جاستارىمىز ەسىرتكىلىك زاتتارعا بوي الدىرىپ بارادى

بۇل الەۋمەتتىك دەرتكە اينالىپ بارادى.

وسى دارىلەر نەلىكتەن ءدارىحانالاردا جاستارعا ەركىن ساتىلادى، الدە فارماتسيەۆت ماماندار بۇل جايدان بەيحابار ما؟

ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىككە باستايتىن كوك ناسىباي كوشەنىڭ ءار بۇرىشىندا نەگە ەركىن ساۋدالانادى؟ ەندى وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەلىك.

ناسىبايدى اتىپ، اۋرۋ تاپقاندار كوپ

ونكولوگ جانە ناركولوگ دارىگەرلەر ناسىباي قولدانعانداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى كەم دەگەندە 10-15 - جىلعا كەميتىنىن، استىڭعى ەرىن اۋىز قۋىسى، وڭەش، اسقازان، تەرى وبىرىنا سەبەپكەر بىردەن-ءبىر زياندى زات ەكەنىن باياعىدا-اق دالەلدەپ قويعان.

- اسەرى بىردەن ميعا شاباتىندىقتان، مي تامىرلارىنىڭ قىسىلۋىنان ينسۋلت جانە ينفاركت بولۋ قاۋپى باسىم. قۇرامىنداعى اكتى سىلەكەي ارقىلى جۇتاتىندىقتان، گاستريت، اسقازان جاراسىنىڭ دا پايدا بولۋى مۇمكىن. سانيتارلىق تالاپتارعا ساي ەمەس، ءۇي جاعدايىندا دايىندالاتىنىن ەسكەرسەك، ىشەك ينفەكتسياسى دا تەز بايقالادى.

جانۋارلار تەزەگى قوسىلاتىندىقتان، وكپەدە قۇرت پايدا بولۋى مۇمكىن. ەڭ اۋىرى - ايەلدەر بالا تۋۋدان قالىپ، ەركەكتەر بەلسىزدىككە ۇرىنادى، - دەيدى وبلىستىق ناركولوگيالىق ديسپانسەردىڭ ناركولوگ-دارىگەرى ماناپ قاليەۆ.

ناسىبايدى قالا ىشىندە ورنالاسقان كەز كەلگەن بازارلاردان، كوشەلەردەگى ايالدامالاردان وڭاي تاۋىپ الاسىز. ءبىز الىسقا بارماي-اق، تاۋەلسىزدىك داڭعىلىنىڭ «ۋشانوۆ الاڭى» ايالداماسىنان العاشقىسىن كەزدەستىردىك. ءوزىن ساكەش دەپ تانىستىرعان ساتۋشى ايەل شىلىم، شەكىلدەۋىكپەن بىرگە ەش قىمسىنباي-اق ناسىبايدى اشىق تۇردە ساتىپ تۇر.

- ءبارى ساتىپ جاتىر عوي، ءبىز ورتالىق بازارداعى ساتۋشىلاردان الامىز. ولارعا الماتىدان جەتكىزىلەدى. مۇنىڭ نە زيانى بار؟ اتا-اپالارىمىز بۇرىننان بەرى اتىپ كەلەدى ەمەس پە؟ ەگەر تىيىم سالاتىن بولسا، ساتپاسپىز،- دەيدى اتى-ءجونىن ايتۋدان قاشقالاقتاعان ول.

كىشكەنتاي پوليەتيلەن جاسىل قاپشىقتاردىڭ بىرەۋى - 60 تەڭگە تۇرادى. ول دەگەنىڭىز ءبىر بولكە ناننىڭ باعاسى. ال ساتىپ الۋشىلار كوپ. ساتۋشى جاس تا، جاسامىس تا، ءتىپتى، قىزدار دا الاتىنىن جاسىرمادى. جارىم ساعاتتىڭ ىشىندە ول ءبىزدىڭ كوزىمىزشە ونشاقتى قاپشىقتى ساتىپ جىبەردى.

-  بىرگە وقيتىن جولداستارىمنىڭ ءبارى الىپ جاتقاسىن، قىزىعىپ اتىپ كوردىم دە، تاۋەلدى بولىپ كەتتىم. ءبىراق كوبىرەك اتىپ قويساڭ، باسىڭ اۋىرىپ، جۇرەگىڭ اينىپ، قۇساسىڭ، تاماققا تابەتىڭ بولماي قالادى. وتكەندە تەلەديداردان مۇنىڭ زيانى تۋرالى ايتىلعان باعدارلامانى كورىپ، پايدالانۋدى سيرەتتىم. قازىر اندا-ساندا ءبىر الامىن. نەگىزى قاجەتى جوقتىعىن ۇعىپ كەلەمىن. ال ءشوپ دەگەن بالەگە جولاعام جوق، -  دەدى ءوزىن رەنات دەپ تانىستىرعان ستۋدەنت جىگىت.

شوپتىك ميكسەرگە قانشالىقتى تىيىم سالىندى؟

جاستارىمىزدى ۋلاپ جاتقان ەسىرتكىلىك زاتتاردىڭ تاعى ءبىرى - ەركىن ساتىلىپ جاتقان وسىمدىك قوسپالارى نەمەسە تۇسىنىكتى تىلمەن ايتساق، شوپتىك ميكستەر. كەپتىرىلگەن ءشوپ تارىزدەس، ءيىسى دە جاعىمدى. ونى العاش پايدالانعان ادام مۇلدە تاۋەلدى بولۋعا ءماجبۇر. ونىڭ ءبىر ورامىنىڭ قۇنى - ەكى جارىم مىڭ تەڭگە ەكەن. ءبىر ورامى ءۇش رەت قولدانۋعا جەتەدى. قولدانعان ادام ەسەڭگىرەپ، ءوزىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە جاۋاپ بەرە المايتىنداي كۇيگە تۇسەدى. اسەرى اناشامەن بىردەي.

قۇرامىندا ەسىرتكىلىك زاتتار بولعاندىقتان، وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن ءماجىلىس دەپۋتاتى بەرىك بەكجانوۆتىڭ باستاماسىمەن دەپۋتاتتار ولاردى ساتۋعا تىيىم سالۋ جونىندە ماسەلە كوتەرگەن. ناتيجەسىندە پارلامەنت ءماجىلىسى «ەسىرتكى، پسيحوتروپتىق زاتتار، پرەكۋرسورلار جانە ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمى مەن تەرىس پايدالانىلۋىنا قارسى ءىس-قيمىل شارالارى تۋرالى زاڭعا تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلداعان ەدى.

وسىدان كەيىن-اق 2010 - جىلعى 20 - قاڭتاردا ەلىمىزدىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسىمەن رەسپۋبليكا بويىنشا شوپتىك ميكستەردى ساتۋعا تىيىم سالىندى. سول قاۋلىنىڭ كۇشىمەن عانا ۇلكەن قالالاردىڭ ورتاسىندا، دۇكەندەردە اشىق ساۋدالاناتىن ءشوپ قوسپالارىنا توسقاۋىل قويىلىپ، ارنايى شەكتەۋلەر جاسالعان.

الايدا، ساتۋشىلار مەن ساتىپ الۋشىلارعا ناقتى زاڭدىق جازا جوق. شوپتىك ميكستەردەگى قوسپالار ماريحۋانادان دا كۇشتى اسەر ەتەتىنىن شەتەلدىك ماماندار دالەلدەپ ۇلگەرگەن. ا ق ش، ۇلى بريتانيا، فرانسيا، گەرمانيا، اۆستريا، شۆەيتساريا، جاپونيا سياقتى ەلدەر مۇنى پايدالانۋعا مۇلدەم تىيىم سالعان.

كورشىلەس رەسەيدىڭ ءوزى وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن دابىل قاعىپ، تىيىم سالۋدىڭ بارلىق تەتىكتەرىن ىسكە قوسۋدا. سەبەبى، الگى شوپتەر كادىمگى ەسىرتكىنىڭ ورنىن الماستىرا الادى ەكەن. ونى پايدالانعان ادام ەسىنەن ايىرىلادى، ءوز ارەكەتىنە جاۋاپ بەرە المايتىن حالگە جەتەدى. مىنە، جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىس اتاۋلىنىڭ باسىم بولىگى ءدال وسى ساتتەردە جاسالاتىنىن قۇقىق قورعاۋ وكىلدەرى ايتىپ وتىر.

وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس باسقارماسىنىڭ جەدەل وكىلى، پوليتسيا كاپيتانى نيكولاي سەمەنيۋچەنكونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە قاجەتتى زاڭنىڭ جوقتىعىنان ەسىرتكىگە قۇمار جاستاردى جازالاۋ جاعى كەمشىن ءتۇسىپ جاتىر. ماسەلەن، جاستاردىڭ كوبى الگى ەسىرتكى الماستىرعىش زاتتاردى تۇنگى كلۋبتاردا، ءتۇرلى كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىندا قولدانادى.

ال ءدال قازىر كاسىپكەرلىكتى تەكسەرۋگە موراتوري بولعاندىقتان، تەكسەرۋگە، ءتىپتى شاقىرتۋ بويىنشا دا بارىپ تەكسەرۋگە مۇمكىندىك جوق. سەبەبى، كلۋبتار مەن كوڭىل كوتەرۋ ورىندارى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارى بولىپ تابىلادى.

ءدال وسىنداي جايت ءدارىحانالارعا دا قاتىستى بولىپ تۇر. «دەگەنمەن، كاسىپكەرلەر پايدانى عانا ويلاماي، قوعامعا تونەر ءقاۋىپتى ۇمىتپاعانى ءجون» دەيدى نيكولاي سەمەنيۋچەنكو. قازىر وبلىس اۋماعىندا وسىعان وراي «دوپينگ» ءىس-شاراسى جۇرگىزىلۋدە.

ال ەندى بۇل شوپتەر جاستارعا نەگە قولجەتىمدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەر بولساق، ونىڭ سىرى عالامتوردا كورىنەدى. عالامتوردىڭ بەتىندە سۇراۋ سالساڭىز بولعانى، الگى شوپتەرىڭىزدىڭ ءتۇر-ءتۇرىنىڭ جارناماسى تولىپ-اق تۇر. تاپسىرىس بەرسەڭىز، ۇيىڭىزگە دەيىن اكەلىپ بەرەتىن ادامدار بار. ال ينتەرنەتكە اركىمنىڭ-اق قولى جەتىمدى.

فارماتسيەۆتەر نە دەيدى؟

ەندى ءدارىحانالاردا ساتىلاتىن، قۇرامىندا ەسىرتكىلىك زاتتار بار دارىلەرگە توقتالايىق. ولار تەترالگين، دەميدرول، تەمپالگين، كودتەرپين، پەنتالگين دەپ اتالادى. ولاردىڭ قۇرامىندا كودەين دەپ اتالاتىن ەسىرتكى زاتى بار. مۇنداي دارىلەردى ساتىپ الۋشىلاردىڭ دەنى - جاستار، ستۋدەنتتەر. سەبەبى، ءدارىنىڭ قۇرامىندا ەسىرتكى بارىن جاقسى بىلەدى، ءارى باعاسى دا ارزان.

ءبىز وسكەمەندە ءۇش بىردەي ۇلكەن ءدارىحانا نۇكتەسى بار «REMEDIUM» ءدارىحاناسىنا كەلىپ، ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن سۇرادىق. اتى-ءجونىن ايتۋدان باس تارتىپ، ءوزىن تەك يرينا دەپ تانىستىرعان فارماتسيەۆتىڭ ايتۋىنشا، تەترالگين، دەميدرول، تەمپالگين، پەنتالگين دەگەن دارىلەر ليتسەنزياداعى دارىلەر قۇرامىندا بار. ولاردى دارىگەردىڭ رەتسەپتىمەن بوساتادى.

ال كودتەرپيندى نە تەرپينكودتى ساتىپ الۋ ءۇشىن ارنايى ۇلگىدەگى بلانكىگە تولتىرىلعان دارىگەردىڭ رەتسەپتى جانە ونى ساتۋعا ارنايى ليتسەنزيا دا قاجەت ەتىلەدى.

ياعني، ەسىرتكى قۇرالدارى، پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردى ساتۋعا ارنايى ليتسەنزيا الىنۋى ءتيىس. ايتپەسە، زاڭمەن قۋدالانباق. ءتىپتى، قانشا ءتۇيىر، قانشا گرام كودتەرپين ساتىلعانىنا دا قاتاڭ ەسەپ جۇرگىزىلەدى. وسكەمەندە ونى ساتاتىن تەك بەس قانا ءدارىحانا بار ەكەن. ءدارىحاناشىنىڭ پىكىرىنشە، ءدارى ىزدەيتىن جاستار ولاردى بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. بۇل ءدارىحانادا 18 گە تولماعان بالاعا دارىلەر بوساتىلمايتىنىن، ونداي ءدارىنى ساتۋعا رۇقساتى جوعىن بىلدىك.

ەمدەلىپ شىققاندار ديسپانسەرگە قايتا ءتۇسىپ جاتادى

ءبىز مۇنىڭ ءبارىن نەلىكتەن تىزبەلەپ ايتىپ وتىرمىز؟ ماسەلەن، وبلىستىق ناركولوگيالىق ديسپانسەردە قازىرگى ۋاقىتتا د. ەسىمدى 17 جاستاعى جاسوسپىرىم ەم قابىلداۋدا. ول بۇل جەرگە سوڭعى ەكى جىلدا ءتورتىنشى مارتە ءتۇسىپ وتىر.

بەسىكتەن بەلى شىقپاي جاتىپ، اراق پەن تەمەكىگە اۋەس بولعان. ونىمەن قويماي اناشا تارتىپ، ارتىنان ينەگە وتىرعان. وسى جاسىندا ەكى رەت ءىستى بولىپ، شارتتى تۇردە ءۇش جىلعا سوتتالعان.

بەرەكەسىز وتباسىنان شىققان. ول ازداي شەشەسى دە وسىندا ىشىمدىكتىڭ كەسىرىنەن ەم الۋدا. اكەسى دە بەس مارتە سوتتى بولعان. ونى ناركوديسپانسەرگە ىزدەپ كەلگەنىمىزدە، ونىڭ سويلەسۋگە شاماسى بولمادى. ەسىرتكىنىڭ ەسىن، اعزاسىن ابدەن جاۋلاعانى ءبىلىنىپ تۇر. ناركولوگ ماناپ ءسالىم ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، د. جازىلىپ شىققان سوڭ بىرەر اي وتپەي قيىن جاعدايدا قايتا تۇسەدى. مۇندا نەگىزىنەن وسىنداي وتباسى جاعدايى قيىن بالالار كوبىرەك تۇسەتىن كورىنەدى. ال 13 جاستاعى مارات ەسىمدى جاسوسپىرىم ءبىر جارىم جىل ناسىباي اتقان.

كەيىن اۋىز قۋىسىنىڭ وبىرىنا شالدىققان. دارىگەرلەرگە ونىڭ ەرنىن، جاق استى بۇلشىق ەتتەرىن الىپ تاستاۋعا تۋرا كەلىپ، پلاستيكالىق وپەراتسيا جاسالعان.

وبلىستىق ناركولوگيالىق ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى قابدىلماناپ سماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، 2013 -جىلى قاۋىپتى توپ ساناتىنا 268 جاسوسپىرىم تىركەلگەن. ولاردىڭ 67 سى اراق ىشكەن، 63 ى ەسىرتكى, 138 ى توكسيكولوگيالىق زاتتار، ياعني، تەمەكى، جەلىم، ناسىباي جانە تاعى باسقالارىن قابىلداعان. بيىل جىلدىڭ وسى ۋاقىتىنا دەيىن وسكەمەندە 2035 ادام تەكسەرىلىپ، 128 ى قاۋىپتى توپقا جاتقىزىلعان. بىلتىر وبلىس بويىنشا 405 بالا مەديتسينالىق سىناقتان وتكەن. ولاردىڭ 52 سى ەسىرتكى زاتتارىن تۇتىنعاندارى انىقتالعان. ال وسى مەكەمە قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارۋعا، پروفيلاكتيكالىق جۇمىستارعا بارىنشا دەن قويىپ وتىر.

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، ەلىمىزدە ەسىرتكى قولدانۋشىلاردىڭ 51 پايىزى 18-30 جاس ارالىعىنداعى جاستار دا، 5,6 پايىزى - 15-17 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر. ەسىرتكى تۇتىنۋشىلاردىڭ 74 پايىزى ەش جەردە جۇمىس ىستەمەيدى، وقىمايدى. ماسەلەن، تەك 2007 - جىلى عانا ەسىرتكىنى مولشەردەن تىس قولدانىپ، قايتىس بولعان 473 ادامنىڭ 90 پايىزىن جاستار قۇراعان. ودان بەرى قانشا جىل وتكەنىن، قانشا جاس عۇمىردىڭ كوكتەي سولعانىن ويلاپ كورىڭىز...

داۋرەن اللابەرگەن ۇلى

دەرەككوز: didar-gazeti

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى