ءتور التايدا وبىر دەرتى نەگە ءورشىپ تۇر؟
ىرگەتاسى قالانعالى ۇلكەن نارىن، كاتونقاراعاي بولىپ دەربەس اتالىپ كەلگەن ەكى اۋدان 1997 - جىلدارى بىرىكتىرىلىپ، اكىمشىلىك ورتالىعى ۇلكەن نارىن بولىپ بەكىتىلگەن.
العاش قوسىلعان جىلى اۋدان حالقىنىڭ سانى 53 مىڭنىڭ ۇستىندە بولسا، قازىر 27-28 مىڭنىڭ و جاق، بۇ جاعىندا عانا كورىنەدى.
توزىعى جەتكەن كولىكتەر كوپتىڭ كوڭىلىن تاۋىپ ءجۇر
وسى ەلدەگى وتىز مىڭعا جەتەر-جەتپەس حالىقتىڭ دەنىنىڭ ساۋلىعى، دۇنيە ەسىگىن اشىپ جاتقان جاس نارەستەلەرىنىڭ ساۋ-سالامات ساپقا قوسىلۋ كەپىلدىگى كاتونقاراعاي اۋداندىق اۋرۋحاناسىنا اماناتتالعان.
ونداعى تەراپيا، جۇقپالى اۋرۋلار مەن بالالار، سونداي-اق، حيرۋرگيا جانە پەرزەنتحانا بولىمشەلەرى كۇن-ءتۇن دەمەي تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋدە.
بۇگىنگى كۇنى اۋرۋحانادا جالپى سانى 226 ادام قىزمەت اتقاراتىن بولسا، سولاردىڭ 27 سى - جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەر، 112 سى - ورتا بۋىندى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى.
تاڭعاجايىپ تابيعاتى كىمگە دە بولسا تاڭداي قاقتىرار كاتون جەرىنە جولىمىز تۇسكەندەگى ات باسىن تىرەگەن العاشقى نىسانىمىز وسىناۋ مەديتسينالىق بىرلەستىك بولدى.
ءوزىن «2012 - جىلدان بەرى كاتونقاراعاي اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرىمىن» دەپ تانىستىرعان ساۋلە بايگەرەيەۆا سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ 1984 -جىلعى تۇلەگى ەكەن.
- ءوزىم وسى جەردەن اسا قاشىق ەمەس، سولونوۆكا اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. نەگىزگى ماماندىعىم - جۇقپالى اۋرۋلار دارىگەرى. ەڭ العاشقى قىزمەتىمدى ءوز ماماندىعىم بويىنشا وسى اۋرۋحانادا قاتارداعى دارىگەرلىكتەن باستاعانمىن. ەل بولعان سوڭ قاي كەزدە بولماسىن مەديتسينا قىزمەتىنە جۇگىنەتىنى بەلگىلى.
اۋدان بويىنشا 15 مەديتسينالىق پۋنكت بار. ونىڭ ىشىندە اكۋشەرلىك-فەلدشەرلىك پۋنكت جانە پولياكوۆكا، سولونوۆكا جانە التىنبەل اۋىلدارىندا ءۇش وتباسىلىق امبۋلاتوريا جۇمىس ىستەيدى. بيىل اۋدانعا توعىز مەديتسينالىق جەدەل جاردەم اۆتوكولىگى بولىنەدى دەپ كۇتىلۋدە.
ودان ءۇش جەدەل جاردەم مەن ءبىر قىزمەتتىك كولىك اۋدان ورتالىعىنا بولىنسە، ءبىر قىزمەتتىك كولىك پەن ءتورت جەدەل جاردەم كولىگى كاتونعا بەرىلەتىن بولادى. ءبارى ويداعىداي بولسا، الداعى ۋاقىتتاردا كەلىپ تە قالار. ازىرگە كونەنىڭ كوزىندەي بولسا دا، كۇندىز-ءتۇنى حالىققا قىزمەت كورسەتىپ كەلە جاتقان توعىز كولىگىمىز بار.
ارينە، ولار ەسكى، سوسىن تەحنيكا بولعاسىن سىنباي تۇرا ما؟ وندايدا قولىنان ءىس كەلەتىن اعا مەحانيگىمىز جۇرگىزۋشىلەردى جۇمىلدىرىپ دەگەندەي، بارىمىزدى جاماپ-جاسقاپ، بۇزىلعانىن جوندەتىپ قويادى. ازىرگە وسى كولىكتەرىمىزبەن كوپتىڭ كوڭىلىن اۋلاپ وتىرعان جايىمىز بار، - دەيدى بىرلەستىكتىڭ ىشكى-سىرتقى تىنىس-تىرشىلىگىن الاقانعا سالعانداي ەتىپ بايانداعان باس دارىگەر.
بۇرىنعى اۋدان ورتالىعى بولعان كاتونقاراعاي اۋىلىنداعى اۋرۋحانا عيماراتى جاڭا ەكەن. مەملەكەتتىك «100 مەكتەپ، 100 بالاباقشا» باعدارلاماسى بويىنشا سالىنىپ، 2009 - جىلى عانا ەل يگىلىگىنە بەرىلىپتى. وندا اۋرۋ تۇرلەرىنىڭ الدىن الىپ، ءتۇرلى تەكسەرىستەردەن وتكىزەتىن، سىرقاتتارعا قاجەتتى ەم-دوم جاسايتىن جاڭا قۇرال-جابدىقتار ورناتىلعان. قازىر جەرگىلىكتى مەديتسينا ماماندارى بارلىق مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ، اۋدان حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋدە.
اۋىرمايتىن جول ىزدەپ، اۋىل جۇرتىمەن ءجيى كەزدەسەدى
- اۋدان بويىنشا ەكى پەرزەنتحانامىز بار. ونىڭ بىرەۋى وسىندا، اۋدان ورتالىعىندا بولسا، ەكىنشىسى كاتونقاراعايدا ورنالاسقان، - دەپ اڭگىمەسىن جالعاستىردى ساۋلە يساي قىزى.
- ءبىر جىلدارى ايى-كۇنى جەتىپ، تولعاق قىسقان انالاردى پەرزەنتحاناعا جەتكىزۋدە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەردىڭ بولعانى راس.
ول كەزدەگى ەلدىڭ جاعدايىن وزدەرىڭىز دە بىلەسىزدەر. كولىك بولسا، جانارماي جوق، جانارماي تابىلسا، كولىك جۇرمەي قالادى دەگەندەي. قازىر شۇكىرشىلىك دەپ ايتايىق، ول كۇندەر كەلمەسكە كەتكەن. اۋىلدى جەرلەردەگى ءار وتباسىلىق-دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ ءوز كولىكتەرى بار.
ءتىپتى، بولماي جاتسا ورتالىقتان كولىك جىبەرەمىز. سونىمەن قاتار، جۇكتىلىك باستالعان كۇننەن باستاپ، ءار انا جەكە تىركەۋگە الىنىپ قانا قويماي، ۇنەمى جەرگىلىكتى مامانداردىڭ قاداعالاۋىندا بولادى. ازىرگە دەر كەزىندە دارىگەرلىك جەدەل جاردەم كومەگى كورسەتىلمەي قالۋىنىڭ سالدارىنان ورنى تولماس وكىنىشتى جاعدايلار بولعان جوق، بولماي-اق تا قويسىن.
اۋرۋحاناعا تۇسكەن جاندارعا دارىگەرلەردىڭ مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋى مىندەت ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
دەسەك تە، بىرلەستىكتىڭ العا قويعان نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى ەل اراسىنداعى اۋرۋ-سىرقاۋدىڭ الدىن الۋ شارالارى كورىنەدى. وسى باعىتتا بىرلەستىك قىزمەتكەرلەرى اۋىل-اۋىلدى ارالاي ءجۇرىپ، تۇرعىنداردى، مەكتەپ وقۋشىلارىن ارنايى تەكسەرۋلەردەن وتكىزىپ تۇرۋدى تۇراقتى جولعا قويىپتى.
توق ەتەرىن ايتار بولساق، كاتوندىق دارىگەرلەر تايلى-تاياعىمەن «اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە، اۋىرمايتىن جول ىزدە» قاعيداسىن مىقتاپ قولعا العان سىندى. «تابيعاتى تاماشا، ەكولوگيالىق جاعىنان اۋاسى تازا» دەيتىن كاتونقاراعاي وڭىرىندە ونكولوگيالىق دەرتتىڭ كوبەيۋى جەرگىلىكتى دارىگەرلەردى كوبىرەك الاڭداتاتىن سەكىلدى.
- وكىنىشكە قاراي، اۋدانداعى ونكولوگيالىق اۋرۋدىڭ كورسەتكىشى كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ەمەس. وسى دەرتتىڭ ستاتيستيكالىق مونيتورينگ ناتيجەسى بويىنشا جىل سايىن ازايۋدىڭ ورنىنا، ۇدەپ كەلە جاتقاندىعى قىنجىلتادى. سوندىقتان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا جىل سايىن وزىمىزگە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارعا تاپسىرىستار بەرىپ تۇرامىز. بيىل بەس اپپاراتقا تاپسىرىس بەردىك. سونىڭ ءبىرى جانە بىزگە وتە قاجەتتىسى ف گ د س دەپ اتالاتىن، اسقازانداعى جارانى انىقتايتىن اپپارات بولسا، تاعى ءبىرى «كولونوسكوپ» دەيتىن تىك ىشەك پەن توق ىشەكتەگى ىسىكتى انىقتايتىن اپپارات. سونداي-اق، رەانيماتسيا بولىمىنە جاس تۋعان نارەستەلەرگە جاساندى جولمەن تىنىس الدىرۋ اپپاراتى مەن 12 كانالدى ە ك گ اپپاراتىن دا تاياۋ ۋاقىتتا الىپ قالامىز با دەپ وتىرمىز.
بۇل اپپاراتتاردىڭ ءتىلىن مەڭگەرىپ، بىلتىردان بەرى جۇمىس ىستەپ جاتقان حيرۋرگتارىمىز بار،- دەيدى باس دارىگەر.
بىلىكتى كادرلارىن قادىرلەي بىلگەن بىرلەستىك
جالپى، وتاندىق مەديتسينانىڭ ءبىر ولقى سوعىپ جاتاتىن تۇسى بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ەكەندىگىن بىلايعى جۇرت جاقسى بىلەدى. ءوڭىرىمىزدىڭ اۋداندارىندا جەتىسپەي جاتاتىن كادر ماسەلەسىن ايتپاعاندا، وسكەمەن مەن ىرگەدەگى سەمەيدىڭ وزىندە بۇل ماسەلەنىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعاندىعىن بىلەمىز.
ءسوز رەتى كەلگەندە كاتونقاراعاي اۋداندىق مەديتسينالىق بىرلەستىگى بۇل ماسەلەنى قانداي جولمەن شەشىپ جاتقاندىعىن سۇراعانبىز.
- بىزدە كادر ماسەلەسى تولىق شەشىمىن تاپقان دەپ ايتا المايمىن،- دەيدى بىرلەستىك باسشىسى. - ءدال قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەنىڭ وتكىر تۋىنداماۋىنا زەينەت جاسىنا كەلگەن نەمەسە زەينەت جاسىنان اسقان تاجىريبەلى ماماندار زور ۇلەس قوسىپ وتىر. ەگەر جاستارى كەلسە دە، حالىققا قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن وسى ماماندارىمىز دەمالىسقا شىعامىن دەسە، ءبىز ولاردى ماجبۇرلەپ ۇستاي المايمىز. مۇنداي جاعدايدا كادر جەتىسپەۋشىلىگى ايقىن كورىنىس تابارى ءسوزسىز.
سوندىقتان ول كىسىلەر بىزگە، ءبىز ولارعا تۇسىنىستىكپەن قاراپ، ءبىر ساپتا قىزمەت ەتىپ جاتقان جايىمىز بار. ارينە، بۇلاي جالعاسا بەرمەسى دە بەلگىلى. جىل سايىن ءساۋىر ايىندا سەمەيدە وتەتىن ماماندار جارمەڭكەسىنە قاتىسىپ، قاجەتتى ماماندارعا سۇرانىس جاسايمىز. سوسىن 2008 - جىلدان باستاپ، اۋدان اكىمدىگىنىڭ تولىق قارجىلاندىرۋىمەن ارنايى ءبىلىم الىپ جاتقان جاس ماماندارىمىز بار. بيىل سولاردىڭ العاشقى ۇشەۋى وقۋلارىن ءتامامداپ، ءوز قىزمەتتەرىن تۋعان جەرلەرىندە باستايتىن بولادى. ونداي جاس ماماندارىمىز كەلەر جىلى بىتىرەتىندەر اراسىندا دا بار. ولار بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىعا ءبىلىم العاندىقتان، كەلىسىم شارتتا كورسەتىلگەندەي، مىندەتتى تۇردە بەس جىل وسى اۋداندا العان ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس ىستەۋلەرى كەرەك.
سەرىك قۇسانبايەۆ، كاتونقاراعاي اۋدانى
دەرەككوز: didar-gazeti
