تاشكەنت ناتو- عا قايتا ىڭعاي ءبىلدىردى

 جەرگىلىكتى ساراپشىلاردىڭ ءبىر توبى وزبەكستاننىڭ ناتو- مەن جاقىنداسۋىنا اۋعانستاننان ناتو كۇشتەرىنىڭ شىعارىلۋى ىقپال ەتىپ وتىر دەپ سانايدى.

ال «اۋعان قاۋپىنە وزبەكستاننىڭ ءوزى دە قارسى تۇرا الادى» دەپ سانايتىن كەيبىر ماماندار تاشكەنتتىڭ بۇل قادامىن «كەزەكتى ساياسي ساۋدا» دەپ سيپاتتايدى. «مۇنىڭ سوڭى ورتالىق ازيادا رەسەي مەن ناتو- نىڭ قاراما- قارسىلىق ايماعىن تۋدىرۋى مۇمكىن» دەپ باعالاۋشىلار دا بار.

«ساياسي ساۋدا»

رەسەي ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى اجدار كۋرتوۆتىڭ «نەزاۆيسيمايا گازەتاعا» ايتقان پىكىرىنە قاراعاندا «وزبەكستانعا تىكەلەي ءتونىپ تۇرعان ايماقتىق قاۋىپ جوق. ءبىراق تاشكەنت ناتو وكىلدىگى ارقىلى باتىسپەن ءتىل تابىسىپ، اۆتوريتارلىق رەجيمدى ودان ءارى نىعايتا تۇسكىسى كەلەدى» .

 تاشكەنتتە اشىلعان ناتو- نىڭ وكىلدىگىنە بايلانىستى ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتتارىندا قازاقستاندىق ساراپشىلار بۇل وقيعانى، كەرىسىنشە، اۋعانستانداعى احۋالمەن ۇشتاستىرادى. جەرگىلىكتى ساياساتتانۋشى دانيار قوسنازاروۆتىڭ پىكىرىنشە، تاشكەنتتە 2013 - جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ناتو شتابىنىڭ رەسمي تۇردە اشىلۋىن كەيبىر شەتەلدىك ب ا ق «ۋكراينا داعدارىسى كەزىندەگى رەسەي مەن باتىستىڭ اراسىنداعى كونفرونتاتسيا كونتەكسىندە زورايتىپ كورسەتىپ وتىر» .

«اۋعان ماسەلەسىن رەتتەۋ رەسەيدىڭ دە مۇددەسىنە ساي كەلەدى. ۆاشينگتون دا اۋعان ماسەلەسىن ۋكرايناداعى وقيعالارمەن بىرگە قاراستىرماۋدى ءجون كورەدى. ءبىراق ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتىنان شىعىپ كەتكەنى ءۇشىن وزبەكستاندا ناتو وكىلدىگىنىڭ پايدا بولۋى رەسەيدىڭ ءىشىن تىرناۋى مۇمكىن» دەيدى ول.

ورتالىق ازياداعى دەموكراتيانى دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى تولعاناي ۇمبەتالييەۆا وزبەكستاننىڭ ناتو- مەن جاقىنداسۋى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە «رەسەيدىڭ ورتالىق ازياداعى قازىرگى ۇستانىمىنا ساي كەلمەۋى مۇمكىن» دەگەن پىكىردە.

 ءبىراق، ونىڭ ويىنشا، قازاقستان مەن وزبەكستان شەكاراسى رەسەي مەن ناتو- نىڭ ىقپال ەتۋ ايماقتارى انىق جىكتەلگەن تۇس بولادى دەۋگە ءالى ەرتە. ويتكەنى قازاقستان كەدەن وداعى ەلدەرىمەن قول قويعالى وتىرعان ەۋرازيا وداعى «ساياسي وداق ەمەس» جانە «ول شارتتا قانداي دا ءبىر اسكەري قۇرىلىمدار تۋرالى ايتىلماعان» . ۇمبەتالييەۆا ءتۇرلى فورماتتاعى اسكەري قۇرىلىمدارعا قاتىسۋ قۇقىعى قازاقستاننىڭ وزىندە قالا بەرەدى دەپ سەنەدى.

«2005 - جىلعى ءاندىجان وقيعاسىنان كەيىن وزبەكستان مەن باتىستىڭ اراسى كۇرت ناشارلاسا دا، سوڭعى كەزدەرى قايتا جۇمسارا باستاۋىن ورتالىق ازياداعى پوست- سوۆەتتىك ەلدەردىڭ رەسەيمەن ءتۇرلى سالاداعى ينتەگراتسياسىنا باتىستىڭ رەاكتسياسى رەتىندە دە قاراستىرۋعا بولادى» دەيدى تولعاناي ۇمبەتالييەۆا.

«باتىستىڭ پراگماتيكالىق ساياساتى»

 الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سۇلتان اقىمبەكوۆتىڭ ويىنشا، تاشكەنتتە اشىلعان ناتو وكىلدىگى «تاۋەلسىزدىك العالى سىرتقى ساياساتىن 180 گرادۋسقا بىرنەشە رەت وزگەرتكەن» وزبەكستاننىڭ كەزەكتى قادامى.

ونىڭ پىكىرىنشە، وزبەكستان مەن ناتو- نىڭ جاقىنداسۋى گەوساياسي تۇرعىدان دا، سىرتقى ساياسات تۇرعىسىنان دا قازاقستان مەن وزبەكستان ناتو مەن رەسەي اراسىنداعى قاراما- قارسىلىق ايماقتارىنا اينالادى دەۋگە نەگىز جوق.

 «راس، قازىرگى كەدەن وداعىنىڭ، الداعى ەۋرازيا وداعىنىڭ شەكاراسى وزبەكستانمەن دە، قىرعىزستانمەن دە شەكتەسەدى. ءبىراق ەۋرازيا وداعىنىڭ تەك ەكونوميكالىق وداق ەكەنىن استانا ءجيى ايتىپ كەلەدى. ولاي بولسا بۇل ۇيىم شەكارادا تەك ەكونوميكالىق فاكتور رەتىندە عانا ءرول اتقارادى. قازاقستان كوپ ۆەكتورلى سىرتقى ساياسات جۇرگىزىپ وتىر» دەيدى ول.

«ناتو ارقىلى باتىسپەن قاتىناسىن تۇزەۋى وزبەكستانداعى قازىرگى اۆتوكراتيالىق ساياسي رەجيمدى ودان ءارى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرە مە» دەگەن ماسەلەگە قاتىستى سۇلتان اقىمبەكوۆ «باتىستىڭ پراگماتيكالىق ساياساتى» ماڭىزدى فاكتور ەكەنىن ەسكەرتەدى.

2005 - جىلى ءاندىجانداعى قاندى وقيعادان كەيىن باتىسپەن قاتىناسى كۇرت سۋىعان تاشكەنت ا ق ش- تىڭ سىنىنا جاۋاپ رەتىندە حانابادتاعى اسكەري بازاسىن جاپتىرعان بولاتىن. اقىمبەكوۆ وزبەكستاندا سونىڭ وزىندە باتىستىڭ اسكەري بازالارى قالعانىنا (تەرمەزدەگى گەرمانيا بازاسى) نازار اۋدارتادى.

«دەموكراتيا ماسەلەسىنە قاتىستى قازىر دە سۇراقتار بار، ءبىراق ورتالىق ازياداعى جاعدايدى ەشكىم ۋشىقتىرعىسى كەلمەيدى. وزبەكستانداعى ساياسي رەجيم تۋرالى ءتۇرلى پىكىر ايتۋعا بولادى، ءبىراق ەڭ باستىسى - بۇل ەل قازىر قالاي بولعاندا دا وسى ايتارلىقتاي ۇلكەن جانە كۇردەلى اۋماقتاعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. سوندىقتان قازىرگى فورماتتاعى وزبەكستان بارىنە ءتيىمدى. مۇنداي ماڭىزدى ستراتەگيالىق ايماقتاعى ەلدە ساياسي حاوس بولعانىن ەشكىم قالامايدى» دەيدى سۇلتان اقىمبەكوۆ.

ءبىرقاتار ت م د ەلدەرى ەلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 1994 - جىلدان بەرى جۇمىس ىستەي باستاعان ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەلىسىم- شارتى ۇيىمىنان وزبەكستان بىرنەشە رەت شىققان. العاش رەت 1999 - جىلى بۇل ۇيىمعا قاتىسۋدان باس تارتقان بولاتىن. 2005 -جىلى ءاندىجان وقيعاسىنان كەيىن باتىسپەن ارا قاتىناسى سۋىعان سوڭ وزبەكستان ۇ ق ك ش- عا 2006 - جىلى قايتا قوسىلىپ، 2012 - جىلى جەلتوقسان ايىندا قايتادان شىعىپ كەتكەن بولاتىن.

«ازاتتىق»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى