ةسكئ توثازئتقئشتارعا ةلدئث ةسئ نةگة كةتئپ ءجذر؟

استانا. قازاقپارات - «1952-1957 - جئلدارئ شئققان «زيل-موسكأا» توثازئتقئشتارئن ساتئپ الامئن!»

ةسكئ توثازئتقئشتارعا ةلدئث ةسئ نةگة كةتئپ ءجذر؟

عالامتور كةثئستئگئندة مذنداي جارنامالاردان كوز سذرئنةدئ.

راسئندا دا، دةلدالداردئث ذسئنئپ وتئرعان باعالارئ 1000-10000 ا ق ش دوللارئنئث اينالاسئندا ةكةن.

تاؤارعا قويئلاتئن نةگئزگئ تالاپ:

توثازئتقئش ةسئگئنئث تذتقاسئ تئك ورنالاسقانئ قاجةت جانة مذزداتقئش كامةراسئ جوعارعئ وث جاق بولئگئندة تذرؤئ كةرةك مئندةتتئ تذردة.

ةسكئنئث كوزئن ئزدةگةندةر سوثعئ ؤاقئتتاردا اؤئل-اؤئلداردئ ارالاپ، قالاداعئ پاتةرلةردئث ةسئگئن قاعئپ جذرگةنگة ذقسايدئ.

توثازئتقئشتار كوپ تابئلئپ جاتقان جةرلةر قالا سئرتئنداعئ ساياجايلار ةكةن. سونئمةن ادام سةنگئسئز سوماعا باعالانئپ تذرعان اباجاداي توثازئتقئش نةسئمةن قذندئ، نةلئكتةن قئمبات، الدة بذل الاياقتاردئث ادةتتةگئ قويئلئمئ ما؟ وسئعان جاؤاپ ئزدةپ كورةيئك.

990 مئث تةثگةگة الئپ كةتئپتئ

ةل اؤئزئنداعئ اثئزدارعا سذيةنسةك، وتكةن عاسئردئث ورتاسئندا قولدانئسقا شئققان «زيل-موسكأا» توثازئتقئشتارئندا تابيعاتتا سيرةك كةزدةسةتئن، بالكئم مذلدةم كةزدةسپةيتئن قئزئل سئناپ بار كورئنةدئ، ونئث ءبئر ءتذيئرئنئث ءوزئ ميلليون دوللارعا باعالانادئ-مئس.

ونئمةن قوسا اگرةگاتتئث مذزداتقئش كامةراسئنا فرةون ورنئنا قذيئلعان سذيئقتئق ذيالئ تةلةفونداردئث سيگنالئن تذنشئقتئرادئ ةكةن، تاعئ بئرةؤلةردئث ايتؤئنشا، توثازئتقئشتا كةزئندة قذنئ باعالانباعان يادرولئق قارؤ جاساؤعا پايدالانئلاتئن قئمبات مةتالل بار.

توثازئتقئشتارئن ساتقانداردئث ايتؤئنشا، ساتئپ الؤشئلار كةلئپ ذيالئ تةلةفوندارئن مذزداتقئشتئث ئشئنة سالئپ، ةسئگئن جاؤئپ وعان قوثئراؤ شالادئ ةكةن. ةگةر «ابونةنت قئزمةت كورسةتؤ اياسئنان تئس جةردة» بولسا، تذككة جاراماي تذرعان ةسكئ جادئگةرئثئز كةم دةگةندة 100 مئث تةثگةگة باعالانادئ.

وسئدان ءبئر اپتا بذرئن جةرلةسئمئز ةلامان تذرئسبةكوأ اكةسئ ةكةؤئ گاراجداعئ ةسكئ-قذسقئنئ تازالاپ ءجذرئپ، اتالمئش توثازئتقئشتئ تاؤئپ الادئ.

الدةقاشان ئستةن شئققان ةسكئ اگرةگاتتان ءبارئبئر قذتئلؤ كةرةك، ونئث باعاسئنئث شارئقتاپ تذرعانئن بئلةتئن ةلامان سول كذنئ ينتةرنةتكة «زيل-موسكأا» توثازئتقئشئن ساتامئن» دةگةن حابارلاندئرؤ ورنالاستئرادئ. سول ءتذنئ-اق تولاسسئز تذسكةن قوثئراؤلار مةن ساتئپ الؤعا نيةت بئلدئرگةندةر سانئ كوبةية باستاعان.

-توثازئتقئشئما قذدا تذسكةندةر كوپ بولدئ، اركئم ءارتذرلئ باعا ذسئنئپ باقتئ، ارينة ءبئز ةث كوپ اقشا ذسئنعان ادامعا ساتتئق. «زيل-موسكأانئ» ةرتةثئندة 990 مئث تةثگةگة الئپ كةتتئ، قؤانئشئمئزدا شةك جوق، - دةيدئ ةلامان تذرئسبةكوأ.

قئمبات مةتالداردئث بار ةكةندئگئنة كامشيكيروأتئث ءوزئ سةنبةيدئ، ال جذرت شة؟

سوعئستان كةيئنگئ اؤئر جئلدارئ ةل-جذرتتئث توثازئتقئش ساتئپ الؤعا اسا جاعدايلارئ دا بولماعان ةدئ. ول كةزدة قالاداعئ جذرت شاعئن ازئق-تذلئكتةرئن تةرةزة الدئنا جاسالعان توردئث ئشئندة ساقتاعان. سول سةبةپتةن دة 50 - جئلداردئث باسئندا توثازئتقئش شئعارئپ ونئ ساتؤدئث اسا پايداسئ دا بولماعان كورئنةدئ.

ءاؤ باستا ساناؤلئ سةرياسئ شئعئپ، اگرةگات كةيئن جاپپاي قولدانئسقا ةنة باستاعان. قاراپايئم تذرمئستئق تةحنيكا تةمئردئ كوپ «جةيتئندئكتةن»، وعان جذمسالاتئن قارجئ دا از بولماعان سياقتئ.

قازئر ساتئلئمعا ءتذسئپ جاتقان توثازئتقئشتاردئث ةث العاشقئ مودةلئ «زيل-موسكأا دح-2» 1951 - جئلئ دذنيةگة كةلگةن. ونئث قذراستئرؤشئسئ سةرگةي كامشيكيروأتئث ذلئ يگور كامشيكيروأ جؤرناليستةرگة بةرگةن سذحباتئندا توثازئتقئشتاردا قئمبات مةتالداردئث بار ةكةندئگئنة سةنبةيتئنئن ايتئپتئ. «بذل ةشقانداي اقئلعا سئيمايتئن دذنية. مةن ول اگرةگاتتئث قذرئلئمئن جاقسئ بئلةمئن، كةز كةلگةن قاراپايئم توثازئتقئشتارداعئداي ونئث ارتئندا كادئمگئ كومپرةسسور، بؤلاندئرعئش پةن كوندةنساتور تذر. ةگةر ونئث وندئرئسئنة قذپيا تةحنولوگيالار پايدالانئلسا، زاؤئت جذمئسئ جابئق جاعدايدا بولار ةدئ. 50 - جئلدارئ ونداي رةجيم بولعان جوق»، - دةپتئ اتاقتئ ينجةنةردئث ذلئ.

وسئدان بئرنةشة جئل بذرئن نةمئستئث «زينگةر» تئگئن ماشينةسئن ساتئپ الؤشئلاردا دا ةسةپ بولماعان. اثئزعا سايكةس، ونئث دا ينةسئ اسا باعالئ مةتالدان جاسالعان. تاعئ ءبئر قذرئلعئلارئ پاللاديدةن قذراستئرئلعان دةگةن سياقتئ قاؤةسةتتةر ةل اراسئنا كوپ تاراپ، 1917 - جئلعا دةيئن شئققان تئگئن ماشئنكةسئنئث باعاسئ كذرت كوتةرئلگةنئن بئلةمئز.

توثازئتقئش ساؤداسئ دا وسئعان ذقساس بولؤئ مذمكئن. اقشا تابؤدئث الؤان جولئن مةثگةرگةن الاياقتاردئث ءبئرئ ةسكئ دذنيةدةن قذتئلؤ ءذشئن حالئق اراسئنا جالعان حابارلاندئرؤ تاراتتئ دةلئك. ارئ قاراي ءئس قارجئ پيراميداسئ پرينسيپئمةن جالعاسا بةرةدئ. حالئق قارماقتئ قاپقان تذستا الاياقتار دا كوپپةن بئرگة ةسكئ اگرةگاتتئ العاشقئ بولئپ ارزان باعامةن ساتئپ الا باستايدئ. جارناما، پيار، ةل اراسئنا قاؤةسةت تاراتؤ سياقتئ «ونةردئ» ةرةكشة مةثگةرگةن ايلاكةرلةر باعا كذننةن-كذنگة ءوسئپ، مئثداعان دوللارعا جةتئپ جئعئلئپ جاتقانئ تؤرالئ اقپاراتتاردئ ذدةتة تذسةدئ.

اؤئلداعئلار قالاعا، قالاداعئ پئسئقتار بئرئنةن-ءبئرئ ساتئپ الئپ شؤلاپ جاتقان تذستا، جوبا اأتورلارئ ارزانعا العان قوقئستئ بايلئق قؤعان باتشاعارلارعا بئرتئندةپ وتكئزة باستايدئ. ارعئ جاعئ بةلگئلئ - «ءئس ءبئتتئ، قؤ كةتتئ».

ارينة، العاشقئ لةكپةن اؤلاسئنداعئ ةسكئ توثازئتقئشتارئن ساتئپ جئبةرگةندةر پايداعا كةنةلةرئ انئق، الئپساتارلئقپةن اينالئسئپ، اقشا قؤعان دةلدالدار ويئن اياقتالار تذستا تذككة جارامايتئن تةمئر-تةرسةك قذشاقتاپ قالؤئ ابدةن مذمكئن.

قئتايعا وتكئزةتئن كورئنةدئ

ةسكئ-قذسقئلار نارئعئنداعئ اسپانداپ تذرعان باعانئ بئلمةك ماقساتپةن حابارلاندئرؤلارداعئ تةلةفون نومئرلةرئنة ءبئز دة قوثئراؤ شالئپ كوردئك. تةلةفون تذتقاسئن كوتةرگةن جئگئت ماسةلةنئث ءمانئسئن تةز ءتذسئندئ. بئردةن سذراقتئث استئنا الدئ. «قاي جئلئ شئققان، ةسئگئنئث تذتقاسئ قالاي ورنالاسقان، مذزداتقئشئ قاي جاعئندا، مةنةن بذرئن بئرةؤ كةلئپ كوردئ مة، قاي جةردة تذر؟» دةگةن سياقتئ سذراقتاردئ توپةلةتتئ، ءبئز دة شامامئز جةتكةنشة جاؤاپ بةرئپ جاتئرمئز. «قانشاعا بةرةسئثدةر؟» دةدئ سوسئن. ودان دا ذلكةن باعانئ ايتؤ كةرةك پة ةدئ، ايتةؤئر اؤزئمئزعا تذسكةنئ 4000 دوللار عانا بولدئ.

ءوزئن ديما دةپ تانئستئرعان جئگئت ةگةر بذل تالاپقا ساي توثازئتقئش بولسا، ويلانباي ساتئپ الاتئنئن، جارتئ ساعاتتان كةيئن قايتا تةلةفون شالئپ، جاؤابئن ايتاتئن بولدئ. جارتئ ساعات وتپةي جاتئپ حابارلاسقان ول اگرةگاتتئ 4 مئث ا ق ش دوللارئنا ساتئپ الامئن دةدئ. تةك مةكةن-جايئثدئ ايتساث بولعانئ، ءوزئمئز الئپ كةتةمئز دةيدئ.

ءبئز دةلدالدان كةشئرئم سذراپ، ءوزئمئزدئث وسئ تاقئرئپقا اقپارات جيناپ جذرگةن جؤرناليستةر ةكةنئمئزدئ، ةشقانداي توثازئتقئشئمئزدئث جوق ةكةندئگئن جةتكئزدئك. ديمانئث ايتؤئنشا، ينتةرنةتتةگئ عارئشتئق باعالاردئث كوبئ وتئرئك ةكةن، نةگئزگئ باعا 500 مئث مةن 1 ميلليون تةثگةنئث اينالاسئندا كورئنةدئ. «سوندا بذل اباجاداي تةمئردئث قانداي قاسيةتئ بار؟» دةگةن سذراعئمئزعا «ونئث ئشئندة قئزئل سئناپ بار، توثازئتقئشتئ قئتايعا وتكئزةدئ، ةستؤئمئزشة، ول جاقتا تالاپقا ساي كةلةتئن توثازئتقئشتئث ءارقايسئسئنا 18 مئث ا ق ش دوللارئن تولةيدئ ةكةن، مةن ةل اراسئنان كةزدةسئپ جاتسا، ساتئپ الئپ، ذستئنة 1-2 مئث دوللار قوسئپ پايدا تاپپاقشئمئن»، - دةپ جاؤاپ بةردئ.

قذزئرلئ ورگاندار نة دةيدئ؟

شئعئس قازاقستان وبلئستئق ئشكئ ئستةر دةپارتامةنتئ باستئعئنئث باسپاءسوز حاتشئسئ باقئتجان تورعايةأتئث ايتؤئنشا بذل - اككئ الاياقتاردئث كةزةكتئ ءبئر قويئلئمئ بولؤئ مذمكئن.

- ازئرگة ةسكئ توثازئتقئشتار توثئرةگئندة ناقتئ ءبئر زاث بذزؤشئلئق وقيعالارئ تئركةلگةن جوق. ءبئز، دةگةنمةن، قاراپايئم حالئقتئ ةسكئ زاتتاردئ جيناپ جذرگةن پئسئقتاردان ساقتاندئرعئمئز كةلةدئ. قازئر - اقپاراتتئق تةحنولوگيالاردئث دامئعان زامانئ. ءتذرلئ س م س حابارلامالار، ينتةرنةت ارقئلئ جالعان حابارلاندئرؤلار جاريالاپ، جذرتتئث باسئن قاتئرئپ جذرگةندةر جةتةرلئك. قازاقتا: «بذل نة دةگةن باتپان قذيرئق - ايدالادا جاتقان قذيرئق؟» دةگةن ءسوز بار. وثاي ولجاعا قئزئعئپ، بايلئق قؤئپ جذرگةن دةلدالدار ءتذپتئث-تذبئندة جيعان-تةرگةنئن توزعان تةمئر-تةرسةككة ايئرباستاپ، تذكسئز قالؤئ مذمكئن.

ءبئزدئث ويئمئزشا، وتكةن عاسئردئث ورتاسئندا قذراستئرئلعان توثازئتقئشتا قاندايدا ءبئر قذندئ مةتالدئث نةمةسة ةل ايتئپ جذرگةن قئزئل سئناپتئث بولؤئ تئپتةن دة مذمكئن ةمةس. بذل حالئققا ارناپ جاسالعان كادئمگئ قاراپايئم تذرمئستئق تةحنيكا ةكةندئگئن ةسكةرؤمئز قاجةت. سول سةبةپتةن دة الاياقتار ارةكةتئنةن ساق بولؤعا شاقئرامئن، - دةيدئ ءئ ءئ د قئزمةتكةرئ باقئتجان تورعايةأ.

P.S. بئلگئش أيكيپةديانئث مالئمةتتةرئنة سذيةنسةك، جارنامالاردا جاريالانئپ جذرگةن توثازئتقئشتارعا قذيئلعان قئزئل سئناپ تابيعاتتا مذلدةم كةزدةسپةيتئن كورئنةدئ. كةلةسئ بئرةؤلةردئث ايتؤئنشا، توثازئتقئش ئشئندة -500 گرادؤس سؤئققا توتةپ بةرة الاتئن سذيئقتئق بار-مئس. ال فيزيكا زاثدئلئقتارئنا سذيةنسةك تابيعاتتاعئ ةث تومةن ابسوليؤتتئك تةمپةراتؤرا سةلسي باعاناسئ بويئنشا -273 گرادؤسقا دةيئن عانا جةتةدئ ةكةن.

ازئرگة ةسكئ توثازئتقئشتار دذربةلةثئ باسئلعان جوق، ءبئرئ الئپ، ءبئرئ ساتئپ جاتئر.

 

اأتور: دارئن نذرساپاروأ، وسكةمةن

«الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى