فۋتبولداعى راسيزم. ول نە؟

ءبىراق كەزدەسۋلەردىڭ سوڭى ولاي اياقتالا بەرمەيدى عوي...

الىسقا ۇزاماي- اق قويايىق، جەكسەنبى كۇنى «زەنيتتىڭ» جانكۇيەرلەرى پوليتسياعا بوي بەرمەي، جاسىل الاڭعا شىعىپ كەتتى.

جۇزدەگەن فاناتتار ستاديونعا لاپ قويدى. ارينە، وزدەرىنىڭ سۇيىكتى كلۋبىنىڭ 2:4 بولىپ ۇتىلىپ جاتقانى ۇناماعان بولۋى كەرەك. ءبىراق ورتاق زاڭدىلىق ءتارتىپتى بۇزۋعا بولمايدى، ءتىپتى قىزۋقاندى جانكۇيەرلەردىڭ ءبىرى «دينامونىڭ» ويىنشىسىن قۇلاشتاپ ۇردى. ءبىر ەمەس، ەكى رەت.

وسى جاعدايدان كەيىن ويىن توقتاتىلدى. ەندى رەسەيدىڭ فۋتبول وداعى بۇزىق جانكۇيەرلەردىڭ ارەكەتىن تالقىعا سالادى. انىعى، ونسىز دا ۇتىلىپ تۇرعان «زەنيتكە» تەحنيكالىق جەڭىلىس جاريالانادى. جالپى ت م د اۋماعىندا «ەڭ بۇزىق» رەتىندە «زەنيتتىڭ» جانكۇيەرلەرى ەسەپتە تۇر. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز بۇل ەمەس. سوڭعى كەزدە فۋتبول الەمىندە سان ءتۇرلى قىزىقتى جانە وكىنىشتى وقيعالار ءجيى ورىن الىپ جاتىر.

سونىڭ ءبىرى وسىدان ءبىر اي بۇرىن «بارسەلونا» مەن «ۆيلياررەال» اراسىنداعى ويىندا ورىن الدى. قارسىلاستار قاقپاسىنا بۇرىشتاما دوبىن بەرۋ ساتىندە «بارسەلونانىڭ» ويىنشىسى داني الۆەسكە جانكۇيەرلەردىڭ ءبىرى بانان لاقتىردى. يسپانيادا وينايتىن برازيليالىق ويىنشى ونى ەلەڭ قىلعان جوق، جانىنا كەلىپ تۇسكەن باناندى الدى دا، جەپ قويدى. الايدا ويىن اياقتالعان سوڭ بانان لاقتىرعان بۇزىققا الۆەس العىسىن ايتتى.

-  بانان جەگەننەن كەيىن ەكىنشى تىنىسىم اشىلىپ، ارىپتەستەرىمە ەكى رەتتەن پاس تاستادىم. ەكەۋى دە ناتيجەلى اياقتالىپ، گول سوعىلدى. ءبىراق مۇنداي توسىن وقيعانى ءبىرىنشى رەت كورىپ وتىرعان جوقپىن. فۋتبول تاريحىندا بانان لاقتىرۋشىلار كوپ. بۇعان رەنجۋدىڭ قاجەتى شامالى. نەگىزى ادامداردى كەشىرە ءبىلۋ كەرەك، -  دەپ ول اعىنان جارىلدى.

دەسەك تە، داني الۆەسكە لاقتىرىلعان بانان جانكۇيەرلەردىڭ نارازىلىعىن تۋعىزدى، بۇل توسىن وقيعادان اتاقتى فۋتبولشىلار دا تىس قالا المادى. ولار بانان جەپ وتىرعان سۋرەتتەرىن وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرى ارقىلى ءدۇيىم جۇرتقا كورسەتتى.

ءتىپتى تۆيتتەر، ينستاگراممدار بانان جەگەن فۋتبولشىلارعا تولىپ كەتتى. ءبىر كۇن وتكەن سوڭ، «ۆيلياررەال» كلۋبى رەسمي سايتىندا ءوز جانكۇيەرلەرى تاراپىنان بولعان وقيعاعا قاتىستى وكىنىشىن ءبىلدىردى. ال بۇزىق جانكۇيەر ۇستالىپ، ول بيىلعى فۋتبول ماۋسىمى بىتكەنشە ستاديونعا كىرگىزىلمەيتىن بولدى.

ءبىراق الاڭ شەتىندە بانان جەگەن وقيعادان كەيىن «بارسەلونا» ويىنشىسى داني الۆەستىڭ اتاعى شارىقتاپ كەتتى. ونى ارنايى شاقىرعان اتاقتى جارناما اگەنتتىكتەرى دە تابىلدى. ءبىراق برازيليالىق ويىنشى بۇل شاقىرتۋدان باس تارتتى.

-  مەنىڭ باستى ماقساتىم -  ءراسيزمدى جويۋ، -  دەپ قىسقا قايىردى ول.

راسيزم دەگەن نە؟ ول - ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىك، ادامنىڭ قۇقىن تاپتاۋ. مەيلى، سەن الا دوپتى اياعىڭدا شەبەر ويناتقان داڭقتى فۋتبولشى بول، ءبىراق قارا ءتۇستى ادام بولساڭ، ساعان دا بانان لاقتىرىلۋى مۇمكىن. بۇل جانكۇيەردىڭ ءجونسىز سىرتقا شىققان ىشكى تارتىپسىزدىگى. الايدا فۋتبولدى تاماشالاۋعا كەلگەن ادامدا تەرەڭ مادەنيەت بولۋى كەرەك ەمەس پە؟ ءبىراق جاسىل الاڭدا ءوز كومانداسى ءۇشىن نامىسىن جانىپ، تەر توگىپ جۇرگەن فۋتبولشى قارا ءتۇستى بولعانى ءۇشىن جازىقتى بولۋى كەرەك پە؟

ايتا بەرسەڭ، مىسالدار جەتكىلىكتى. حالىقارالىق «Loducc» اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى سوڭعى جىلدارى ءجيى ورىن الىپ كەلە جاتقان فۋتبولداعى راسيزمگە بايلانىستى نارازىلىق جارناماسىن دا جاساماق بولعان. ونىڭ وكىلى «بانان جەۋ يدەياسى ەڭ الدىمەن نەيمارعا ۇسىنىلعان بولاتىن. الايدا داني الۆەس وقيعاسىنان كەيىن بۇكىل سايتتار بانان جەيتىن فۋتبولشىلارعا تولىپ كەتتى» دەگەندى ايتادى.

جالپى، بانان وقيعاسى رەسەي فۋتبولىندا دا ءجيى كەزدەسەدى. مىسالى، «كرىليا سوۆەتوۆ» - «انجي» اراسىندا بولعان كەزدەسۋدە سامارالىق جانكۇيەرلەردىڭ ءبىرى الاڭدا ويقاستاپ جۇرگەن روبەرتو كارلوسقا دا بانان لاقتىرعان. وعان ىزالانعان فۋتبولشى ويىن بىتۋگە ساناۋلى مينۋتتار قالعاندا سۇق ساۋساعىن كورسەتكەن بويدا جاسىل الاڭنان شىعىپ كەتكەن.

ماحاچكالا كلۋبى 3:0 بولىپ ۇتىپ تۇرعان ساتتە ورىن العان وقيعا فۋتبول باسشىلارىنىڭ دا نارازىلىعىن تۋدىردى. الەم چەمپيونى روبەرتو كارلوس مۇنداي ارەكەتكە وسىمەن ەكىنشى رەت كەزدەسكەن. ونىڭ العاشقىسى سانكت-پەتەربۋرگتە ورىن العان.

ويىن باستالار ساتتە جاسىل الاڭعا شىعىپ بارا جاتقان روبەرتوعا قول سوزىم جەردەن جانكۇيەرلەردىڭ ءبىرى سىرتى ارشىلعان بانان ۇسىنعان. ءدال وسى ارەكەت ءۇشىن «زەنيتكە» 300 مىڭ رۋبل ايىپپۇل سالىندى. روبەرتو كارلوسقا قاتىستى ورىن العان وقيعاعا سول كەزدە رەسەيدىڭ فۋتبول وداعىنىڭ باسشىسى الۋ الحانوۆ ءوز كوزقاراسىن بىلدىرگەن.

-  بۇل جايتقا كوز جۇمىپ قاراۋعا بولمايدى. ادام قۇقى بۇزىلعانى راس، ونى جوققا شىعارا المايمىز. سوندىقتان ءتارتىپتى بۇزعان جانكۇيەرلەرگە اكىمشىلىك شارا قولدانامىز، -  دەدى الۋ الحانوۆ.

اتاقتى ويىنشىلار قاشاندا فاناتتاردىڭ نىساناسىندا بولاتىنى ءسوزسىز. مىسالى، «باستيا» -  «پسج» ويىنى ورتا تۇستان اۋعان ساتتە جانكۇيەرلەردىڭ ءبىرى بۇرىشتاما دوبىن بەرەيىن دەپ تۇرعان زلاتان يبراگيموۆيچكە اراحيس لاقتىرعان. الايدا وعان سالقىنقاندىلىقپەن قاراعان يبراگيموۆيچ داني الۆەس سەكىلدى ءاراحيستى اشىپ جەپ، ويىندى جالعاستىرا بەرگەن. ءبىراق بانان مەن اراحيس جەگەندەر ۇنەمى ۇتا بەرمەيدى عوي، وسى ويىندا «پسج» 0:3 ەسەبىمەن ويسىراي جەڭىلگەن كورىنەدى.

جانكۇيەرلەردىڭ تاراپىنان بولاتىن قىساستىققا ماسكەۋدىڭ تسسكا كلۋبىنىڭ ويىنشىسى قارا ءناسىلدى سەيدۋ دۋمبيا دا كەزىككەن. الەۋمەتتىك جەلىلەردە داني الۆەستى قولداۋ اكتسياسى باستالعان ساتتە ول دا بانان جەگەن سۋرەتىن ينستاگراممعا ءىلىپ قويدى.

-  مەن قارا ءناسىلدى فۋتبولشىلارعا لاقتىرىلاتىن باناندى جەڭىل ءازىل دەپ قاراي المايمىن. ادام كىسى نامىسىنا تيەتىن ارەكەتتەن بيىك تۇرۋى قاجەت. مۇنداي وقيعالار فۋتبولعا ۇلكەن كولەڭكەسىن تۇسىرەدى. جانكۇيەرلەر كومانداسىن قولداۋى كەرەك، سونىمەن قاتار فۋتبولشىلاردى دا سىيلاعانى دۇرىس. بۇل جونىندە «بارسەلونا» ويىنشىسى نەيمارمەن تالاي رەت سويلەستىم. مۇنداي وقيعادان شىعۋدىڭ جولى بىرەۋ -  لاقتىرىلعان باناندى جەۋ. قارا ءناسىلدى فۋتبولشىعا سالقىن قاراۋدى دوعاراتىن ۋاقىت جەتتى. قوعام وزگەردى، ەندى جانكۇيەرلەر دە وزگەرۋى قاجەت قوي، -  دەيدى سەيدۋ دۋمبيا.

«انجيدىڭ» ويىنشىسى بولعان كريستوفەر سامبا دا «لاقتىرىلعان باناندى جەمىس رەتىندە ەمەس، راسيزيم دەپ قاراۋ كەرەك» دەگەن پىكىردە.

ال «بارسەلونانىڭ» ويىنشىسى قارا ءناسىلدى برازيليالىق نەيمار «راسيزمگە جول جوق، ءبىز ءبارىمىز دە بىردەيمىز. 21-عاسىردا الەمدە ءراسيزمنىڭ ورىن الىپ وتىرعانى وكىنىشتى» دەپ پىكىرىن اشىق ايتتى.

ارينە، جاسىل الاڭدا بانانعا قاتىستى بۇدان وزگە دە قىزىقتى وقيعالار ورىن الىپ جاتادى. فرانتسيانىڭ ءۇشىنشى ديۆيزيونىندا وينايتىن «گفكو اياچچو» كلۋبىنىڭ ويىنشىسى فامارا دەدۋ «رەد ستار» كلۋبىنىڭ قاقپاسىنا گول سوققاننان كەيىن الاڭ سىرتىنداعى ورىندىقتا وتىرعان ويىنشىلاردىڭ جانىنا بارىپ دەرەۋ بانان جەپ، قايتا ورالعان.

بۇل ارەكەتى ءۇشىن تورەشى ويىنشىعا ەسكەرتۋ سارى قاعازىن كورسەتتى. ءسويتىپ، فامارا «بانان جەيمىن» دەپ، بالەگە قالا جازدادى. ءبىراق بۇل ارەكەتىن كەيىن «راسيزمگە قارسى نارازىلىق» دەپ تۇسىندىرمەك بولعان.

الايدا الاڭداعى فۋتبولشىلار- دىڭ بارلىعى دا بانان جەي بەرمەيدى. 2012 -جىلدىڭ 18 - ناۋرىزىندا «لوكوموتيۆ» -  «انجي» ويىنى كەزىندە داعىستاندىق كلۋبتىڭ ويىنشىسى كريستوفەر سامباعا دا بانان لاقتىرىلعان. ءبىراق مۇنى سامبا جەگەن جوق، ونى العان كۇيى فاناتتاردىڭ وزىنە قاراي لاقتىرىلعان. بۇل وقيعادان كەيىن كريستوفەر «انجيدى» تاستاپ انگلياعا كەتتى. ءبىراق ارتىنان ماسكەۋدىڭ «ديناموسىنا» قايتا ورالدى.

بانان جەمىس قوي، فۋتبولدا مۇنان دا سوراقى جاعدايلار كەزدەسكەن. اتاقتى فۋتبولشى لۋيش فيگۋگە شوشقا- نىڭ كەسىلگەن باسى لاقتىرىلعان دەگەن دەرەك بار. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، «بانان جاڭبىرى» گەرمانيانىڭ «بورۋسسيا» مەن «باۆاريا» كلۋبى ويناعان ساتتە ءجيى ورىن الاتىن كورىنەدى. اسىرەسە، ەل قۇراماسىنىڭ جانە «باۆاريانىڭ» قاقپاشىسى بولعان اتاقتى وليۆەر كاندى بورۋسسيالىق جانكۇيەرلەر جاقسى كورمەيتىن بولعان. كاننىڭ قاقپاسىنىڭ ماڭايىنا تالاي رەت بانان جاۋعان. سالقىنقاندى وليۆەر لاقتىرىلعان جەمىسپەن اسقازانىن جۇباتىپ وتىرعان.

بانانعا قاتىستى ەڭ سوراقى وقيعا 2008 -جىلى ۋەفا كۋبوگى جولىنداعى باسەكەدە «زەنيت» پەن «مارسەل» اراسىندا ورىن العانىن ءالى ەشكىم ۇمىتا قويعان جوق. قارا ءناسىلدى فرانتسۋز ويىنشىسىنا قارسى «زەنيتتىڭ» فاناتتارى بانان جاۋدىرعان. سونىمەن قاتار بۇل كورىنىس ويىن كەزىندە بىرنەشە رەت قايتالانعان. اقىرىندا فرانتسۋزدار ۋەفا باسشىلىعىنا تالاپ-ارىز ءتۇسىرىپ، «زەنيتتىڭ» باسشىلىعى 37 مىڭ يەۆرو ايىپپۇل تولەپ قۇتىلدى.

راسىندا كەز كەلگەن ءتارتىپسىز ارەكەتتىڭ سوڭى -  «كوپ اسقانعا ءبىر توسقان» . ويتكەنى ورتاق زاڭدىلىققا ءبارى باعىنۋى كەرەك، ول -  ءتارتىپتى ساقتاۋ. مەيلى، قيقۋلاپ، كومانداڭدى قولدا، ءبىراق ءبارى دە ىشكى مادەني شەڭبەردەن اسپاۋى ءتيىس. جالپى ءوز-وزىنە ەسەپ بەرە المايتىن جانكۇيەردى ستاديونعا جولاتىپ قاجەتى جوق. ءبىر جىلدارى سىرتتا دا، ءوز الاڭىندا دا ۇنەمى ۇتىلا بەرەتىن قازاقستان قۇراماسىنىڭ ويىنىنا ىزالانعان جانكۇيەردىڭ ءبىرى الماتىدا الاڭعا جۇگىرىپ شىعىپ، دوپ رەتىندە قارسىلاستاردىڭ قاقپاسىنا ءوزى كىرىپ كەتكەنى بار. ءقايتسىن ەندى، ەلىنىڭ قۇراماسى ءوز الاڭىندا ۇتىلىپ جاتسا. «ەردى نامىس ولتىرەدى» ، ونى تۇسىنەمىز. ءبىراق ودان كوماندانىڭ ويىنى كۇرت ارتىپ كەتپەيدى عوي.

داني الۆەسكە لاقتىرىلعان باناننان كەيىن الەمنىڭ اتاقتى فۋتبولشىلارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە وزدەرىنىڭ بانان جەپ تۇرعان تۇرعان سۋرەتتەرىن تۇتاس جاريالاپ، راسيزمگە قارسىلىعىن تانىتتى. ولاردىڭ ىشىندە -  نەيمار، حالك، بالوتەللي، ليەۆاندوۆسكي، وبامەيانگ، ليما، سۋارەس، كوۋتينيۋ، روبەرتو كارلوس جانە باسقا دا فۋتبولشىلار بار.

راسىندا، جاسىل الاڭعا جانكۇيەرلەر ادەمى ويىن ءۇشىن بارادى. ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىك ءۇشىن ەمەس.

بەرىك بەيسەن ۇلى

«ايقىن»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى