بولاشاقتا ساياسي ارەناعا «قازاقتىڭ ەردوعانى» شىعۋى مۇمكىن بە؟
ولاردىڭ بارلىق قادامدارى كوبىنەسە يسلامعا قارسى باعىتتالعان. مىسالعا، ەڭ ماسقاراسى ازاندى تۇرىك تىلىندە شاقىرۋ.
ءبىراق التى ءجۇز جىلدان اسا يسلام الەمىنىڭ ورتالىعى بولعان وسمانلى يمپەرياسىنىڭ ۇرپاعىنىڭ ساناسىنان مۇسىلماندىلىقتى تۇپكىلىكتى جويۋ، يماندى السىرەتۋ «زايىرلىلاردىڭ» قولىنان كەلمەدى.
«زايىرلىلاردىڭ» ساياساتىنا قارسى كەلىپ، يسلام قۇندىلىقتارىن دارىپتەپ، ناسيحاتتاي باستاعان كوپتەگەن كوشباسشىلار ساياسي ارەناعا شىعا باستادى. ولاردىڭ اراسىندا تۇركيانىڭ بۇرىنعى ۇكىمەت باسشىسى، قىرىم تاتارلارىنىڭ ۇرپاعى ادنان مەندەرەس، «ءبىر قولىمدا قۇران، ەكىنشى قولىمدا كومپيۋتەر» دەپ ايتقان تۇرعىت ءوزال جانە «ساياسي يسلامنىڭ» اتاسى اتانعان تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس- ۇكىمەت باسشىسى ناجىمەتدين ەرباقان.
ارينە ولاردىڭ جولىن جالعاستىرۋشى تۇركيانىڭ بۇگىنگى كوشباسشىسى ەرەجەپ ەردوعان ۇستازدارىنان وزىپ كەتتى. 2001 -جىلى بيلىككە كەلگەن ەردوعان جانە ونىڭ پارتياسى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بيلىك باسىندا، جانە دە جاقىندا وتكەن ايماقتىق سايلاۋ اق پارتيانى حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى قولدايتىنىن كورسەتتى.
مەنىڭ ويىمشا وسى جىلدىڭ تامىز ايىندا تۇركيانىڭ تاريحىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت سايلاۋىندا ەردوعان ايقىن باسىمدىلىقپەن جەڭىسكە جەتەر. ەردوعاننىڭ كومانداسى وزدەرىن «جاڭا وسمانلىلار» دەپ اتايدى، ياعني ولار يسلام قۇندىلىقتارىن دارىپتەپ، كەزىندە اتا بابالارى قۇرعان ۇلى مەملەكەتتى جانداندىرۋدى ماقسات تۇتادى.
ارينە ولار وسمانلىلاردىڭ يەلىگىندە بولعان جەرلەردى وزدەرىنە قايتا قوسۋدى ماقسات تۇتپايدى. ءبىراق يمپەريانىڭ قۇرامىندا بولعان جەرلەرگە ىقپال ەتۋدەن باس تارتپايدى. سوڭعى جىلدارى ەردوعان كومانداسى ەكونوميكاداعى جاساعان رەفورمالارى جەمىسىن بەرىپ، حالىقتىڭ ءال اۋقاتى جاقساردى. بۇگىنگى تاڭدا تۇركيا رەسپۋبليكاسى الەمنىڭ دامىعان ون ەكونوميكاسىنىڭ قاتارىندا بولۋ ماقساتىن قويدى.
ەرەجەپ ەردوعان كەرەمەت شەشەن. ءار سوزىندە مىندەتتى تۇردە «ءبىز ۇلى وسمانلى مەملەكەتىنىڭ مۇراگەرىمىز، مەحمەت فاتيح، ياۆۋز سەليم، قۇدىرەتتى سۇلەيمەن سۇلتانداردىڭ ۇرپاعىمىز» دەپ ايتۋدى داستۇرگە اينالدىردى. ياعني تۇرىكتەر كىمنىڭ ۇرپاعى ەكەندىگىن ۇمىتپاي، سوعان لايىق بولۋى كەرەك دەپ مەڭزەگەندەي. قازىرگى تاڭدا تۇركيادا «مۇسىلماندىق رەنەسسانس» باستالدى دەپ ايتۋعا بولار. وقۋ ورىندارىندا قىز بالالارعا ورامال تاعۋعا رۇقسات ەتىلدى. جاقىندا وتكەن ايماقتىق سايلاۋدا ورامال تاققان بىرنەشە ايەل اكىم اتاندى.. .
تۇركيادا سوڭعى ون جىلدا ورىن العان پروتسەستەر قازاق ەلىندە قايتالانۋى مۇمكىن بە؟ مەنىڭ ويىمشا مۇمكىن. ءبىراق بۇگىن، ەرتەڭ نەمەسە بۇرسىگۇنى ەمەس، ون نەمەسە جيىرما، مۇمكىن وتىز جىلدان كەيىن. ارينە كەيبىرەۋلەرى قارسى پىكىرلەر ايتار، ءبىراق بۇل توقتالمايتىن پروتسەس. ويتكەنى وسىنداي جاعدايدىن تۋۋىنا بۇگىنگى كۇندەرى فۋندامەنت قالانۋدا.
اللاعا شۇكىر ەلىمىزدە كوپتەگەن مەشىتتەر اشىلۋدا، ال وسى مەشىتتەردىڭ نەگىزگى جاماعاتى تاۋەلسىزدىك جىلدارى تۋعان قازاقيانىڭ جاستارى. ولار بولاشاق «قازاقتىڭ ەردوعانىنىڭ» پوتەنتسيالدى ەلەكتوراتى، ياعني قولداۋشىلارى. ويتكەنى بۇگىنگى يماندى جاستار بولاشاقتا ەل تاعىندا يماندى كوشباسشىنى كورۋدى قالار. سونىمەن قاتار بۇگىنگى تاڭدا بيلىك باسىنداعى شەنەۋنىكتەردىڭ اراسىندا بەس ۋاقىت نامازىن قازا قىلمايتىن جاندار از ەمەس. وسىنى دا ەسكەرگەن ءجون.
ءبىراق بولاشاق «قازاقتىڭ ەردوعانى» «تاليباننان» ەمەس «اق پارتيادان» ۇلگى السا عوي دەيمىن. ەلدى ورتا عاسىرعا تارتپاي، كەرىسىنشە دامىعان مۇسىلمان مەملەكەتىنە اينالدىرسا دەگەن تىلەك بار.
ەگەردە، بولاشاقتا قازاقيانىڭ تاعىنا «قازاقتىڭ ەردوعانى» وتىرسا، ونىڭ سوزدەرى وسىلاي باستالار: «ءبىز، قازاقيا، قازاق حالقى، جەر جاھانعا بيلىك جۇرگىزگەن قاراحان مەملەكەتى، التىن وردا سياقتى مۇسىلمان يمپەريالارىنىڭ مۇراگەرىمىز، ساتۇق ءابد ءال كاريم بوعرا حاننىڭ، بەركە، وزبەك حانداردىڭ، بەيبارىس سۇلتاننىڭ ۇرپاعىمىز.. .».
ەرلان احمەدي
