ءوز ذلتئن قذرمةتتةمةيتئن، ماقتانئش ةتپةيتئن ادام - بارئپ تذرعان انتذرعان جانة قاثعئباس - حالئق باتئرئ باؤئرجان مومئش ذلئ

تاراز. قازاقپارات - كةثةس وداعئنئث جانة ذلئ وتان سوعئسئنئث باتئرئ، داثقتئ اسكةري قولباسشئ، كورنةكتئ جازؤشئ باؤئرجان مومئش ذلئ ذلتتئق ماسةلةدة دة ءوزئنئث داناگوي ذستانئمدارئمةن بةلگئلئ.

ءوز ذلتئن قذرمةتتةمةيتئن، ماقتانئش ةتپةيتئن ادام - بارئپ تذرعان انتذرعان جانة قاثعئباس - حالئق باتئرئ باؤئرجان مومئش ذلئ

«ذلتتئق ماقتانئش كةثةستئك پاتريوتيزم سةزئمئنئث قذرامداس بولئگئ.

ءوز ذلتئن قذرمةتتةمةيتئن، ماقتانئش ةتپةيتئن (ماقتانئش ةتةتئن نارسة ءار ذلتتا دا بار) ادام - بارئپ تذرعان انتذرعان جانة قاثعئباس»، - دةپ جازدئ باؤئرجان مومئش ذلئ.

- ءوز ذلتئثدئ ءسذيؤ باسقالاردئ جةك  كورؤ ةمةس». 

ذلتتئق ماقتانئش جانة ينتةرناسيوناليزم تؤرالئ وي-پئكئرلةر ب.مومئش ذلئنئث، شئعارمالارئندا،  كذندةلئك جازبالارئندا، زامانداستارئنئث ةستةلئكتةرئندة ءجيئ كةزدةسةدئ.

بذگئندة اثئزعا اينالعان قولباسشئ ب.مومئش ذلئنئث ةسئمئمةن اتالاتئن جؤالئ اؤدانئ ورتالئعئنئث (بذرئنعئ بؤرنوة اؤئلئ) تذرعئنئ أيكتور گونچاروأ اتاقتئ جؤالئلئق جةرلةسئنئث مئنةزئندةگئ ينتةرناسيونالدئق باستاؤلار ونئث بالالئق شاعئندا جاتئر دةپ پايئمدايدئ.

«باؤئرجان مومئش ذلئ جةتئ جاسئنان، 1917-1918 جئلداردان باستاپ، مةنئث اتام كؤزما مةن اجةم ماريانئث تاربيةسئندة بولدئ. گونچاروأتار مةن مومئش ذلئنئث وتباسئلارئ ةگئس دالاسئندا بئرگة ةثبةك ةتتئ. تاعدئردئث جازؤئمةن كئشكةنتاي باؤئرجان گونچاروأتاردئث ذلكةن دة تاتؤ وتباسئندا بولدئ.

ول كؤزما مةن ماريانئث ون ةكئ بالاسئمةن بئرگة ويناپ، ءئشئپ-جةپ، بئرگة ءوستئ. تؤعانئنداي بولئپ كةتكةن گونچاروأتار وتباسئندا ول 7 جئل تذردئ». 

ةگةر ذلئ حالئق باتئرئنئث عذمئرناماسئنداعئ ءارتذرلئ دةرةككوزدةردئ وقئساق، بذل كةزةث - جةتئ جاسئنان 1929 - جئلئ 9 - سئنئپتئ ءبئتئرئپ، بؤرنوة اؤئلئنان الماتئعا وقؤعا اتتانعانعا دةيئنگئ ءومئر جولئ مذلدةم ايتئلماعان دةؤگة بولادئ. مئث بذلاقتار جانة مئث باتئرلار مةكةنئ» دةپ اتالئپ كةتكةن جؤالئداعئ باؤئرجاننئث بالالئق شاعئ تؤرالئ اقپارات جذتاث.

أ.گونچاروأتئث ايتؤئنشا، بذدان كةيئن دة باؤئرجان ءوزئنئث «ورئس وتباسئمةن» بايلانئسئن ذزبةگةن.

«سوعئستان كةيئن، داثققا بولةنگةن حالئق باتئرئ اتانعان ول تؤعان اؤئلئنا ذنةمئ كةلئپ ءجذردئ.70-جئلداردئث ورتاسئندا باؤئرجان تؤئستارئنا تاعئ دا كةلدئ، سوندا مةن العاش رةت باؤئرجانمةن تانئستئم، ونئث تؤئسئمداي بولئپ كةتكةنئن تالاي ةستئگةم، - دةپ ةسكة الادئ أ.گونچاروأ.

- باؤكةنئث ذيئمئزدة بولعانئ ءبئز ءذشئن ذلكةن قؤانئش بولدئ. بذل كةزدةسؤ ماثگئ ةسئمدة قالدئ. باؤئرجان وزئنة سوزبةن دة، ئسئمةن دة قامقور بولعان كؤزما مةن ماريا، ءوزئ بئرگة ءوسئپ، مةكتةپكة بئرگة بارعان اعام أاسيلي جايلئ جئلئ لةبئزبةن اثگئمةلةدئ».

أيكتور گونچاروأ قازئر ءوزئ تذراتئن، كةزئندة كئشكةنتاي باؤئرجان جذگئرئپ جذرگةن وسئ ذيدة تذراتئنئن، بذدان ءجذز جئلعا تاياؤ ؤاقئت بذرئن حالئق باتئرئ سؤ ئشكةن قذدئقتان ءوزئ دة قازئر سؤ ءئشئپ وتئرعانئن ماقتان ةتةدئ.

سونئمةن بئرگة أ.گونچاروأتئ باؤئرجان مومئش ذلئنئث گونچاروأتار وتباسئندا تاربيةلةنگةنئن جةرگئلئكتئ بيلئك تانئعئسئ كةلمةيتئنئ قئنجئلتادئ. ب.مومئش ذلئنئث تؤعانئنا ءجذز جئل تولؤئ قارساثئندا ول جةرگئلئكتئ اكئمدئككة حالئق باتئرئنئث قذرمةتئنة ذيئنة مةموريالدئق تاقتايشا ورناتؤ جونئندة ذسئنئس جاساعان، ءبئراق تا ونئ ةشكئم ةلةمةگةن. 

«بالالار مةن ةرةسةك ادامدار وسئ ءذيدئث قاسئنان وتكةندة بذل ذيدة بوالاشاق باتئر تاربيةلةنگةنئن كورگةنئن قالايمئن. ادامدار وسئ جةردة ءبئر اؤئل نةمةسة وبلئس ةمةس، بذكئل ةلدئث ماقتانئشئ بولعان ادام ءومئر سذرگةنئن ماقتانئش ةتپةي مة؟! ذلتئنا قاراماستان، قايدا تاربيةلةنسة دة،  ءاربئر ادام ءوز ةلئنئث باتئرئ بولا الادئ. ويتكةنئ ءبئزدئث وتانئمئز ورتاق - قازاقستان!» -  دةيدئ أ.گونچاروأ.

قاراپايئم شارؤا وتباسئنان شئققان باؤئرجان مومئش ذلئ 1910 - جئلئ تؤئلعان. سوعئسقا دةيئنگئ جئلدار مذعالئم، اؤداندئق اتقارؤ كوميتةتئنئث حاتشئسئ، قارجئ قئزمةتكةرئ، ميليسيا باستئعئ  بولئپ جذمئس ئستةدئ، لةنينگراد قارجئ اكادةمياسئ جانئنداعئ كؤرستئ ءبئتئردئ. ذلئ وتان سوعئسئ باستالعاندا باؤئرجان مومئش ذلئ رةسپؤبليكالئق اسكةري كوميسسارياتتئث  اعا نذسقاؤشئسئ بولئپ، گةنةرال ي.أ.پانفيلوأقا الماتئدا 316-اتقئشتار ديأيزياسئن جاساقتاؤعا كومةكتةسئپ، كومبات بولئپ تاعايئندالدئ جانة سول كذزدة باتئس مايدانئنئث قاراؤئندا ماسكةؤ تذبئندةگئ باستئ باعئتتا شايقاسقا كئردئ.

ماسكةؤ تذبئندةگئ ذرئستاردا كومبات مومئش ذلئنئث اسكةري شةبةرلئگئ كوزگة ءتذستئ. ءتورت تاؤلئك بويئ ونئث باتالونئ ماثئزدئ تئرةك پؤنكتتئ ؤئستان شئعارمادئ، أولوكولام تاس جولئنداعئ ذرئستاردان كةيئن اعا لةيتةنانت مومئش ذلئ جاؤ اسكةرئ سان جاعئنان باسئم بولعان قانقذيلئ شايقاستاردا كوزگة تذسكةن پولكتئث كومانديرئ بولدئ.

گأارديا كاپيتانئ مومئش ذلئ ماسكةؤدة قورعاؤ جولئنداعئ 27 ذرئسقا قاتئستئ، ونئث بارلئعئ ءوزئنئث «ماسكةؤ ءذشئن شايقاس» دةگةن كئتابئندا جازئلعان. وسئنداي ذرئستاردئث بئرئندة باؤئرجان اؤئر جاراقات الئپ، 1944 - جئلدئث ناؤرئزئنا دةيئن گوسپيتالدا بولادئ.

اياعئنا تذرعان بويدا 1945 - جئلعئ قاثتاردا شئعئس پرؤسسيا وپةراسياسئندا 9-گأارديالئق اتقئشتار ديأيزياسئنا باسشئلئق ةتةدئ.

گأارديا پولكوأنيگئ 1942 - جئلدئث باسئندا ماسكةؤ تذبئندةگئ ذرئستارئ ءذشئن قولباسشئلئق ونئ كةثةس وداعئنئث باتئرئ اتاعئنا ذسئنعانئن بئلگةن جوق. ماراپاتتاؤ قاعازئ جوعالئپ كةتتئ، ناگرادا باتئردئ 1990 - جئلدئث 11 - جةلتوقسانئندا عانا تاپتئ، سوندا مايدانگةر-جازؤشئ باؤئرجان مومئش ذلئنا گةنةرالدئق شةن جانة كةثةس وداعئنئث باتئرئ اتاعئ بةرئلگةن بولاتئن. بذل اتاق وعان قايتئس بولعاننان كةيئن عانا بذيئردئ.

تاريحي ادئلةتتئلئكتئ قالپئنا كةلتئرؤگة قازاقستان پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث ءوزئ تئكةلةي ارالاستئ.

سوعئستان كةيئن باؤئرجان مومئش ذلئ كوزگة تذسكةن ذزدئك كومانديرلةردئث ءبئرئ رةتئندة باس  شتاب اكادةمياسئنا وقؤعا قابئلداندئ، ول 250 وفيسةردئث اراسئنداعئ جالعئز قازاق بولاتئن.

اكادةميانئ بئتئرگةننةن كةيئن پروفةسسور اتاعئن الئپ، اسكةري تاكتيكا مةن ستراتةگيا بويئنشا لةكسيا وقئدئ. مومئش ذلئنئث ةث قالئث ةثبةكتةرئنئث ءبئرئ - «سوعئس پسيحولوگياسئ» مونوگرافياسئ كذنئ بذگئنگة دةيئن اسكةري فيلوسوفيا سالاسئنداعئ ئرگةلئ ةثبةك بولئپ سانالادئ. بذدان ءارئ باؤئرجان اسكةري قئزمةتتئ تاستاپ، جازؤشئلئق ونةرگة باس قويدئ.

ونئ حالئق قاراپايئمدئعئ مةن شئندئقتئ بةتكة ايتاتئن باتئلدئعئ، ئزگئ جانئ ءذشئن جاقسئ كوردئ. ءبئراق تا باؤئرجانننئث تئك مئنةزئ سول كةزدةگئ بيلئككة ونشا ذناي قويعان جاق، شةنئنة قاراماستان شئندئقتئ بةتكة تئكة ايتاتئن شئنشئلدئعئن ءمئن كوردئ - جةثئستئث 30 جئلدئعئنا الماتئدا 28 پانفيلوأشئ-باتئرلارعا ةسكةرتكئش اشؤ سالتاناتئنا ونئ شاقئرعان جوق.

ءبئراق تا وتان ءذشئن بوزداقتارعا قذرمةتئن ءبئلدئرؤ ازاماتتئق بورئشئم دةيتئن جاؤئنگةر-جازؤشئ وعان ءوزئ كةلئپ، مونؤمةنت الدئندا قازا بولعاندارعا قذرمةتئن ءبئلدئردئ جانة شاقئرئلعاندار ءتئزئلئپ تذرعان مئنبةگة كوتةرئلدئ. ةشكئم دة ونئ توقتاتا العان جوق.

بذگئندة ونئث ةسئمئ مةكتةپتةرگة جانة اسكةري ينتةرناتتارعا بةرئلگةن، قازاقستان قالالارئندا باؤئرجان مومئش ذلئ اتئنداعئ كوشةلةر بار، ول تؤرالئ تالاي ةستةلئكتةر جازئلؤدا، ونئث شئعارمالارئن حالئق ءسذيئپ وقيدئ. ؤاقئت بارئن ءوز ورنئنا قويدئ، ونئث قاهارماندئق داثقئن حالقئ ةشقاشان دا ذمئتپايدئ.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى