اۋە كەڭىستىگى قىراعى كۇزەتىلەدى
سونىمەن قاتار اۋە قورعانىس كۇشتەرىنە باسقا اسكەر تۇرلەرىنە اۆياتسيالىق كومەك كورسەتۋ، ارنايى جانە انتيتەرروريستىك وپەراتسيالارعا قاتىسۋ سياقتى جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋ جۇكتەلگەن.
اۋە قورعانىسى كۇشتەرى زاماناۋي اۆياتسيالىق، زەنيتتىك زىمىراندىق جانە راديوتەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. وتان قورعاۋشىلاردىڭ 22- جىلدىعى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى اۋە قورعانىسى، كۇشتەرىنىڭ باس قولباسشىسى اۆياتسيا گەنەرال- مايورى نۇرلان ورمانبەتوۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
- نۇرلان سەكەن ۇلى، اسكەري اۆياتسيا قارۋلى كۇشتەردەگى ماڭىزدى اسكەر سالاسىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارى باس قولباسشىسى وعان قاتتى نازار اۋدارادى. الداعى ۋاقىتتا بۇل سالا قانداي باعىتتا داميدى دەپ ويلايسىز؟
- بۇگىنگى كۇنى قارۋلى كۇشتەردىڭ ىشىندەگى ەڭ جىلدام جانە تەحنيكالىق جابدىقتالعان اسكەر تۇرلەرىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان اۋە قورعانىسى كۇشتەرى ۇنەمى جاۋىنگەرلىك ۇشۋ جاتتىعۋلارىن جاسايدى، اۋە قورعانىسىنا قارسى (ءا ق ق) زەنيتتىك راكەتالار اسكەرلەرىنىڭ اتىس جاتتىعۋلارىنا قاتىسادى، جاۋىنگەرلىك كەزەكشىلىكتەردى اتقارادى.
اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ قۇرامىندا اسپانداعى كەز كەلگەن جىلدامدىقتاعى جانە ءارتۇرلى بيىكتىك دياپازونىنداعى اۋە نىساناسىن جوياتىن جاڭا كەزەڭنىڭ ۇشاقتارى - جويعىش- توسقاۋىلشى م ي گ-31, الدىڭعى شەپتە ۇرىس سالاتىن جويعىش م ي گ-29, كوپ ماقساتتاعى جويعىش س ۋ-27, سونداي- اق جاۋىنگەرلىك م ي-24 ۇرىس ۇشاعى، م ي-8, م ي-17ۆ-5 جانە م ي-26 اسكەري- كولىكتىك تىكۇشاقتارى بار.
ال اۋە قورعانىسىنا قارسى كۇشتەردىڭ اسكەرلەرى اۋەدەگى كەز كەلگەن ۇشۋ قۇرالىن، ۇشاقتى، قاناتتى زىمىراندى جويىپ جىبەرەتىن س-300, س-200, س-125م ك، س-75 سياقتى ءارتۇرلى موديفيكاتسياداعى زەنيتتىك زىمىراندىق كەشەندەرمەن قارۋلانعان. راديوتەحنيكالىق اسكەرلەر اسپانداعى نىسانالاردى تاۋىپ، ولاردى باقىلاپ وتىرۋ بويىنشا تاپسىرمالاردى ورىندايدى. بايلانىس بولىمدەرى سىمدىق، راديورەلە، سپۋتنيك جانە تروپوسفەرالىق بايلانىس ارقىلى اسكەرلەردى باسقارۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
- قازىرگى زاماندا اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ اتقاراتىن رولى قانشالىقتى ماڭىزدى؟
- اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ ماڭىزى، ارينە، بۇگىنگى تاڭدا وتە زور. جەرگىلىكتى سوعىستاردىڭ تاجىريبەسىنە قاراساق، ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قۇرتۋ ءۇشىن قارسىلاستارى ەڭ الدىمەن ونىڭ اۆياتسياسى مەن ءا ق ق جويادى. بۇعان جىبەرمەس ءۇشىن اسكەردىڭ بۇل تۇرلەرىن تەحنيكامەن جابدىقتاپ، تولىق جاۋىنگەرلىك دايىندىقتا ۇستاۋ كەرەك.
اۆياتسيا - بۇل بەيبىتشىلىك كەزدەرىندە دە جاۋىنگەرلىك كەزەكشىلىكتە تۇراتىن اسكەردىڭ ەڭ كۇردەلى سالاسى. ونىڭ مۇمكىندىكتەرى دە وتە كوپ، سوندىقتان قازاقستاندا وتكىزىلەتىن بىردە- ءبىر اسكەري جاتتىعۋلار اۆياتسياسىز وتپەيدى. وتانداستارىمىز، شەتەلدىك قوناقتار قازاقستاندىق ۇشقىشتاردىڭ شەبەرلىگىن استاناداعى اسكەري پارادتا ءوز كوزدەرىمەن كوردى، سونداي- اق جاقىندا بولاتىن «KADEX-2014» كورمەسىندە تاماشالۋعا بولادى.
- ۇشقىشتار شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ، تاجىريبە جيناقتاۋى ءۇشىن حالىقارالىق جاتتىعۋلارعا دا قاتىسىپ تۇراتىن شىعار؟
- ءبىز ءىس جۇزىندە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بارلىق اسكەري جاتتىعۋلارىنا، سونداي- اق ت م د كولەمىندە، ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەلىسىم ۇيىمىنىڭ دا ناتو جاتتىعۋلارىنا دا قاتىسامىز. ءبىراق ەڭ سالماقتىسى رەتىندە 2013 - جىلى 60 تان استام ۇشاق پەن تىكۇشاق قاتىسقان، زەنيتتىك زىمىراندىق اسكەرلەردىڭ كۇشتەرىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بولعان جاۋىنگەرلىك پارادتى ايتار ەدىم.
وتكەن جىلى «سارى شاعان» پوليگونىندا ت م د ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتتى ۇيىمىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ بىرلەسكەن ءا ق ق جۇيەسىنىڭ اتىس قۇرالدارىن قولدانۋىمەن «جاۋىنگەرلىك ىنتىماقتاستىق-2013» اتتى تاكتيكالىق جاتتىعۋى ءوتتى. مۇندا ءا ق ق اسكەرلەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك بىرلىكتەرى مەن اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنىڭ اۆياتسياسى ءوز شەبەرلىكتەرىن، ۇرىسقا دايىندىعىن كورسەتتى. بارلىق نىسانا جويىلىپ، اتىس «وتە جاقسى» دەگەن باعاعا يە بولدى.
- بيىلعى جىلى تاعى ەكى يسپاندىق س-295 ۇشاقتارى كەلەتىن بولدى دەپ ەستىدىك.. .
- ءيا. قازىرگى كەزدە سۋ جاڭا اسكەري- كولىكتىك ۇشاقتاردى ساتىپ الىپ جاتىرمىز. 2013 - جىلدىڭ باسىندا قازاقستاندىق اۆياتسيالىق پارك «Airbus Military» كومپانياسىنىڭ س-295 اسكەري- كولىكتىك ەكى جاڭا ۇشاقپەن تولىقتىرىلدى. بيىل وسىنداي تاعى ەكى ۇشاق الماقشىمىز. سولار كەلگەننەن كەيىن اسكەردى، قارۋ- جاراقتى، اسكەري تەحنيكانى رەسپۋبليكانىڭ كەز كەلگەن بۇرىشىنا جەتكىزۋ مىندەتتەرىن اتقاراتىن اسكەري- كولىكتىك ۇشاقتاردىڭ جاڭا توبىن قۇرماقشىمىز.
ارميا تەحنيكاسىن جاڭارتۋ بويىنشا دا وسىنداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر، قازىرگى كەزدە م ي-17 تىكۇشاقتارى الماتى زاۋىتىندا جاڭارتىلۋدا. ولار ەڭ جاڭا، زاماناۋي قارۋلارمەن جابدىقتالىپ، كولىكتىك تىكۇشاقتان كولىكتىك- جاۋىنگەرلىك ۇشۋ قۇرالىنا اينالماق. بىزدە ە س-145 «ەۆرو كوپتەر» جاڭا تىكۇشاقتارى بار. بۇل وتاندىق تەحنيكانى ءبىز قارۋ رەتىندە قابىلداپ الدىق.
- قازاقستاندىقتار، اسىرەسە، جاستار پيلوتاجدىق توپ شەبەرلەرىنىڭ ەركىن سامعاپ، اۋەدە سالاتىن ورنەكتەرىنە قىزىعا قارايدى. اسكەري ۇشقىش بولۋ قيىن با؟
- وتكەن وقۋ جىلىندا ۇشۋ، ينجەنەرلىك- تەحنيكالىق قۇرام جانە بايلانىس بويىنشا ءبىرقاتار اۆياتسيالىق ماماندار دايىندادىق. ال ۇشقىشتار قۇرامىن دايىنداۋ ۇزاق ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىن وتە كۇردەلى پروتسەسس. كوپ نارسە ۇشقىشتىڭ بەيىمدىلىگىنە، مۇمكىندىگىنە، وزىندىك تاجىريبەسىنە بايلانىستى. قىسقاسى، اربىرەۋىنە جەكەلەپ قاراۋ كەرەك. اسكەري ينستيتۋتتى كەشە ءبىتىرىپ كەلگەن ۇشقىش وقۋ- جاتتىعۋى كەزىندە تەكسەرىلەدى. ونىڭ دايىندىق دەڭگەيىن جانە مۇمكىندىگىن نۇسقاۋشىلار ۇشۋ جانە ناۆيگاتسيا تەحنيكالارى بويىنشا جاتتىعۋلار جاساعاندا بايقاپ، باعا بەرەدى. وسى جاقتاردى جاس ۇشقىش مەڭگەرگەننەن كەيىن عانا تۇندە ۇشۋ، توپتاسىپ ۇشۋ، اۋا رايىنىڭ كۇردەلى كەزىندە ۇشۋ سياقتى جاۋىنگەرلىك باعدارلامالاردى ورىنداۋعا رۇقسات بەرىلەدى.
ارينە، ءاربىر جاس ۇشقىشقا نۇسقاۋ بەرەتىن، دايىندايتىن تاجىريبەلى وفيتسەر بەكىتىلەدى. ينستيتۋتتا وقيتىن كۋرسانتتار بەيىمدىلىگىنە قاراي ا ن-26 نەمەسە ل-39 جاۋىنگەرلىك- وقۋ ۇشاعىن، م ي-8 تىكۇشاعى سياقتى اسكەري اۆياتسياسىنا دايىندالادى. اسكەري ۇشقىش - بۇل ناعىز ەر ادامداردىڭ ماماندىعى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ جانە قارۋلى كۇشتەر باسشىلارىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ارميادا اسكەري دايىندىق پەن جەكە قۇرامدى وقىتۋعا بارلىق جاعدايلار جاسالعان.
ءبىزدىڭ ۇشقىشتار اۋەگە ءجيى كوتەرىلەدى، الداعى ۋاقىتتا قىزمەتتىك وسۋگە، وتباسىن ءتيىستى دەڭگەيدە اسىراۋعا مۇمكىندىكتەرى مول. مەن اسكەري ۇشقىش رەتىندە اقتوبە اسكەري ينستيتۋتىنىڭ ۇشقىشتار جانە ينجەنەرلىك فاكۋلتەتىنە جىل سايىن وقۋعا تۇسۋگە كەلەتىندەردىڭ سانى كوبەيگەنىنە قۋانامىن. دەمەك، حالىق الدىندا قازاقستاندىق ارميانىڭ، اسكەري- اۋە كۇشتەرىنىڭ ابىرويى ارتۋدا.
- اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
سۇحباتتاسقان قايىرجان تورەجان
«ايقئن» گازةتئ
