كةثةس يؤسؤپ، جازؤشئ، اؤدارماشئ: «ءجذز جئلدئق جالعئزدئق» رومانئ اؤدارئلا سالا ةكئ-ءذش اپتادا تاراپ كةتتئ

استانا. قازاقپارات - جازؤشئ، بةلگئلئ اؤدارماشئ، قازاقستاننئث ةثبةك سئثئرگةن قايراتكةرئ، جةرلةسئمئز كةثةس يؤسؤپ اعامئز كوپتةن بةرئ ةلگة كورئنبةي كةتتئ.

كةثةس يؤسؤپ، جازؤشئ، اؤدارماشئ: «ءجذز جئلدئق جالعئزدئق» رومانئ اؤدارئلا سالا ةكئ-ءذش اپتادا تاراپ كةتتئ

«ارقالاعانئ التئن اعامئز قايدا ءجذر ةكةن؟» دةگةن ماقساتتا سوناؤ استانادا جذرگةن قالامگةرگة حابارلاسئپ، بئرنةشة سذراعئمئزدئ قويعان ةدئك.

تؤعان ةلئمنئث قايتالانباس تابيعاتئ مةن تاريحي ةسكةرتكئشتةرئ تؤرالئ جازباعانئما وكئنةمئن

- كةثةس اعا، سوثعئ جئلدارئ كوپتئث كوزئنة كورئنبةي كةتتئثئز. نة شارؤا تئندئرئپ ءجذرسئز؟

- البةتتة، مةنئث اؤةل باستان-اق كوپتئث كوزئنة تذسة بةرؤگة قذمارلئعئم بولعان ةمةس، ءبئراق، ةشقاشان ةشكئمنةن تئعئلئپ، وقشاؤ كذي كةشكةن كةزئم دة جوق سةكئلدئ. «سئزدةر انا جاقتا، بئزدةر مئنا جاقتا» دةمةكشئ، توماعا-تذيئق جاتقان جايئمئز جانة جوق، باياعئ قازاقئ قوثئر تئرلئك.

مةمتةرمينكومنئث مذشةسئ رةتئندة سونئث ءئس-شارالارئنا قاتئسئپ جذرةمئن، جوعارئ وقؤ ورئندارئندا، مادةنيةت مةكةمةلةرئندة كوبئنةسة ءتئل جانة ادةبيةت، تاعئ باسقا ماسةلةلةرگة ارنالعان جيئندارعا دا شاقئرؤ ءتذسئپ تذرادئ. ارا-اراسئندا قالام ذستاعانداردئث باسئنداعئ بةلگئلئ جايت - قاعاز «تئرناپ» تذرامئز.

مويئننان قئزمةت «قامئتئ» ءتذسئپ، قولئث بوساعاننان كةيئن اق قاعاز بةن قارا قالامعا سالماق سالعاننان باسقا نة ئستةيسئث؟ البةتتة، بذرئنعئداي تذننةن قالدئرماي جازئپ تاستايتئن قاؤقار جوق، ءارئ كةسئمدئ ؤاقئتئن بةلگئلةپ، جةلكةثدة قئدئثداپ تذراتئن گازةت جوق، سوندئقتان ءبئر ءوشئرئپ، ءبئر سئزئپ دةگةن سياقتئ ءوندئرئپ جازئپ تاستاي الماي، وزئثة ءوزئث رةداكتور بولئپ، كوثئلئث تولماي قيپاقتاپ، قينالؤمةن ؤاقئت وتكئزئپ جاتقان جايئمئز بار.

زةينةتكةرلئككة شئققاننان كةيئن، 2006 - جئلدان بةرئدة الئس، جاقئن شةتةلدةردئث تانئمال جازؤشئلارئنئث تاثداؤلئ تؤئندئلارئمةن تانئستئرؤدئ مذرات ةتةتئن «الةم ادةبيةتئ» جؤرنالئن شئعارؤدئث قامئنا كئرئستئم. شذكئر، جؤرنال كذنئ بذگئنگة دةيئن شئعئپ جاتئر.

ايتسة دة، سوثعئ بئرةر جئلدئث بةدةرئندة ءازئلحان نذرشايئقوأ، جذماعالي ئسماعذلوأ، زةينوللا سةرئكقاليةأ، توقتاربةك قئزئقبايةأ جانة بولات بوداؤبايةأ جايئندا جازعان وچةرك-ةسسةلةرئم جارئق كوردئ. سونداي-اق، ءتئل جانة تةرمينولوگيا تؤراسئنداعئ وي-پئكئرلةرئمدئ بئلدئرةتئن بئرةر ماقالالار جازدئم. ةندئ بذعان وسئنئث الدئندا كوركةم اؤدارما قيسئندارئ تؤرالئ ماقالالاردئ سارالاپ، ءتذزئپ، تارجئمةلةپ قذراستئرعان ةكئ جيناقتئ جانة «رةسمي ماتئندةر اؤدارماسئ: سيپاتئ مةن ةرةكشةلئگئ» اتتئ ءوزئمنئث اأتورلئق كئتابئمدئ قوسئثئز.

بذل ءذش كئتاپ 2011 - جئلدئث سوثئندا «فوليانت» باسپاسئنان شئقتئ. تةرمينكوم مذشةسئ رةتئندة تالقئلاناتئن سالالئق تةرميندةرگة قاتئستئ رةسةنزيالار جازئپ تذرؤعا دا تؤرا كةلةدئ. سوندئقتان دا قول قؤسئرئپ، قاراپ جاتئرمئن دةؤئمة بولمايتئن سةكئلدئ.

- حالئق پةن بيلئك اراسئنداعئ «التئن كوپئر» سانالاتئن ب ا ق سالاسئندا ذزاق ؤاقئت ةثبةك ةتتئثئز. مةملةكةتتئك قئزمةت سالاسئنا دا از تةر توككةن جوقسئز. حالئق ءذشئن ئستةگةن قاداؤ-قاداؤ ئستةرئثئز ةستئ جانداردئث ةسئندة. ال قولئثئز جةتپةي جذرگةن نةمةسة ئستةؤگة مذمكئندئگئثئز بولماي جذرگةن «ارمان-ايلارئثئز» بار ما؟

- باسپاسوزدةگئ قئزمةتئمة كةلةر بولساق، ءومئرئمنئث بذل كةزةثئنئث ماعان بةرگةنئ مةنئث وعان بةرگةنئمنةن الدةقايدا كوپ. ءسئز «قاداؤ-قاداؤ ةثبةك ءسئثئردئثئز» دةپ دارئبئمدئ ءبئراز اسئرعان ةكةنسئز، اسئلئندة مةن قئزمةت ئستةگةن گازةتتةر مةن جؤرنالداردئث كةرئسئنشة، وزئمة باعئت-باعدار سئلتةپ، جؤرنالشئ رةتئندة ازدئ-كوپتئ جةتئلؤئمة، اتئ-ءجونئمئزدئث كورئنؤئنة كوبئرةك پايداسئ تيگةن ءتارئزدئ. وسئ قئزمةتتئث ارقاسئندا ةلئمنئث بارلئق ايماقتارئ مةن وثئرلةرئنة جولئم ءتذسئپ، جذرتئمنئث نةبئر ابئرويلئ دا ئسكةر، ادال دا ءادئل ازاماتتارئمةن تانئستئم، دامدةس بولدئم.

وسئندايدا وكئنةتئنئم: سول ازاماتتاردئ بارلئق قئرئنان ايشئقتئ ةتئپ كورسةتةتئن، كوثئل تذكپئرلةرئندةگئ سئرئ مةن شئنئن اشاتئن سئرلئ سوزدةر مةن كوركةم بوياؤلاردئ تابا الماعان ءتارئزدئمئن. ارينة، وعان جؤرناليستئك قئزمةتتئث اسئعئستئق سيپاتئ مةن ذلتتئق يدةولوگيانئث وكتةمدئگئ دة كةدةرگئ كةلتئرؤئ مذمكئن. سوندا دا «ارئدان تارتئپ، استارلاپ ايتؤعا بولاتئن ةدئ عوي» دةگةن وي مذجيدئ، الدة، شةبةرلئك شئركئن جةتئسپةي قينادئ ما ةكةن؟

سودان كةيئنگئ جةردة تؤعان ةلئمنئث قايتالانباس تابيعاتئ، تاريحي جانة تابيعي ةسكةرتكئشتةرئ جايئندا ماردئمدئ ةشتةثة جازباعان ةكةنمئن. باسقاسئن ايتپاعاندا، باتئستا جاتقان ءذستئرتتئث بادئزشئلةرئ بةدةرلةگةن تاستارئ مةن مئنا ءوزئمنئث تؤعان شئعئسئمنئث، ءوز اؤئلئمنئث قاششئ شالدارئ، كذنئ بذگئنگة دةيئن وسكةمةن مةن سةمةيدةگئ تةمئرجول كوپئرلةرئنة تئرةؤ بولئپ تذرعان شةگئر تاستارئ تذنئپ تذرعان تؤئندئلار ةكةن عوي. اسئلئندة، بذلار ةشقاشان ةسكئرمةيتئن، بوياؤئ سولمايتئن، ةشبئر يدةولوگياثئزعا باعئنئپ، باس يمةيتئن، تاپقانعا قئرئ تاؤسئلمايتئن تاقئرئپتار ةكةن عوي. نةسئن ايتاسئز، سونئ كةزئندة ةسكةرمةپپئن.

تارجئمةشئ ةث اؤةلئ ءوزئنئث انا ءتئلئن جةتئك ءبئلؤئ قاجةت

- ءسئز كةيدة مةمتةرمينكومنئث كةيبئر بالامالارئنا قئنجئلئس ءبئلدئرئپ جاتاسئز. ءسئزدئث ويئثئزشا، كئرمة سوزدةردئث بارئنة قازاق تئلئنةن بالاما تابؤ كةرةك پة؟

- بذگئنگئ تاثدا قازاق ءتئلئ تةرمينولوگياسئن قالئپتاستئرؤ باعئتئندا ءبئراز ءئستةر تئندئرئلعانئن، لةكسيكامئزدئث تولئعئپ، نئعايا تذسكةنئن استة جوققا شئعارؤعا بولماس. دةگةنمةن، ءالئ دة انا ءتئلئمئزدئث قادئرئنة جةتة الماي، بايلئعئنئث بايئبئنا بارا الماي، جاداعايلئققا ذرئناتئنئمئزدئث كذيئندئرمةسة دة، رةنجئتةتئن تذستارئنئث بار ةكةنئ دة راس. ايتالئق، رةسمي ماتئندةردة ءجيئ ذشئراساتئن «نورماتيأنية-پراأوأية اكتئ» دةگةن تئركةستئ ءبئز «نورماتيأتئك-قذقئقتئق اكتئلةر» رةتئندة الئپ ءجذرمئز. وسئ ورايدا نورماتيأتئك تةرمينئن قازاقتار ةجةلدةن قولدانئپ جذرگةن قالپئندا «نيزامدئق» دةپ الؤ جونئندةگئ ذسئنئستئث جولئ وثعارئلماي-اق كةلةدئ.

 ارعئ تةگئنة ذثئلسةك، قذقئق تا، نيزام دا بئزگة ارابتان اؤئسقان ذعئمدار، ال وسئ تئركةستةگئ نورما دا، اكتئ دة لاتئننان ارنا تارتادئ. ةندةشة، ماعئناسئن دالمة-ءدال بةرئپ تذرسا، ءارئ ذندةستئگئ دة ذيلةسئپ جاتسا، سويلةم قذرئلئسئنا سةلكةؤسئز ءسئثئسئپ تذرسا، ءارئ احمةت بايتذرسئنوأتئث ءوزئ ناق وسئ ماعئناسئندا «جاثا نيزام» كئتابئندا قولدانعانئن ةسكةرسةك، وندا بذل ءسوزدئ وزئمئزگة ةنگئزؤئمئزگة نة كةدةرگئ؟

كةز كةلگةن ءسوزدئ، ةستةگئسئ بولسئن، قولدانئسقا ةندئ عانا ةنگةلئ تذرعانئ بولسئن، ماعئنالئق جاعئنان ةشقانداي كذمان-كذدئك تؤعئزبايتئنداي سايكةس كةلگةن جاعدايدا عانا العان ءجون. كةلةسئ ءبئر ةسكةرةتئن ماسةلة، بالاماسئ تاپتئرماي جذرگةن سوزدةر ذشئراسقان ساتتةردة تؤئسقان تذركئ حالئقتارئنئث لةكسيكاسئنا كوز سالعاننئث ارتئقتئعئ جوق.

- اؤدارعانئثئزعا نةشة ون جئل وتسة دة، قازئرگة دةيئن وقئرمان جادئنان جوعالماعان «ءجذز جئلدئق جالعئزدئق» اتتئ كئتاپتئ قازاق ءتئلدئ وقئرماندارعا ذسئنؤئثئزعا نة سةبةپ بولدئ؟ بذل اؤدارماعا قانشا ؤاقئتئثئزدئ سارپ ةتتئثئز؟

- كةزئندة، ك س ر و تذسئندا، شةتةل اأتورلارئنئث تؤئندئلارئن تارجئمةلةؤ قذقئعئ جةرگئلئكتئ باسپالارعا ورتالئقتان بةرئلئپ كةلگةن ءتارئزدئ، سونئث وزئندة ورئس تئلئنة تارجئمةلةنگةن نذسقاسئنان عانا رذقسات ةتئلگةن سئثايلئ. جاقئندا عانا ومئردةن وزعان گابريةل گارسيا ماركةستئث اتاقتئ «ءجذز جئلدئق جالعئزدئق» رومانئ دا بئزگة وسئنداي جولمةن كةلگةن ءتذرئ بار.

ءبئر كذنئ جولئم ءتذسئپ، «جالئن» باسپاسئنا بارا قالعان ةدئم. باسپانئث ءمذدئرئ، مارقذم قالداربةك نايمانبايةأ اعامئز ةرةكشة جئلئ قاباق تانئتئپ (زادئندا ادامدئ باؤراپ تذراتئن كةث مئنةزدئ كئسئ ةدئ عوي)، شارؤام وزئندة بولماسا دا، نةگة ةكةنئ بةلگئسئز، كابينةتئنة شاقئرئپ، اثگئمةگة تارتتئ. ءسوزدئث سئرالعئسئ رةتئندة الئستان وراعئتئپ، اؤدارما تؤراسئندا اثگئمة قوزعاپ، اقئرئ سؤئرماسئندا ورتالئقتان قولقالاپ سذراپ العان «ستو لةت ودينوچةستأا» رومانئنئث جاتقانئن، ةندئگئ جةردة سونئ تارجئمةلةؤگة قازاق ءتئلئنئث تارجئمةشئلةرئنئث قؤاتئ جةتةتئنئنة كذماندانا باستاعانئن، سول قذرعئردئ سذراپ العانئنا وكئنةتئنئن ءبئلدئردئ.

ونئث قيسئندارئنا قازاق ءتئلئنئث قذدئرةتئنة قذلاي سةنةتئن باسئم كةيئستئك ءبئلدئردئم. قئزا كةلة، قالةكةثنئث «قارماعئن قالاي قاپقانئمدئ» ءوزئم دة اثداماي قالدئم. سودان نة كةرةك، ءمذدئردئث باسپا تاباعئنا قويعان ورتاشا عانا باعاسئنا دا، قويعان تالاپتارئنا دا مويئنسذنئپ، قولئما ذستاتقان شارتئ مةن سذر كئتاپتئ ارقالاپ كةتة باردئم.

قازئر ةسئمدة جوق، ءبئر جئلدئث شاماسئندا بولسا كةرةك، قاتتئ قينالدئم دةگةنئم بةكةر بولار، ءبئراق تابان اؤدارماي جذمئس ئستةپ، ايتةؤئر، بةلگئلةنگةن ؤاقئتئنئث ول جاق-بذل جاعئندا ءبئتئرئپ بةردئم. سول كةزدة سئندارلئ سئني ماقالالارئمةن اؤئزعا ئلئنة باستاعان سئنشئ سايلاؤبةك جذمابةكوأ جابئق رةسةنزياسئندا كئتاپتئ قازاق اؤدارما ونةرئنئث ذلكةن تابئسئنا بالاپ، جوعارئ باعا بةرئپتئ.

«ءجذز جئلدئق جالعئزدئق» جارئققا شئققان بةتتة «قازاق ادةبيةتئندة» اقسةلةؤ سةيدئمبةكوأ جئلئ لةبئز ءبئلدئرئپ، دارئبئمدئ تاعئ دا ءبئر اسئردئ. وبالئ بةكةرگة، سودان كةيئنگئ ؤاقئتتا تارالئمئ جةتئ مئث دانا تؤئندئ اينالاسئ ةكئ-ءذش اپتانئث ئشئندة تاراپ كةتتئ. كةرةك دةسةثئز، «جالئن» دذكةنئنة تذسكةن وزئمة تيةسئلئ اأتورلئق دانالارئمدئ دا الا الماي قالدئم، ساتئلئپ كةتئپتئ.

- جاقسئ اؤدارماشئ بولؤدئث العئ شارتئ نة دةپ ويلايسئز؟ اؤدارماشئلاردئث بذگئنگئ بؤئنئنا نة ايتاسئز؟

- مةنئث بئلؤئمشة، تارجئمةشئنئث ءوزئ ةث الدئمةن، كادئمگئدةي تؤئندئگةرلئك قابئلةتئ بار ادام بولؤئ كةرةك. سودان كةيئنگئ جةردة وعان قويئلاتئن باستئ تالاپ: ول ءوزئنئث انا ءتئلئن بارئنشا جةتئك ءبئلؤئ، ءارئ سوزدةرئن شةبةر قيئستئرا، قيؤلاستئرا ءبئلؤئ قاجةت. سونئمةن قاتار ول ءوزئ تارجئمةلةپ وتئرعان ءتئلدئث قئرئ مةن سئرئن تةرةث تذسئنؤئ ءتيئس، سول ةلدئث مادةنيةتئن، ءدئلئن (مةنتاليتةتئن)، داستذرلةرئ مةن ذلتتئق ذعئم-تذسئنئكتةرئن بئلگةنئ ءجون.

- ةكئ تئلدة ةركئن جازاتئنئثئزدئ بئلةمئز. تاعئ قانداي تئلدةردئ مةثگةرگةنسئز؟

- قازاقستانداعئ بارلئق قازاقتار سةكئلدئ مةنئث دة بئلةتئنئم ةكئ ءتئل. مذنئ ازسئناتئن بولساق، كوپشئلئگئمئز ساؤالنامادا جازئپ جذرگةنئمئزدةي، «نةمئس ءتئلئ - سوزدئكپةن» دةگةن تئركةستئ قوسا سالؤعا بولادئ.

- ءسئز جاؤاپتئ قئزمةتتةر اتقارئپ جذرگةن كةزئثئزدة باسشئلار ءسئزدئث قولئثئزدان وتكةن قذجاتتارعا «كةثةس وقئدئ ما؟» دةپ سذراپ، وقئساثئز، ةش شذقشيماي قول قويا سالادئ ةكةن. وسئ راس پا؟

- ذستئنةن قاراؤئما تؤرا كةلگةن ماتةريالداردئ ءبئلئمئم مةن بئلئگئمنئث جةتكةنئنشة، ورفوگرافيالئق، ةملة، سينتاكسيستئك، ءئشئنارا ستيلدئك قاتةلئكتةردةن، مازمذندئق جاثساقتئقتاردان، تاأتولوگيالئق كةرةعارلئقتان ارئلتؤعا تئرئسقانئم راس. الايدا، ءدال ءبئر ءمئنسئز، ايتارلئقتاي كةمةل ءماتئن «جونئپ» شئعاراتئن، ولپئ-سولپئ جئبةرمةيتئن كةرةمةتتةي قئراعئ رةداكتور بولدئم دةپ ايتا المايمئن. ةگةر باسشئلار ءدال سولاي دةگةن بولسا، وندا ماعان سةنگةندئگئ شئعار.

- كةثةس يؤسؤپ دةگةن اتئثئزدئث شئعؤئنا، قوعامدا دارا تذلعا بولئپ قالئپتاسؤئثئزعا باستئ سةبةپكةر تالانتئثئز با، الدة، تالابئثئز با؟

- ذلكةن تالانتئم بولدئ دةي المايمئن، ءبئراق، قاعاز-قالامعا قذمارلئعئم بولعانئ، قازئر دة بار ةكةنئ بةكةر ةمةس. البةتتة، سول سةزئمنئث جةتةگئمةن العا ذمتئلاسئث، وي-پئكئرئثدئ قاعاز بةتئنة تذسئرؤگة تالپئناسئث، تئرئساسئث. سودان كةيئن ادامنئث ءجذرئس-تذرئسئن، ءوسئپ-جةتئلؤئن جةتةلةيتئن، رةتكة سالاتئن تاعدئر دةيتئن شئركئننئث «جةلكةلةؤئمةن» العا ذمتئلؤئم، تالپئنؤئم مذمكئن.

- وتكةن عاسئردئث الپئسئنشئ جئلدارئ ءسئز وبلئستئق «كوممؤنيزم تؤئ» (قازئرگئ «ءديدار») گازةتئندة ئستةپ جذرگةندة جارئق كورگةن «باداؤي» سئندئ اثگئمةلةرئثئزدئ سول كةزدةگئ وقئرماندارئثئز ءالئ كذنگة تامسانئپ ايتادئ. فورماسئ جاعئنان قازاق پروزاسئنا جاثالئق ةنگئزئپسئز. ءسئز نةگة تذبةگةيلئ پروزامةن اينالئسپادئثئز؟ مذمكئن، بذدان دا بيئك بةلةستةردئ باعئندئرار ةدئثئز عوي.

- اسئلئندة، سؤئرئلئپ العا شئقپاسام دا، كوش سوثئندا قالئپ قويماسئم انئق، ورتاث قولداي جازؤشئ بولاتئنئم ابدةن مذمكئن ةدئ. وسئ تذستا ؤاقئت تاعئ دا ءوز ذيعارئمئن جاسادئ. شئعارماشئلئق جذمئسقا تذبةگةيلئ ويئسسام دةگةن ويمةن لاؤازئمئ ئلگةرئ، جالاقئسئ دا جوعارئلاؤ، كةلةشةك كوكجيةگئ دة كةثدةؤ قئزمةتتةرئمدئ بئرتئندةپ تاستاپ شئعئپ، اينالامداعئ ءبئرتالاي ادامداردئ تاثئرقاتئپ، «جذلدئزدئث» وچةرك بولئمئنة تابان تئرةدئم. مذندا جذرگةنئمدة جازؤشئلار وداعئنئث جانئنان كوركةم اؤدارما جانة ادةبي بايلانئستار جونئندة باس رةداكسيالئق القا قذرئلئپ، وعان باسشئ بولعان مذرات اؤةزوأتئث قولقالاؤئمةن وسئ القاعا قئزمةتكة اؤئستئم.

ارادا ءبئراز ؤاقئت وتكةندة «قازاق س س ر-ئندةگئ تئلدةر تؤرالئ زاث» قابئلدانعان كةزةثدة رةسپؤبليكا مينيسترلةر كةثةسئ جالپئ ءبولئمئ مةثگةرؤشئسئنئث ورئنباسارئ بيمةندئ بةيسةكةيةأ اعامئز حابارلاسئپ، وسئ ءبولئمنئث اؤدارما سةكتورئنا باس مامان لاؤازئمئنا قئزمةتكة شاقئردئ. بيةكةث مارقذم بئرئنةن ءبئرئ وتةتئن مئقتئ دالةلدةردئ: «شئن جانئث اشئسا، تئلئثة قئزمةت ةتةتئن كةزئث وسئ عوي» دةگةن سياقتئ جانة تاعئ باسقا ساي-سذيةگئثدئ سئرقئراتاتئن سوزدةردئ كولدةنةث تارتئپ، الدئ-ارتئمدئ تذيئقتاپ تاستادئ.

ءسويتئپ، قئزمةتئم باسقا ارناعا اؤئسئپ، بالاما بولارلئق سوزدةر ئزدةيتئن، قؤالايتئن «دةرتكة» شالدئقتئم. ...ءسويتئپ، كوركةم پروزامةن ارامئز سالقئنداي باستادئ.

- تؤعان جةرئثئزدئث تئنئس-تئرشئلئگئنةن حاباردار بولئپ وتئراسئز با؟ ءوزئثئز ةثبةك ةتكةن «كوممؤنيزم تؤئ» (قازئرگئ «ءديدار») گازةتئ جونئندة نة ايتارسئز؟

- گةراعاثنئث (بةلگةردئث) ايتؤئنشا، ساعئم ويناعان سارجازئعئن كةز كةلگةن شذراتقا (وازيسكة) ايئرباستامايتئن قازاقتئث بالاسئ ةمةسپئز بة؟ ةندةشة، التاي مةن تارباعاتايدئث قاتپارلئ قاراعايلئ سئلةمدةرئ قاداؤ-قاداؤ شوقئلار مةن سارئ ادئرلارعا ذلاسئپ بارئپ، كوكشئل دوثدةر مةن بةلدةرگة اينالئپ كةتة باراتئن، جانئنان جاسئلدانا بذلئقسئپ ةرتئستةي دارياسئ اعاتئن تذسئندا وسكةندئكتةن، تؤعان جةرئثدئ قالايشا ذمئتاسئث، ءارئ تؤعان-تؤئستارئث، اعايئندارئث، جاقئن-جذراعاتئث مةن دوس-جاراندارئث، ةسئثدة قالعان ةستةلئكتةرئث سول توپئراققا تامئر تارتئپ جاتسا، ساناثدا سايراپ تذرسا، اراداعئ حابار-وشار نةگة ذزئلؤگة ءتيئس؟ باؤئرئم، سةن جاؤابئن ايتئپ تاؤئسؤ مذمكئن ةمةس ساؤال تاستاپ، تذيئنئنة جةتؤ قيئن تاقئرئپتئ قوزعاپ وتئرسئث.

ةندةشة، بالاؤسا ويئ بايئز تاپپاي، سان-ساققا جذگئرگةن، الداعئ باسار قادامئن، بارار باعئتئن ءالئ دة اثداي الماي، جول ايئرئعئندا اثئرئپ تذرعان البئرت جاسقا كةلةشةكتة جذرةر جولئن قاتةلئككة ذرئندئرماي، ايقئن انئقتاپ بةرگةن (شئنئندا دا مةنئث ومئردةگئ تاعدئر ماثدايئما جازعان بئردةن- ءبئر جول وسئ دةگةن ويدامئن) «كوممؤنيزم تؤئنئث» («ءديداردئث») ؤاقئتقا بوي بةرمةي كوثئلئثدة جاتؤئ زاثدئلئق.

مةنئث گازةت رةداكسياسئنا كةلؤئمنئث ءوزئ قئزئق... وندا قئزمةتتةس بولعان ادامدار جايئندا باعامداپ وتئرسام، تؤرا ءبئر ةسسةلةر جيناعئن جازؤعا بولاتئن ءتذرئ بار. زادئندا مةنئث «كوممؤنيزم تؤئم»، بذگئنگئ «ءديدار» - ءوزئنئث قالئپتاسقان ئلگةرئ ءداستذرئ بار جانة سول داستذرئنةن جاثئلماي، ئلگةرئلةپ كةلة جاتقان ءارئ تالاي قارئمدئ قالامگةرلةردئ تذلةتكةن، تئث تاقئرئپتاردئث تذرپاتئن تةرةثدةتة اشؤعا قابئلةتئ قاپتال ذجئم.

«كوممؤنيزم تؤئنئث» ماعان بةرگةنئ مةنئث وعان بةرگةنئممةن سالئستئرؤعا كةلمةيتئندةي الدةقايدا كوپ سياقتئ. نةسئن جاسئرامئز، سوثعئ كةزدة پوشتا قئزمةتئنئث بوساثسؤئنا بايلانئستئ الئستاعئ التايداعئ «ءديدار» تذرعاي، مئناؤ ئرگةثدةگئ ارقاداعئ «ةگةمةندئ» ؤاقتئلئ الدئرؤدئث ءوزئ مذث، ءبئر ءنومئرئ كةلسة، كةلةسئسئ قولئثا تيمةي، زئقئثدئ شئعارادئ.

جاستارعا جول بةرگةندئ ءجون كوردئم

- ئرگةمئزدةن ينتةرنةت كئرگةلئ اقپاراتتئ جئلدام ءارئ قئسقا بةرةمئز دةگةن جةلةؤمةن ءسوز قذدئرةتئن ازايتئپ بارا جاتقان جوقپئز با؟ سذرايئن دةگةنئم، جؤرناليست ماقالاسئن وقئرماننئث دةثگةيئنة ءتذسئپ جازؤ كةرةك پة، الدة، وقئرماندئ ءوز دةثگةيئنة قاراي شاقئرؤ كةرةك پة؟

- اسئلئندة، ينتةرنةت - زامانا قذرالئ، ودان قاشئپ قذتئلا المايمئز. ونئث پايدالئ جاقتارئ باسئم، ماسةلة ونئ رةتئمةن، جونئمةن پايدالانا بئلؤگة سايادئ. ايتالئق، وركةنيةتتئ ةلدةردة كومةكشئ رةتئندة قولدانا وتئرئپ، قاعازعا تذسكةن باسپا ونئمدةرئنةن، سول حاتقا تذسكةن كئتاپتئث وزئنةن استة باس تارتقان ةمةس.

كةلةسئ ساؤالئثنئث جاؤابئ باياعئدا بةرئلگةن: بئلئگئ بيئك جؤرنالشئ ةشقاشان قارادذرسئندئككة، كورگةنئن عانا كوكئرةككة تذيگةن قارادذرسئن تالعامعا تاؤةلدئ بولعان ةمةس، ول ءاردايئم ورةسئ بيئك وقئرماننئث قانداي اقپاراتتاردئ قاجةتسئنةتئنئن ءجئتئ پايئمداپ، ونئ البةتتة، ءوز بئلئگئنئث شةثبةرئندة، دذنيةنئث كذردةلئ سئر-سيپاتئن، كورئنئستةرئن تةرةث پايئمداي بئلؤگة جةتةلةپ، ذدايئ جوعارئ دةثگةيگة كوتةرؤگة ذمتئلعان، ذساق داثعازالئقتان، ءبئر جولعئ جالت ةتپةدةن، وثعاق جئلتئراقتان بويئن اؤلاق سالؤعا، ءار قذبئلئستئث تامئرئنا تةرةثدةي ذثئلؤگة ذمسئندئرؤعا تئرئسادئ.

- قازئر مةكةمةلةردئث كوبئ ءئس قاعازدارئن اؤةلئ رةسمي تئلدة دايئنداپ، سودان كةيئن قاجةتئ بولسا عانا مةملةكةتتئك تئلگة اؤدارادئ. سوندئقتان شئعار، ءسوز-سويلةمدةرئنةن قازاقئ سامال ةسپةيدئ. ءتئلدئث وسئ قاسئرةتئ قاشانعا دةيئن جالعاسادئ؟

- بذل ساؤالئثنئث كوپتةگةن وبيةكتيأتئك سةبةپتةرئ بار. ءبئر عاجابئ، ءبئزدئث انا تئلئمةن ايشئقتالاتئن كوركةم ويئمئز، بئلايشا ايتقاندا، ادةبي ءتئلئمئزدئث ءوزئ شذكئرشئلئك، توقتاؤسئز دامئپ وتئرعان دا، زاث مةن نيزامدئ ورئس تئلئندة عانا پايئمداؤعا داعدئلانعان قازاقتئث رةسمي ءتئلئ تةجةلة توقئراي بةرگةن.

كوركةم سوزگة، بةينةلئ سوزگة ذيرةنئپ كةتكةن قازاقئ قذلاق - ءبئزدئث حالئقتئث ئشكةن اسئن جةرگة قوياتئن ايرئقشا ايتئسقذمارلئعئ - سونئث ءبئر بةلگئسئ. زاثنئث، رةسمي قذجاتتئث سةزئمسوقتئقتئ ةسكةرة بةرمةيتئن قاتقئل، ناقتئلئ ءتئلئن قابئلداي المايدئ، جاتئرقاپ تذراتئن سةكئلدئ. ءبئر جاعئنان بذل - تازا پسيحولوگيالئق قذبئلئس. وسئعان ءبئر مئسال. ماسةلةن، «مالووبةسپةچةننئة» دةگةن تةرمينگة كةلگةندة، تؤعان تئلئمئزدة «ارؤئن»، «جاداؤ»، «كوثتوراز»، «شئثجاؤ» جانة تاعئ باسقا ءبئرتالاي بالامالارئ بولا تذرا، اقئرئ سونئث ئشئنةن كوپكة تذسئنئكتئ بولؤئنئث قامئن ويلاپ، «از قامتئلعان» دةيتئن كوشئرمة (تازا كالكا) بالاماسئنا توقتاؤعا تؤرا كةلگةن.

بذل - تئلئمئزدةگئ تةرميندةردئث بئرئزدةندئرئلمةؤئنئث سالدارئ. جذرتئنئث كةمئندة جارتئسئ (مذمكئن ودان دا كوپ) باسقا تئلدة ءبئلئم السا، ال بارشاسئ زاثداردئ، رةسمي قذجاتتاردئ باسقا تئلدة باعامداعان بولسا، ءبئر عانا ساتتة ءئس قاعازدارئن قازاقشا سويلةتؤ، قازاقشا اينالئسقا قوسؤ وثايعا تذسپةسئ بةلگئلئ. بذل تةرمينولوگيا تذزؤدئ جةدةلدةتؤدئ، ال قولدانئستاعئ تةرميندةردئ بئرئزدةندئرؤدئ قاجةتسئنةتئن قيئن دا كذردةلئ مئندةت.

مذنئث سئرتئندا ةكئ تئلدة ءئس جذرگئزؤگة كوشؤئمئزگة بايلانئستئ بئلئكتئ اؤدارماشئلاردئث جةتئسپةيتئنئ بئردةن بئلئنة باستادئ. وسئ قئزمةت اياسئنا تارتئلعان تارجئمةشئلةردئث قازاقشا ءماتئندئ جازؤدئث ءوزئن جةتة مةثگةرمةگةنئ، اؤدارما جاساؤ تاجئريبةسئنئث ازدئعئ نةمةسة مذلدة جوقتئعئ، ةث سوثئ قالئپتئ تةرميندةردئ بئلمةيتئنئ، ءارتذرلئ قولداناتئنئ بئلاي تذرسئن، قالا بةردئ، سوزدئكتةرمةن جذمئس ئستةؤ داعدئسئنئث بولماؤئ رةسمي قذجاتتاردئث انا تئلئندة اينالئسقا ةنؤئنة كوپ كةدةرگئ كةلتئرئپ كةلة جاتقانئ جاسئرئن ةمةس.

دةرت باتپانداپ كئرةدئ، مئسقالداپ شئعادئ. ءسويتئپ، ءتئل سالاسئندا اأگيدئث اتقوراسئن تازالاعان گةراكلدةي، قاجئر-قايرات جذمساؤئمئز كةرةك بولار-اؤ، ءسئرا.

- «الةم ادةبيةتئ» جؤرنالئندا نةگة جالعاستئ قئزمةت ئستةي بةرمةدئثئز؟

- ادام ءبئر ورنئندا كوپ وتئرسا، بويئ قذرئستاپ، بؤئن-بؤئنئ ذيئپ، ومالئپ قالاتئنئ بار، سول سياقتئ ئلؤدة ءبئر ةرةكشة قابئلةتتئ ادام بولماسا، كرةسلوسئنان قوزعالماي قالعان قئزمةتكةردئث، اسئرةسة، ول شئعارماشئلئق شارؤادا بولسا، ساناسئ سامارقاؤ تارتئپ، ويئ مةن سةزئمئ قالعي باستايتئن ءتارئزدئ.

سوندئقتان دا دذنيةنئ، قذبئلئستاردئ، ذدةرئستةردئ جاثاشا پايئمداي بئلةتئن، سةزئمئ سةرگةك جاس لةك ءئس باسئنا كةلؤئ كةرةك. ارينة، ولاردئث ءبئلئمئ مةن تاجئريبةسئ جةتئمسئزدةؤ بولؤئ مذمكئن، ةسةسئنة، بويئندا قيئندئقتاردئ ةثسةرةتئن جئگةرئ مول جانة جاثانئ سةزئنةتئن سةزئمئ دة بذلا ةمةس پة! سونداي-اق، ءوزئمنئث دة جازئلماي قالعان ءبئراز دذنيةلةرئم بار ةدئ. سوندئقتان دةمالئس الؤدئ ءجون كوردئم.

- سذبةلئ ويلار ايتقان سذحباتئثئزعا راقمةت!
سذحباتتاسقان - مذراتحان كةنجةحان ذلئ
«ءديدار» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى