ولگەندەر قايدا كەتەدى؟
ادام ولگەن سوڭ نە بولاتىنى تۋرالى تارتىسقا تولى پىكىرلەر وتە كوپ.
مۇسىلماندار ارۋاق قابىرگە تۇسە سالىسىمەن سۇراق-جاۋاپقا الىنىپ، سوسىن كۇناسىنە قاراي جازاسىن تارتادى دەسەدى.
ال كەيبىر ءدىن وكىلدەرى ادام باقيلىققا اتتانعان سوڭ، مۇلدە جوققا اينالمايدى دەيدى. كەرىسىنشە، وسى ومىرگە قايتا كەلەدى.
ءبىراق وزگە ادامنىڭ كەيپىندە، ياعني ونىڭ جانى وزگەگە بەرىلەدى دەپ ءپالساپا جاسايدى. بۇل ايتىلعانداردىڭ قايسىسى راس، قايسىسى دولبار ەكەنىن ءبىر جاراتۋشى عانا بىلەرى ءسوزسىز. دەسەك تە، ءوز باسىمنان وتكەن مىنا جايتتىڭ جاۋابىن ءالى كۇنگە تابا الماي كەلەمىن.
بالكىم، وقىرماندار اراسىنان مەنىڭ سۇراعىما جاۋاپ بەرەر ادام تابىلار دەگەن ويمەن «مىڭنان ءبىر مەزەتكە» ارنايى حات جولدادىم.
وسىدان 16 جىل بۇرىن ەڭ جاقىن، قىمبات ادامىمنان ايىرىلىپ، قارا جامىلدىم. ەڭ تازا، شىنايى سەزىم سانالاتىن العاشقى ماحابباتىمدى اجال جالمادى. ەندى ەسەيگەن شاعىمدا ەسەڭگىرەتكەن سول جاعدايدان كوپكە دەيىن ءوز-وزىمە كەلە المادىم.
ءالى ەسىمدە، بەيسەنبىنىڭ ءبىر تاڭىندا كورگەن تۇسىمنەن ەڭىرەپ جىلاپ وياندىم. سانامدا ءالى كۇنگە دەيىن جاتتالعان سول تۇسىمدە سۇيگەن ادامىمدى كورىپ ەدىم. كەڭ داڭعىل جولدا كەلە جاتىر ەكەنمىن دەيمىن. ارت جاقتان سۇلۋ اتقا جايداق مىنگەن الماز جانىما كەلىپ، مەنى وپ-وڭاي جەردەن كوتەرىپ الىپ، ارتىنا مىنگەستىرىپ الا جونەلەدى.
الدەن ۋاقىتتا ەكى ادام ارەڭ سىياتىن تار بولمەدە ەكەۋىمىز قاراما-قارسى وتىرىپ سويلەسە باستايمىز. ول مەنى جۇباتىپ، جىلاي بەرمەۋىمدى وتىنەدى. ال مەن ەتەگىم جاسقا تولىپ، «وزىڭمەن الىپ كەتشى، مىناداي قاسىرەتكە شىداي المايمىن، مەنى نەگە جالعىز قالدىردىڭ» دەپ جىلايمىن. سول ساتتە ول «مەن سەنىڭ جانىڭدامىن، ۇنەمى قاسىڭدا جۇرەمىن. ءالى-اق بارلىعى جاقسى بولادى. سەنى رەنجىتكەندەر كەشىرىم سۇراپ، الدىڭا كەلەدى. ۋايىمداما، ءبارى ۇمىتىلادى. سەنىڭ قالاي قينالىپ جۇرگەنىڭدى كورىپ ءجۇرمىن. جالعىزبىن دەمە، مەنىڭ ساعان وتە جاقىن جۇرگەنىمدى ۇمىتپاشى» دەيدى. «جوق، مەن سەنى كورمەدىم، قالاي سەن جانىمدا جۇرەسىڭ، جوقسىڭ عوي» دەگەنىمە، ول: «مىنە، قاراشى، مەن المازدىڭ كەيپىندە ەمەس، باسقاشا ادامنىڭ تۇرىمەن سەنىڭ قاسىڭدا ءجۇرمىن»، - دەيدى. و، توبا، الگىندە عانا مۇڭىمدى شاعىپ وتىرعان جىگىتىم داۋسى دا، ءتۇرى دە وزگەرىپ، بوتەن ايەلدىڭ كەيپىنە ەنىپتى.
مەن تۇككە تۇسىنبەي وتىرعانىمدا، كىپ-كىشكەنتاي تەرەزەگە قارادى. تەرەزەدەن تاڭنىڭ الاكەۋىمدەپ اتىپ كەلە جاتقانىن مەن دە بايقايمىن. ول «ماعان قايتۋ كەرەك، جىلاماشى، سەنىڭ قينالعانىڭ ماعان دا باتادى» دەپ وكىرە جىلاعان مەنى قىسىپ قۇشاقتاپ، شىعىپ كەتەدى. ونىڭ سوڭىنان اڭىراي جىلاعان مەن ءوز داۋسىمنان ويانىپ كەتتىم. بەتىمدى جۋعان جاستان باسىمدى كوتەرە الماي ءبىراز جاتىپ، ساعاتقا قارادىم. تاڭعى تورتكە ون-ون بەس مينۋت قالىپتى...
بۇل عانا ەمەس، مۇنان كەيىن دە ونى تۇسىمدە جيى كورەتىنمىن. ءبىر قىزىعى، بارلىق ءتۇسىمدى بەيسەنبىنىڭ جۇماعا قاراعان تاڭىندا كورىپپىن. سونداي-اق، بارلىق تۇسىمدە ۇنەمى ول مەنى جۇباتىپ، جىلاماۋىمدى سۇرايتىن. سوڭعى رەت «سەن ەندى جالعىز ەمەسسىڭ» دەگەن ول قازىر كەلەم دەگەندەي، توپ اعاش جاققا كەتىپ قالادى. ونىڭ كەشىككەنىنە الاڭداپ، ارتىنان ىزدەپ بارا جاتىپ جولىمدا ءبىر بۋما ادەمى، القىزىل گۇلدىڭ جاتقانىن كورەمىن. جانتالاسىپ ول كەتكەن تۇسقا قاراي جۇگىرىپ بارعانىممەن، ونى تاپپايمىن... بۇل ءتۇسىمدى كورگەن كەزدە تۇڭعىشىما اياعىم اۋىر بولاتىن. سودان بەرى دە جەتى جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. ول مەنىڭ تۇسىمە قايتا كىرمەدى. ون جىلداي تۇسىمە ەنىپ، جۇباتىپ جۇرگەن سۇيىكتىمنىڭ باسقا ادامنىڭ كەيپىندە جانىڭدا جۇرەمىن دەگەن سوزدەرى ءالى كۇنگە ويىمنان كەتپەيدى.
بوس ساندىراققا بالاۋعا قورقامىن. سەبەبى، قاسيەتتى كۇننىڭ، قاسيەتتى ۋاقىتىندا، تىلەگەن دۇعالاردىڭ قابىل بولاتىن ساتىندە كورگەن ءتۇسىمنىڭ ءوزى دە شىم-شىتىرىق ەمەس، كەرىسىنشە ون جەتى جىل بويى اپ-انىق ەسىمدە ساقتالعان تازا ءتۇس ەمەس پە؟
سانا- سەزىم ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرەدى
كلينيكالىق ءولىمدى باستان كەشىرگەندەر جانى دەنەسىنەن ۇشىپ كەتكەن سوڭ، ءوزىن-ءوزى جەڭىل سەزىنىپ، جارىققا تولى الەمگە بارعاندارىن ايتىپ جاتادى. ا ق ش عالىمى روبەرت لانتسا ادام دەنەسى ولسە دە، رۋحى ماڭگىباقي ءومىر سۇرە بەرەدى دەپ بولجايدى. لانتسانىڭ «بيوتسەنتريزم: ءومىر مەن سانا - عالامنىڭ ناعىز تابيعاتىن ءتۇسىنۋدىڭ كىلتى» اتتى كىتابىندا بۇل بولجامنىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەيدى.
لانتسا - رەگەنەراتيۆتى مەديتسينا مامانى جانە Advanced Cell Technology كومپانياسىنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى. بۇعان دەيىن جۇلىن جاسۋشالارىن زەرتتەپ، جويىلىپ بارا جاتقان جانۋارلاردى كلونداۋ بويىنشا ءساتتى تاجىريبەلەر جۇرگىزگەن. ءبىراق بىرنەشە جىل بۇرىن فيزيكاعا، كۆانتتىق مەحانيكا مەن استروفيزيكاعا دەن قويعان پروفەسسور جاڭا بيوتسەنتريزم تەورياسىن ويلاپ تاپتى.
وسى تەورياعا سايكەس، ءولىم جوق. ءولىم - بۇل ادام ساناسىندا پايدا بولعان قيال عانا. بۇل قيال ادام ءوز ءومىرىن دەنەسىمەن بايلانىستىرعاندىقتان پايدا بولدى دەيدى ول. سەبەبى ەرتە مە، كەش پە، ادام ءوز دەنەسىنىڭ ولەتىنىن بىلەدى. دەنەسى ولسە، رۋحى مەن ساناسى قوسا وشەدى دەپ ەسەپتەيدى. ءبىراق سانا-سەزىم ۋاقىت پەن كەڭىستىكتەن تىس ءومىر سۇرەدى. ياعني، ادام ساناسى دەنەدە دە، دەنەدەن تىس جەردە دە ءومىر سۇرە بەرەدى. بۇل بولجام كۆانتتىق مەحانيكا زاڭدارىنا تومپاق كەلمەيدى. ويتكەنى وعان سايكەس، قانداي دا ءبىر بولشەك كەز كەلگەن جەردە جىلجي بەرەدى, ال قانداي دا ءبىر وقيعا بىرنەشە نۇسقا بويىنشا ءوربۋى مۇمكىن.
لانتسانىڭ ويىنشا، ءبىزدىڭ عالامنان بولەك، تاعى كوپتەگەن عالامدار بار. ءبىزدىڭ عالامدا وقيعا ءبىر نۇسقا بويىنشا وربىسە، وزگە عالامداردا ءدال وسى وقيعا مۇلدە باسقاشا ءوربيدى. ياعني، ءبىر عالامدا دەنە ءولىپ قالسا، ونىڭ ساناسى باسقا عالامعا اۋىسىپ، ءومىر ءسۇرۋىن جالعاستىرا بەرەدى.
ءبىر اۋىز سوزبەن ايتقاندا، قازادان كەيىن ادام جانى جانناتقا نەمەسە توزاققا ەمەس، باسقا عالامعا اتتانىپ، ءومىر سۇرەدى. بۇل - شەكسىز جالعاسا بەرەتىن پروتسەسس.
لانتسانىڭ بۇل تەورياسىن جاقتاۋشىلار دا، داتتاۋشىلار دا كوپ. مەديتسينا بويىنشا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دج. ەككلزدىڭ پىكىرىنشە، ادامنىڭ سانا-سەزىمى ولىمنەن كەيىن ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرە بەرەدى.
و دۇنيە مەن بۇل دۇنيەنىڭ اراسىندا
كلينيكالىق ولىمگە تاپ بولاتىن ادامنىڭ نەلىكتەن سالماقسىزدىقتى سەزىپ، جەڭىل، بەيقام، تىنىش كۇي كەشەتىنىن عالىمدار تۇرلىشە ءتۇسىندىرىپ كوردى. ءولىم مەن ءومىردىڭ اراسىندا قالعان جاندار كەشەتىن كۇيدى «ولىمگە جاقىن حال» دەپ اتايدى. بۇل تەرمين وسىدان 30 جىل بۇرىن پايدا بولعان.
كوپ زەرتتەۋشى بۇل سەزىمدى پسيحوفيزيكالىق سەبەپتەرمەن بايلانىستىرادى. ءبىرى ميعا وتتەگى جەتىسپەگەندىكتەن، ادام ميى وزگەرىسكە ۇشىرايدى دەسە، ەندى ءبىرى ولىمنەن قورقۋ سونداي رەاكتسيا تۋدىرادى دەيدى.
گوللانديا عالىمى پيم ۆان لوممەل جەتەكشىلىك ەتەتىن زەرتتەۋ توبى «ادام ولىمگە جاقىن حالدى ناقتى قاي ۋاقىتتا كەشەدى: كلينيكالىق ءولىم كەزىندە مە، الدە مي مۇلدە ءولىپ قالعاندا ما؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەپ كوردى. كەزدەيسوق وقيعانىڭ ارقاسىندا وسى سۇراقتىڭ جاۋابى تابىلدى.
بىردە اۋرۋحاناعا كوماعا ءتۇسىپ قالعان اۋرۋ جەتكىزىلدى. جۇرەك ماسساجى، قولدان دەم الدىرۋ جاساسا دا، تۇك شىقپادى. الگىنىڭ ميى ءولىپ قالدى، ال ەنتسەفالوگرامما ۇزىن جاسىل سىزىقتى كورسەتتى. وسى كەزدە دارىگەرلەر ينتۋباتسياعا جۇگىنىپ، كومەيگە ارنايى تۇتىكشە جىبەرمەك بولادى.
سويتسە، اۋرۋدىڭ اۋزىندا تىس پروتەزى بار بولىپ شىقتى. دارىگەرلەر پروتەزدى الىپ تاستاپ، قاپەلىمدە ونى جىلجىمالى ۇستەلگە سالا سالعان. جارتى ساعاتتان كەيىن اۋرۋدىڭ جۇرەك ىرعاعى مەن قان قىسىمى قالپىنا كەلەدى. ءبىر اپتادان كەيىن دەنساۋلىعى دۇرىستالىپ، اياقتان تىك تۇرعان سوڭ، تىس پروتەزىن قايتارۋدى سۇراپتى.
سويتسە، جوپەلدەمەدە ەم جاساعان دارىگەرلەر پروتەزدى قايدا قويعانىن ۇمىتىپ قالسا كەرەك. ال سول كەزدە ەس-ءتۇسسىز جاتقان اۋرۋ دارىگەرلەردىڭ پروتەزدى قايدا قويعانىن ءوزى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن سۋرەتتەپ بەرىپتى. دارىگەرلەر مۇنى قايدان بىلدىڭ دەسە، ءومىر مەن ءولىمنىڭ اراسىندا جاتقان ادام توسەكتىڭ توبەسىنەن ءوزىن جانە دارىگەرلەردىڭ ارەكەتىن باستان‑اياق باقىلاپ تۇرعان ەكەن. ول بۇل ۋاقىتتا پالاتاداعىلاردىڭ نە ىستەپ نە قويعانىن عانا ەمەس، ءوزىن دارىگەرلەر قۇتقارا الماسا قايتەم دەگەن ۇرەي بيلەگەنىن ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ بەرىپتى. دارىگەرلەرگە ءوزىنىڭ ءتىرى ەكەنىن سەزدىرۋگە تىرىسقانى دا ونىڭ ەسىندە قالىپتى.
وسى وقيعا ادامنىڭ ساناسى ميى مەن دەنەسىنەن تىس جەردە دە ءومىر سۇرە بەرەتىنىن كورسەتتى.
قۇدايدىڭ ورنى بەلگىلەنبەگەن تەوريا
امەريكاندىق فيزيولوگ گەري شۆارتس - ءولىم قۇپياسىن زەرتتەگەندەردىڭ ءبىرى. اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەر زەرتحاناسىندا ءتۇرلى تاجىريبە جاساعان ول جوعارىداعى تەوريانىڭ دۇرىستىعىنا كوز جەتكىزگەن. سونداي‑اق، ول ولىلەرمەن بايلانىس ورناتا الاتىن ادامدار - مەديۋمدار فەنومەنىن زەرتتەپ كوردى.
عالىمنىڭ ويىنشا، باقيلىق بولعان ادامداردىڭ ەنەرگياسى مەن اقپاراتى عالامدا قالىپ قويادى. ادامدار ءدال جۇلدىز ءتارىزدى كوزگە كورىنبەيتىن جارىق فوتوندارىن بولەدى. ال بۇل فوتوندار عارىشقا تارايدى. وسىلايشا ادامنىڭ اقپاراتى، ەنەرگياسى مەن سانا‑سەزىمى ءومىر ءسۇرۋىن جالعاستىرا بەرەدى.
وسى بولجامدى ا ق ش‑تىڭ پروفەسسورى ستيۋارت حامەروفف تا قۇپتايدى. ونىڭ بولجامىنشا، ادام ميى - كۆانتتىق كومپيۋتەر، ال ونىڭ رۋحى مەن سانا‑سەزىمى - كۆانتتىق دەڭگەيدە جيناقتالعان اقپارات. دەنە ولگەن سوڭ وسى اقپارات عالاممەن قوسىلىپ، وندا ماڭگىلىك عۇمىر كەشەدى.
حامەروفف جانە ونىڭ ارىپتەسى رودجەر پەنروۋز ساناسەزىمدى تاسىمالدايتىن ەلەمەنتتەردى تاپتىق دەپ ەسەپتەيدى. بۇلار - نەيرونداردىڭ ىشىندە ورنالاسقان اقۋىز ميكرو تۇتىكشەلەرى.
لانتسا، شۆارتس، حامەروفف پەن پەنروۋزدار ولىمنەن كەيىن ءومىر بارىن عىلىم تىلىندە ءتۇسىندىرىپ كورۋگە تىرىستى دەمەسەڭىز، و دۇنيە تۋرالى تۇسىنىك باعزى زاماننان بەرى دىندە بار. ءبىراق ازىرگە بىردە‑ءبىر عالىم ءوز تەورياسىندا قۇدايدىڭ ورنىن بەلگىلەگەن ەمەس.
و دۇنيەگە بارىپ كەلگەن بالگەرلەر
و دۇنيە جايلى بالگەر-كورىپكەلدەردىڭ پىكىرى ءارقيلى. ولگەندەرمەن وزدەرىنشە بايلانىسقا شىعاتىن بالگەرلەر جايلى تالاي ەستىگەنمىن. وسى تاقىرىپتى قاۋزاپ كورمەك ءۇشىن ءتۇرلى كىتاپتاردى وقي باستادىم. وسىلاردىڭ ىشىنەن بىرنەشە شەتەلدىك ەكستراسەنستىڭ جازعاندارى كوڭىلىمە قوندى.
وسىنداي بالگەردىڭ ءبىرى - بريۋس روبەرت. EnlightenmentNext جۋرنالىنا سەنسەك، ول جاندى دەنەدەن ءبولىپ شىعارا الاتىن مامانداردىڭ ءبىرى. ب. روبەرت دەنەسىن وسى دۇنيەدە تاستاپ، جانى و دۇنيەگە اتتانعان ادامدارمەن بىرنەشە مارتە بايلانىسقا شىققان.
ونىڭ پىكىرىنشە، قازا تاپقان ادامدار و دۇنيەگە بىردەن اتتانبايدى. قايتىس بولعانداردىڭ بويىنداعى فيزيكالىق ەنەرگيا بىردەن تاراپ كەتپەيتىندىكتەن، ولار بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا ءبىزدىڭ الەمدى شارلاپ جۇرەدى. ءبىراق ولاردىڭ جانى ەندى بۇل الەمدەگى پروتسەستەرگە اسەر ەتۋگە قاۋقارسىز.
و دۇنيەگە ساياحاتتاپ كورگەن تاعى ءبىر كورىپكەل - روبەرت مونرو. ونىڭ بۇل سالاداعى تاجىريبەسى 40 جىلعا جۋىق. ارتىنشا مونرو ينستيتۋتىن قالاپ، ەكستراسەنستەرگە ارنالعان حەمي-سينك تەحنولوگياسىن ويلاپ تاپقان. مىنە، باسقا الەمگە ساياحاتتاپ كورگەن مونرو ءتۇرلى وقيعالاردى باستان كەشىرگەنىن جازعان.
ونىڭ ايتۋىنشا، ادام قازا تاپقان سوڭ ونىڭ جانى وتە اسەم باۋ-باقشاعا اتتانادى. بۇل باقشانىڭ سۇلۋلىعىن سۋرەتتەۋگە ءسوز جەتپەيدى. وسى ايشىقتى جەردە ولار وزدەرىنەن بۇرىن قازا تاپقان تۋىستارمەن كەزدەسىپ، ارى قاراي ءومىر ءسۇرۋىن جالعاستىرادى.
مونرو ينستيتۋتىندا جۇمىس ىستەپ تاجىريبەدەن وتكەن بالگەرلەردىڭ ءبىرى توماس كەسپبەلل ءبىزدىڭ بۇل دۇنيەدەگى ءومىرىمىز تەك بولاشاق ءۇشىن قاجەتتى تاجىريبە جيناۋ، وقۋ-جاتتىعۋ ىسپەتتەس، ال ناعىز ءومىر ادام قازا تاپقان سوڭ باستالادى دەپ ەسەپتەيدى.
blogtime
