چەحيادا يسلامعا قارسى ساياسي جارناما شىقتى
رۋحاني ازعىنداۋ، زورلىق- زومبىلىق تاقىرىبى تەك كوركەم فيلمدەردە عانا ەمەس، سايلاۋ كەزىندە دە بوي كورسەتتى.
«حريستيان وركەنيەتىن قورعاۋ»
جاقىندا دانيادا جاستاردى سايلاۋدا بەلسەندىلىك تانىتىپ، داۋىس بەرۋگە ۇندەيتىن مۋلتيپليكاتسيالىق جارناما ەفيردەن الىنىپ تاستالدى. وندا بىرنەشە ايەلمەن كوڭىل قوسقان ەر ادام داۋىس بەرۋگە قاتىسۋشى رەتىندە سيپاتتالادى، ءارى ول داۋىس بەرمەگەن باسقا جۇرتتى ايۋاندىقپەن جازالايدى.
چەحيادا ەۋروپارلامەنتكە سايلاۋ توڭىرەگىندە تاعى ءبىر توتەنشە وقيعا بولدى. ەۋروپارلامەنتكە سايلانۋدان ۇمىتكەر يانا ۆولفوۆا مەن ونىڭ «ەگەمەندىك» پارتياسى ەۋروپالىق- حريستياندىق وركەنيەتتى ساقتاپ، مۇسىلمانداردى قابىلدامايتىن ساياسي ۆيدەوجارناما جاساپ شىعاردى.
ديكتور «ءسىز شىنىمەن اللاعا كۇنىنە بەس مارتە يىلگىڭىز كەلە مە؟» دەگەن سۇراق قويعاندا ەۋروپا وداعىنىڭ تۋى تۇستەس بەينەدەن قاپ- قارا كيىم كيگەن ادامنىڭ سۇلباسى پايدا بولادى.
قاراڭعىلىقتىڭ ار جاعىنان «قىزىڭىزدىڭ نە نەمەرەڭىزدىڭ بەتى-باسىن تۇمشالاپ جۇرگەنىن، جىگىتىن سۇيگەنى ءۇشىن ولتىرىلگەنىن قالايسىز با؟» دەپ سۇراق قويعان يانا ۆولفوۆا ەۋروكوميسسيادان يمميگراتسيالىق ساياساتتى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەدى. مۇندا ونىڭ ەۋروپارلامەنتكە سايلانۋى جونىندە ەشتەڭە ايتىلمايدى.
- ءبىز ەۋروپانىڭ يسلامدانۋىنا قارسىمىز، - دەيدى ۆولفوۆا.
«ءوز ەلىڭدى الدەكىمدەردىڭ ۇرلاۋىنا جول بەرمە. ەۋرو-حريستيان وركەنيەتىن قورعاۋعا كەل» دەيدى جارناماداعى داۋىس.
ەۋروسكەپتيكالىق كوزقاراس ۇستاناتىن «ەگەمەندىك» پارتياسى چەحيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ۆاتسلاۆ كلاۋستىڭ ساياساتىنا قايتىپ ورالاتىن پلاتفورما ۇسىنباق نيەتتە. ۇزاق جىل ەل باسقارعان كلاۋس ەۋروپا وداعى قۇرامىندا چەحتاردىڭ «بىرەگەيلىگى جويىلىپ كەتەدى» دەپ، اسا ساق سىرتقى ساياسات ۇستانعانى بەلگىلى.
پارتيا ءتورايىمى يانا بوبوشيكوۆا دا، ول باسقاراتىن «ەگەمەندىك» پارتياسى دا «چەحتاردىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن قورعاۋدى» ماقسات ەتەدى. بوبوشيكوۆانىڭ ەل ىشىندە ساياسي كارەرا جاساۋىنا ەۋروپاشىل قارسىلاستارى «كومەكتەستى» دەسە بولادى. 2004-جىلى ەۋروپارلامەنتكە سايلاۋدى پايدالانىپ، ەۋروسكەپتيكتەردى ءوز جاعىنا تارتۋ ارقىلى ول ەل اراسىندا ۇلكەن بەدەلگە يە بولدى.
«ەۋروپاداعى يسلامسىز ارال»
سىرتتاي قاراعاندا زايىرلى ۇلت بولىپ كورىنگەنىمەن، چەحتار وسى عاسىردا يسلامعا كولەڭكە تۇسىرگەن ەكى وقيعاعا قاتىستى پىكىرتالاسقا ارالاسۋعا ءماجبۇر بولدى. ونىڭ ءبىرى-11-قىركۇيەك وقيعاسى بولسا، ەكىنشىسى-2013-جىلعى بوستوندا بولعان جارىلىس.
چەح ساياساتكەرلەرىنىڭ، سونىڭ ىشىندە قازىرگى پرەزيدەنت ميلوش زەماننىڭ ايتۋىنشا، 11-قىركۇيەكتە ۇشاقتى ايداپ اكەتكەن «ءال- قايدا» مۇشەسى مۇحاممەد اتتا «پراگاداعى يراكتىق سىبايلاسىمەن اقىلداسا وتىرىپ وسى زۇلىمدىققا بارعان». ال CNN جانە باسقا دا اقپارات قۇرالدارى بوستونداعى جارىلىستى ۇيىمداستىردى دەپ ايىپتالعان اعايىندى تسارنايەۆتاردىڭ ۇلتىن شەشەن دەۋدىڭ ورنىنا، چەح دەپ شاتاسىپ، چەحتەردىڭ اشۋ- ىزاسىن تۋعىزعان.
مەشىتتەرگە تەكسەرۋ جۇرگىزگەن پوليتسيانىڭ ىسىنە نارازىلىق رەتىندە چەحيا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى الدىنا جۇما نامازىنا جينالعان مۇسىلماندار. پراگا، 25 -ءساۋىر 2014-جىل.
چەح حالقىنىڭ يسلامدى جاقىن تانىپ-بىلۋىنە مۇمكىندىكتەر از بولدى. ەلدەگى 10 ميلليون تۇرعىننىڭ بار بولعانى 0,1 پايىزى عانا مۇسىلمان. سودان دا بولار، بىلتىر Tyden باسىلىمى چەحيانى «ەۋروپاداعى يسلامسىز ارال» دەپ اتاعان.
ەۋروپارلامەنتكە كىرۋ مۇمكىندىگى بار جانە ءبىر پارتيا -تەگى جاپون بيزنەسمەن توميو وكامۋرا قۇرعان «تىكەلەي دەموكراتيانىڭ ارايى» پارتياسى. وكامۋرانىڭ ءوزى چەحيا ساياحات اگەنتتىكتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ بەلدى مۇشەسى ءارى يمميگراتسيانى توقتاتۋدى جاقتاپ جۇرگەن ساياساتكەرلەردىڭ ءبىرى.
وسى شەكتەن شىققان يسلاموفوبتىق ۇرانداردى ساراپتاي كەلە ەلدەگى Respekt اپتالىعى 20-عاسىردىڭ ۇلى گۋمانيستى ۆاتسلاۆ گاۆەل سياقتى تۇلعانىڭ جەتىسپەي تۇرعانىن ايتتى. گازەتتىڭ جازۋىنشا، وسىنىڭ كەسىرىنەن ەۋروپارلامەنتكە دەپۋتات سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە ساياساتكەرلەر «چەح ساياسي مادەنيەتىنىڭ قالىپتى شەگىنەن اسىپ كەتىپ جاتىر» .
ەندي حەيلدىڭ ماتەريالىن اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان - مۇحتار ەكەي.
«ازاتتىق»
