىڭعايسىز جاعدايعا قالادى. ونداي ادامداردى الەمنىڭ ءار قيىرىنان كەزىكتىرۋگە بولادى. كەزىندە كۇللى جاستار ءپىر تۇتىپ، ميلليونداعان جانكۇيەرلەر الاقاندارىنا سالىپ ايالاعان سپورت ساڭلاقتارىنىڭ وسىنداي تەرىس ارەكەتكە بارۋىنىڭ سەبەبى نەدە ەكەن؟ ءدوپ باسىپ ايتۋ وتە قيىن.

 اراققا سالىنعان ازاماتتاردى فۋتبول سالاسىندا كوپتەپ كەزىكتىرۋگە بولادى. سولاردىڭ قاتارىندا دجوردج بەست بار. الپىسىنشى جىلداردىڭ باسىندا سپورتتىق كارەراسىن باستاعان سولتۇستىك يرلانديانىڭ بەلفاست قالاسىنىڭ تۇلەگى شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بويى ءوزىنىڭ ورەلى ونەرىنىڭ ارقاسىندا جانكۇيەرلەرگە قۋانىش پەن شاتتىق سىيلادى. اسىرەسە، انگليانىڭ «مانچەستەر يۋنايتەد» كلۋبىندا ويناعان كەزدەرى بەستتىڭ باق جۇلدىزى جارقىراي جاندى. كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن بىرنەشە ويىنشىنى الداپ ءوتىپ، دوپتى قاقپاعا توعىتا سالۋ -  دجوردج ءۇشىن تۇككە تۇرمايتىن نارسە. ونىڭ جىلدامدىعى، دريبلينگى، تەحنيكاسى، ويىن مانەرى.. . ءبارى- ءبارى كەرەمەت ەدى.

 1968 - جىلى دجوردج بەست ەۋروپانىڭ ەڭ ۇزدىك فۋتبولشىسى اتاندى. باسقا دا تولىپ جاتقان اتاقتارى تاعى بار. ايگىلى «World Soccer» جۋرنالى  ХХعاسىردىڭ ەڭ ۇزدىك فۋتبولشىلارىن انىقتاعاندا، سولتۇستىك يرلانديانىڭ وكىلىنە 8- ساتى بۇيىرعان ەكەن.

 دجوردج ادەمى كيىنىپ، ادەمى جۇرەتىن. تالعامى وتە كەرەمەت بولاتىن. جانىنان ءوتىپ بارا جاتقان ادامداردىڭ وعان بۇرىلىپ قاراماۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. اسىرەسە، ءساندى جىگىتكە قىزدار ءجيى عاشىق بولاتىن.

 سول سپورتشىنىڭ ءبىر عانا كەمشىلىگى بولدى. ول -  اراققا اۋەستىگى. ىشىمدىككە سىلقيا تويىپ الىپ، كولىك جۇرگىزىپ، ءتارتىپ ساقشىلارىنا جۇدىرىعىن الا جۇگىرگەنى ءۇشىن بەست بىرنەشە رەت تەمىر تورعا قامالدى. تالاي رەت تەلەديدار الدىندا ءتىلىن شايناپ، اۋزىنا كەلگەندى كوكىدى. بىرتە- بىرتە دەنساۋلىعى سىر  بەردى. 2002 - جىلى لوندونداعى وليۆەر كرومۆەل اتىنداعى گوسپيتالدە دجوردجعا وتا جاسالىپ، ونىڭ باۋىرى الماستىرىلدى. ءبىراق سودان كەيىن دە ول جامان ادەتىنەن ارىلمادى. اقىرى اۋرۋى اسقىنىپ، ونىڭ اقىرى ورنى تولماس قايعىعا اكەپ سوقتىردى. 2005 - جىلدىڭ 23 قاراشاسىندا 60 جاسقا قاراعان شاعىندا ايگىلى فۋتبولشى جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى.

 تالاي جىلدار بويى «ليۆەرپۋلدىڭ» قاقپاسىن قورعاعان بريۋس گروبەللاردىڭ ءتورت بىردەي ءتولقۇجاتى بولدى. ول -  وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى،  ۇلىبريتانيا، زيمبابۆە جانە رودەزيا ەلدەرىنىڭ ازاماتى. ليۆەرپۋلدىك كلۋبتىڭ ساپىندا ول كوپتەگەن بەلەستەردى باعىندىردى. ءار جەڭىستەن كەيىن اراققا سىلقيا تويىپ العان بريۋستىڭ ءتۇرلى ەرسى مىنەز كورسەتكەنى كوپشىلىكتىڭ ەسىندە.

 اعىلشىن فۋتبولشىلارى اراسىندا ۆينني دجونس، توني ادامس، نەيل راددوك جانە پول گاسكوين ماس كۇيىندە تالاي ەرسى قىلىقتار ىستەپ، ءىستى بولعانى جايىندا تالاي ايتىلىپ، تالاي جازىلعان. گەرمانيانىڭ داڭقتى فۋتبولشىسى گەرد ميۋللەردىڭ دە ۇنەمى «مۇرنى قىشىپ» جۇرەدى ەكەن. برازيليالىق سيسينو مەن كارۆالو، رۋمىنيالىق ادريان مۋتۋ، رەسەيلىك اندرەي ارشاۆين دە كۇن قۇرعاتپاي اشى سۋدان ۇرتتاپ جۇرەتىندەر تىزىمىندە.

 ХХ عاسىرداعى تەڭبىل دوپتىڭ تەڭدەسسىز شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى -  ديەگو مارادونا ەكەنى داۋسىز. ارگەنتينا ۇلتتىق قۇراماسى مەن يتاليانىڭ «ناپولي» كلۋبىنىڭ باستى جۇلدىزى بولعان بۇل جىگىتتى «سۋدان تازا، سۇتتەن اق» دەي المايمىز. ديەگو تەك اراق ءىشىپ قانا قويماي، ەسىرتكىگە دە اۋەستەندى. 1994 - جىلى ا ق ش- تا وتكەن الەم چەمپيوناتى ەستەرىڭىزدە بولار. دوپ دوداسى بارىسىندا ايتۋلى ارگەنتينالىق فۋتبولشىنىڭ دوپينگ قولدانعانى انىقتالىپ، ول جارىستان شەتتەتىلدى. ودان كەيىنگى جىلدارى دا اراق ءىشىپ، ەسىرتكى پايدالانعاننىڭ سالدارىنان سان مارتە مارادونانىڭ باسى ۇلكەن داۋعا قالدى. ديەگو بىرەر جىل كۋباعا بارىپ ەمدەلدى. داڭقتى قولباسشى فيدەل كاسرونىڭ ءوزى اتاقتى فۋتبولشىعا قامقورلىق كورسەتتى. مارادونا باسقا دا الەمگە ايگىلى دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە جۇگىندى. قازىرگى كەزدە ول وسى دەرتىنەن ايىقتى ما، الدە جوق پا، ونى ەشكىم ءدوپ باسىپ ايتا المايدى.

 ك س ر و داۋىرىندە دە اراققا اۋەس فۋتبولشىلاردىڭ قاتارى قالىڭ بولدى. كەيبىر دەرەك كوزدەرىنە سۇيەنسەك، «ىشكىشتەر» كوشىن ەدۋارد سترەلتسوۆ، ۆالەري ۆورونين، گريگوري فەدوتوۆ، ۆيكتور انيچكين، كونستانتين بەسكوۆ سىندى مايتالماندار باستاعان. ال اتاقتى يگور چيسلەنكو بولسا، اشى سۋعا تولى ستاكاندى كوتەرگەن سايىن «ۆودوچكي -  دليا وبۆودوچكي، پيۆكا -  دليا رىۆكا» دەگەندى ءجيى ايتادى ەكەن. كەيىننەن بۇل تىركەس كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىعىپ، ول سپورتشىلار اراسىندا قاناتتى سوزگە اينالدى.

 جوعارىداعى دەرەكتەرگە قاراپ، تەك فۋتبولشىلار عانا وسىنداي جات قىلىققا اۋەس ەكەن دەگەن وي تۋىنداماۋى كەرەك. اراق كورسە، ەلەڭدەپ تۇراتىندار اراسىندا باسقا دا سپورت تۇرلەرى وكىلدەرىن ءجيى كەزىكتىرۋگە بولادى. ولاردىڭ دەنى دوستارى جانە جورا- جولداستارىمەن كەزدەسكەندە ازداپ ۇرتتاپ الىپ، ءۇن- ءتۇنسىز ۇيلەرىنە تاراسا، كەيبىرى «باس جارىپ، كوز شىعارىپ» ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىندا ابىرويدان جۇرداي بولىپ جاتادى. ماسەلەن، مايك تايسوندى الايىق. كاسىپقوي بوكستان اسا اۋىر سالماقتاعى الەمنىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى تالاي رەت كەزدەسكەن ادامىن سوققىعا جىعىپ، اقىرىندا مول كولەمدە ايىپپۇل تولەۋگە ءماجبۇر بولدى. ءبىر جىلداردى تەمىر تورعا دا توعىتىلدى. جۇيكەسى ابدەن جۇقارعان تەمىر تايسون ۇيىندە ايەلى مەن كوڭىلدەسىن قان جوسا قىلسا، كوشەدە قاپيادا كەزدەسكەن وزگە دە ادامداردى اياعان جوق. جۋرناليستەردى دە قۋىپ ءجۇرىپ ساباعانى ەسىمىزدە. ال ماكەڭنىڭ جۇدىرىعىن وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر. ءبىر سوققى ءدال تيسە، اۋزى- مۇرنىڭىز قيىر شىعىسقا قاراپ قالاتىنى ايدان انىق. نەگىزى تايسون وزدىگىنەن ەشكىمگە كيلىكپەيدى. سونىڭ بارىنە كىنالى -  قۋ اراق.

 وسىدان ءبىر ايدان استام ۋاقىت بۇرىن رەسەيدىڭ تەرگەۋ كوميتەتى تانىمال سپورتشى الەكساندر ەمەليانەنكونىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىز قوزعادى. بۇل ەسىم دە جانكۇيەرلەرگە جاقسى تانىس. ەمەليانەنكو -  ەرەجەسىز جەكپە- جەكتەن وتكەن كوپتەگەن اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستاردا جۇلدە الىپ جۇرگەن ناعىز مىقتىنىڭ ءوزى. سوڭعى كەزدەرى ول ءجيى ۇتىلىپ ءجۇر. سونىڭ سالدارىنان بولسا كەرەك، اراققا سالىندى. ال ونىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمايتىنى بەلگىلى عوي. 2014 - جىلدىڭ 1 - ساۋىرىندە الەكساندر ماسكەۋدەگى ءوز پاتەرىندە ءۇي جيناۋشى 26 جاستاعى ايەلدى زورلاعان ەكەن. باستاپقىدا ەكەۋى ىشىمدىك ىشكەن، بيلەگەن، سىرلاسقان، ال ونىڭ اقىرى وسىنداي جاعدايعا اكەپ سوقتىردى. جالپى، ەمەليانەنكونىڭ ءومىربايانى شىتىرمان وقيعالارعا تولى. سوڭعى ءبىر- ەكى جىل ىشىندە عانا بىرنەشە رەت ونىڭ باسى ۇلكەن داۋعا قالدى. ماسەلەن، 2012 -جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىشىمدىككە سىلقيا تويىپ العان الەكساندر ۇشاقتىڭ ىشىندە جانجال شىعارادى. ۇشاق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەسكەرتۋىنە قاراماستان تەمەكى تارتىپ، بەيجاي وتىرعان ادامدارعا وزدىگىنەن كيلىككەن. 2013 - جىلدىڭ 23 - قازانىندا ماسكەۋدەگى ءدامحانالاردىڭ بىرىندە توبەلەس شىعاردى. وسى جانجالعا قاتىسى بار ءبىر ادام اۋرۋحانادا ازەر ەسىن جيدى. قازىر ەمەليانەنكوعا ىزدەۋ جاريالاندى.

مىنە، قۋ اراقتىڭ كەسىرىنەن وسىنداي ەل ماقتانىشىنا اينالعان ازاماتتاردىڭ اق جولدان اداسىپ، ەرسى قىلىقتارعا بوي الدىرىپ جاتاتىنى وكىنىشتى.

عالىم سۇلەيمەن

«ايقىن» 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى