استانادا «تۇركى جازۋى كۇنى» تويلانىپ جاتىر
تۇركىلەردىڭ جازۋ مادەنيەتىنە مىڭجىلدىقتار كۋا. وعان تاريحي دەرەكتەر دە از ەمەس.
ق ر پارلامەنتىنىڭ شەشىمىمەن 18-مامىردىڭ «تۇركى جازۋى كۇنى» بولىپ بەلگىلەنۋىنە وراي تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تۇڭعىش رەت ءوتىپ جاتقان حالىقارالىق باسقوسۋدا تۇركيا، ازەربايجان، قىرعىزستان، رەسەي قۇرامىنداعى تاتارستان مەن باشقۇرتستان جانە باسقا دا تۇركى تىلدەس ەلدەردەن كەلگەن عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرى تۇركى جاۋزىنىڭ كەلەشەگى، ونىڭ ساياسي جانە عىلىمي ءمانىن ءسوز ەتىپ، تۇركى دۇنيەسىنىڭ ورتاق تاريحىن تەوريالىق جانە مەتوديكالىق تۇرعىدا تالقىلاعانداي بولدى.
تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى فورۋم مودەراتورى رەتىندە الىستان جەتكەن قوناقتارعا العىس ءبىلدىرىپ، كونە جازۋدىڭ قاسيەتىنە توقتالا كەتتى.
ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى گۇلشارا ءابدىقالىقوۆا ق ر ۇكىمەتى اتىنان فورۋم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەپ، تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردەن جەتكەن قاتىسۋشى عالىمدارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «استانا بۇگىندە جالپى تۇركىلىك ينتەگراتسيانىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ءارى قۋاتتى قوزعاۋشى ورتالىعىنا اينالىپ وتىر. تەك سوڭعى جىلداردىڭ وزىندە ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار حالىقارالىق باسقوسۋلاردىڭ ۇيىتقىسى بولدى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ باستاماسىمەن شاڭىراق كوتەرگەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ استانادا قۇرىلۋىنىڭ دا ۇلكەن سيمۆولدىق ءمانى بار. تۇركى اكادەمياسى وتكىزىپ وتىرعان بۇل فورۋم بۇگىنگى تاڭدا رۋحاني، مادەني، الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق سالالارداعى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ اۋقىمىنىڭ كەڭەيىپ، شاپشاڭ دامۋىنا قىزمەت ەتەدى دەپ بىلەمىن. تۇركى جۇرتىنىڭ ءتول جازۋىنىڭ بولعانى بۇگىنگى بىزدەر ءۇشىن بيىك مەرەي. سەبەبى، تاسقا قاشالىپ جازىلعان اتا- بابالارىمىزدىڭ امانات سوزدەرىنەن، وسيەت- تىلەكتەرىنەن ءبىز تاريحىمىزدى تانىپ قانا قويماي، بولاشاعىمىزدى دا باعالاي الامىز. سول باي مۇرامىز ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاقتى پاتريوتتىق، ەلدىك رۋحتا تاربيەلەپ وسىرۋگە مۇمكىندىك الامىز» ، - دەدى گ. ءابدىحالىقوۆا.
تۇركى دۇنيەسىنىڭ بىرلىگى مەن بىرىگۋىنىڭ، مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنىڭ تۇتاستىعىن دامىتۋدا كوشباسشى بولىپ كەلە جاتقان ەلباسىمىزدىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى: «ق ر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆ تەك قازاقستاننىڭ عانا ەمەس كۇللى تۇركى دۇنيەسىنىڭ تەگەۋرىندى تۇلعاسى رەتىندە تانىلىپ وتىرعانى حاق. ونىڭ جارقىن ايعاعى، ىستامبۇلداعى «تۇركى كەڭەسى»، انكاراداعى «تۇركسوي»، باكۋدەگى «تۇرك پ ا»، استاناداعى «تۇركى اكادەمياسى» جانە «اقساقالدار كەڭەسى» سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بارلىعى دا ق ر پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان. سوندىقتان ەلباسىمىز تۇركى دۇنيەسىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە تانىلىپ وتىر» ، - دەدى.
ازەربايجاننان كەلگەن عالىمدار تۇركىگە ورتاق دۇنيەنىڭ كوپتىگىن، ءالى دە زەرتتەلمەي جاتقان دۇنيەلەر بارىن اشىپ ايتسا، قىرعىز زەرتتەۋشىلەرى سول ورتاق دۇنيەنى ءار ۇلتتىڭ وزىنە تارتقىسى كەلەتىنى قىنجىلتاتىنىن جەتكىزدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ءبىز قازىر جۇلمالاپ تاستاعانىمىزبەن، تاريح ءبىزدى كەشىرمەيدى، بولاشاق ۇرپاقتىڭ الدىندا سىن بولادى دەيدى. باسقوسۋدا ولجاس سۇلەيمەنوۆ، مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، سەيىت قاسقاباسوۆ باستاعان ءبىرقاتار قازاق زيالىلارى دا ويلارىمەن ءبولىستى.
بىلتىر ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلىتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە پارلامەنت ءماجىلىسى الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ءداريعا نازاربايەۆانىڭ توراعالىعىمەن اتالعان كوميتەتتىڭ كوشپەلى وتىرىسى ءوتىپ، «تۇركى جازۋى» كۇنىن بەكىتۋ تالقىلانعان بولاتىن. جيىنعا قاتىسۋشىلار كۇلتەگىن ءمۇسىنى كوشىرمەسىنىڭ موڭعوليادان قازاق جەرىنە جەتكىزىلىپ، استاناداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ورناتىلعان 18-مامىردى تۇركى جازۋى (رۋنا- سىنا) كۇنى رەتىندە بەلگىلەگەن بولاتىن.
الداعى ۋاقىتتا تۇركى كەڭەسىنە مۇشە باۋىرلاس ەلدەر بۇل مەرەكەنى ءوز مەملەكەتتەرىندە دە اتاپ وتەرىنە سەنەمىز. عالىمدار «تۇركى جازۋى: وتكەنى، بۇگىنى جانە بولاشاعى» ، «ورتاق تاريح: تەوريالىق- مەتودولگيالىق ماسەلەلەرى» اتتى سەكسيالار بويىنشا باياندامالار جاساپ، پىكىر الماستى.
فورۋم اياسىندا كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ، تۇركى اكادەمياسى شىعارعان ەڭبەكتەردىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. ەرتەڭ ياعني، فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنى تۇركى اكادەمياسى رەسەي عىلىم اكادەمياسى ۋفا عىلىمي ورتالىعىمەن مەموراندۋمعا قول قويىپ، مادەني ءىس- شارالارمەن قورىتىندىلانادى. فورۋم سوڭىندا ارنايى قارار قابىلدانۋ جوسپارلانعان.
اسىل قاراش، ارنايى saigez.kz سايتى ءۇشىن
