كذردتةر تذركيادا اأتونوميا قذرعئسئ كةلةدئ
استانا. قازاقپارات - تذركياداعئ كذردتةردئث مذددةسئن ساياساتتاعئ ةث باستئ ذستانئمدارئ قئلعان «بةيبئتشئلئك جانة دةموكراتييا پارتياسئ» (BDP) اقئر سوثئندا وزدةرئنئث شئنايئ بةينةسئن كورسةتتئ.
بذل پارتيانئث باستئ ماقساتئ-تذركيادا كذرد اأتونومياسئن قذرماق بولسا كةرةك.
تذرئكتئث «Taraf» گازةتئنة سذحبات بةرگةن دةپؤتات دةمير چةليك BDP-نئث تذركيادا ءوز بايراعئ، پارلامةنتئ مةن جةكة پوليسياسئ بار، مةكتةپتةردة كذرد تئلئ وقئتئلاتئن اأتونوميا قذرؤدئ باستئ ماقسات تذتقانئن ايتقان.
دةمير چةليكتئث ءوزئ BDP پارتياسئنئث جةرگئلئكتئ باسقارؤ جذيةلةرئنة جاؤاپتئ تةث ءتوراعالارئنئث ءبئرئنئث كومةكشئسئ قئزمةتئن اتقارئپ ءجذر. تذركيانئث وثتذستئك شئعئسئندا ءومئر سذرةتئن كذردتةردئث مذددةسئن قورعاپ، سولاردئث قولداؤئنا ية بولعان «بةيبئتشئلئك جانة دةموكراتيا پارتيياسئ» ناؤرئزدئث 30 ئ كذنئ بولعان جةرگئلئكتئ سايلاؤلاردا ةل بويئنشا ءتورتئنشئ ورئن العان بولاتئن.
ناتيجةسئندة ءبئرقاتار اؤدانداردا باسئم داؤئس جيناعان پارتيا 102 ةلدئمةكةندة جةثئسكة جةتكةن. ءسويتئپ، BDP دةن 102 ازامات اكئم بولعان ةدئ. ةندئ مئنة، بذل پارتيانئث ارانئ اشئلئپ، اأتونوميا ماسةلةسئن كوتةرة باستادئ.
دةمير چةليكتئث سوزئنة قاراعاندا پارتيا 4 باعئتتا جذمئس ئستةپ جاتسا كةرةك. ولاردئث ءبئرئنشئسئ - اؤماقتئق اأتونوميانئث ةث باستئ بةلگئلةرئنئث ءبئرئ سانالاتئن جةكة بايراق كوتةرؤ ماسةلةسئ. راس، تذركيا بيلئگئ بذل ذستانئممةن كةلئسكئسئ جوق. ءبئراق، كذرد ساياساتكةرلةرئ بذل ماسةلةنئ ازئرگة تاباندئ تذردة تالاپ ةتپةي وتئر. شاماسئ، تذرئكتةردئث ةرتة مة، كةش پة وعان كونةتئندئگئنة سةنةتئن بولسا كةرةك.
ةكئنشئدةن، كذردتةر جةرگئلئكتئ پارلامةنت قذرماق. الايدا، وعان دا انكارا كةلئسپةسئ انئق. دةگةنمةن، جةرگئلئكتئ پارلامةنتتئث رولئن قازئر DTK Demokratik Toplum Kongresi دةموكراتيالئق قوعام كونگرةسئ دةپ اتالاتئن ذيئم اتقارئپ وتئر. ءبئر سوزبةن ايتقاندا، قازاقستان حالقئ اسسامبلةياسئنا ذقساس ذيئم بذل. ءبئراق، كذردتةر مذنئ كةيئن جةرگئلئكتئ پارلامةنت دةثگةيئنة كوتةرئپ الماقشئ. ذشئنشئدةن، اأتونوميانئث استاناسئن دا تاثداماق. الايدا، كذردتةردئث قاي قالانئ استانا قئلماق نيةتئ بار ةكةندئگئن ءدوپ باسئپ ايتؤ قيئن.
تورتئنشئدةن، كوشة، اؤئل كوممؤنالارئن، ةلدئمةكةن ماجئلئستةرئن قذرماق. بذل دةگةنئثئز حالئقتئث ءوزئن-ءوزئ باسقارؤ جذيةسئنئث ءبئر كورئنئسئ. سونئمةن قاتار كذردتةر وزدةرئ ورنالاسقان وثئرلةردئث بيؤدجةتتةرئن دة وزدةرئ قالئپتاستئرماق نيةتتة. ويتكةنئ، كذردتةر ءوز انا تئلدةرئندة ءبئلئم الؤلارئ ءذشئن قارجئ كةرةك. BDP سول قارجئنئ وسئنداي تاسئلدةر ارقئلئ جةرگئلئكتئ بيؤدجةتتةن الماق. سونئمةن قاتار، دةنساؤلئق ساقتاؤ مةكةمةلةرئن دة وزدةرئ قارجئلاندئرماق نيةتتة ةكةن.
قئسقاسئ، كادئمگئ اأتونوميا قذرماق نيةتتة. راس، BDP مذشةلةرئنئث كذرد بالالارئنئث باستاؤئش سئنئپتاردا ءوز انا تئلدةرئندة ءبئلئم الؤئن تالاپ ةتكةنئن تذسئنؤگة بولادئ. ويتكةنئ، بالا جاستان انا ءتئلئن دذرئس مةثگةرمةگةن ادامنئث ةسةية كةلة ءوز ذلتئنئث ءتئلئن ذيرةنؤئ قيئندايتئندئعئن ءومئردئث ءوزئ كورسةتئپ وتئر. سوندئقتان، BDP كذرد مةكتةپتةرئ ماسةلةسئنة شئنداپ تذرئپ كوثئل بولسة كةرةك. ولار ءتئپتئ كذرد، اراب، پارسئ، ازةربايجان تئلدةرئندة ءبئلئم بةرةتئن ؤنيأةرسيتةت اشؤدئ دا جوسپارلاپتئ. قئسقاسئ، ةردوعاننئث «دةموكراتيالاندئرؤ پاكةتئ» تذركيانئث ؤنيتارلئ مةملةكةت ةمةس، فةدةراتيأتئ ةل بولؤئنا باستاپ اپارا جاتقان سياقتئ. ويتكةنئ، ةلدئث شئعئسئ مةن وثتذستئك شئعئسئنداعئ كذردتةردئث ناقتئ سذراپ جذرگةنئ «دةموكراتيالئق كذردئستان اأتونومياسئ» بولئپ وتئر.
جالپئ، BDP سوثعئ جئلدارئ قاتتئ بةلسةنئپ ءجذر. وتكةن جئلئ «كذردئستان جذمئسشئ پارتياسئنئث» تذرمةدةگئ جةتةكشئسئ ابدؤللا وجالانمةن كةزدةسؤ ذيئمداستئرعان دا سولار. ذكئمةتتةن تالاپ ةتة ءجذرئپ BDP باسشئلارئ تذركياداعئ ««1 تةروريستپةن» بئرنةشة مارتة جولئققان. سونئث ناتيجةسئندة ك ج پ-عا قاراستئ كذرد تةروريستةرئ تذركيا جةرئنةن شئعؤعا كةلئسئم بةرگةن. ءبئرازئ، ةلدةن كةتئپ تة ذلگةردئ. ءبئراق، تذركيا ذلتتئق قاؤئپسئزدئك قئزمةتئنئث دةرةكتةرئنة قاراعاندا سولتذستئك يراككا شةگئنگةن كذرد قارؤلئ توپتارئ تذركيا جةرئنة وزدةرئنئث ءبئراز قارؤ-جاراقتارئن جاسئرئپ كةتكةن كورئنةدئ. ءتئپتئ، زيراتتارعا وق-ءدارئ، گراناتالار، مينالار، پؤلةمةتتةر جاسئرعانئ انئقتالعان. ةل ئشئنة جاسئرئن كئرئپ، بةيبئت تذرعئننئث كةيپئندة جذرگةندةر دة كوپ. ولار قاجةت كةزئندة قولدارئنا قارؤ الئپ، تذرئك اسكةرئ مةن پوليسةيلةرگة شابؤئل جاساؤعا ءارقاشان دا ءازئر.
دةمةك، BDP -نئث «دةموكراتيالئق كذردئستان اأتونومياسئ» تاياؤ شئعئستاعئ «ذلئ كذردئستان» يدةياسئنئث ءبئر بولئگئ دةگةن ءسوز. راس، كذردتةردئث انا تئلدةرئندة ءبئلئم الؤلارئ، ذلتتئق ةرةكشةلئكتةرئن ساقتاؤئ ماثئزدئ شئعار. ءبئراق، ذلتتئث مذددةسئن ايتا وتئرئپ مةملةكةتتئث قذرئلئمئن وزگةرتؤگة جانتالاسئپ جاتئر. ءتئپتئ، دةمير چةليك تذركياداعئ سةيحان، جةيحان، ةأفرات، تيگر، تذز كولئ، أان كولئ سياقتئ ءبئرقاتار ماثئزدئ وزةن-كول القاپتارئن دا ءبولئسؤ قاجةت دةپ سانايدئ.
سئلتاؤ رةتئندة ةكوجذيةنئث بذزئلماؤئن العا تارتئپتئ. ودان بولةك جةكة پوليسيالارئن دا قذرماق نيةتتة. ال، بذل ءوز كةزةگئندة كذردتةردئث تذركيا بيلئگئنة قارسئ قولدانار ةث ءتيئمدئ قذرالئ بولماق. بذل قئرئمداعئ «ءوزئن ءوزئ قورعاؤ كذشتةرئنة» ذقساس دذنية بولماقشئ. شاماسئ، قئرئمدا جانة ؤكرايناداعئ بولئپ جاتقان وقيعالار كذرد ساياساتكةرلةرئن دة ءبئراز جةلئكتئرگةنگة ذقسايدئ. ؤكرايناداعئ ورئستاردئث قولتئعئنا رةسةي سؤ بذركئپ وتئرسا، تذركياداعئ كذردتةر يراننئث، ةؤروپا ةلدةرئنئث، ءتئپتئ ا ق ش-تئث جاسئرئن قولداؤئنا ية. وعان سولتذستئك يراكتاعئ كذرد اأتونومياسئن قوسئثئز. رةسةيدئث دة كذرد تةروريستةرئن قارؤلاندئرعانئ تؤرالئ اقپارات بار. ءبئراق، رةسمي تذردة ةمةس، قئلمئس الةمئندةگئ بةدةلدئ تذلعالاردئث قولئمةن ئستةسة كةرةك بذل ءئستئ. رةسةيدةگئ قئلمئسكةرلةردئث سةركةسئ سانالعان «دةد حاساننئث» ءولئمئ سوعان كؤا. ول كذردتةرگة قارؤ ساتئپتئ. كةيئن ازةربايجاندئق قئلمئسكةرلةردئث قولئنان قازا تاپقاندئعئ ايتئلادئ. ءبئراق، ماسةلة تةك قئلمئس الةمئنة عانا قاتئستئ ةمةس. تذتاستاي ساياسي ويئندارعا بايلانئستئ بولئپ وتئر. تذرئكتئث كذشةيگةنئن ةشكئم قالاماي وتئر الةمدة.
نةگئزئ تذركيا ةكونوميكاسئ الةمدة 16 - ورئندا. دامؤئ دا جاقسئ. كذن ساناپ كذشةيئپ كةلةدئ. كذللئ مذسئلمان الةمئندة تذركيادان مئقتئ ةل جوق شئن مانئندة. اسكةرئ دة مئعئم، ةكونوميكاسئ دا جاقسئ، دةموگرافياسئ دا كوثئلدةن شئعاتئن دةثگةيدة. ونئث ذستئنة بةرةكةسئ كةتكةن اراب ولكةلةرئنةن ةؤرپاعا تاسئمالداناتئن ةنةرگورةسؤرستاردئث جولئندا جاتئر. قارا تةثئز بةن جةرورتا تةثئزئن قوساتئن بذعازداردئ ؤئسئندا ذستاپ وتئر. كاأكازعا دا ءتيئپ تذر. دةمةك، بذل ةلدئث زاماناؤي تذردة دامئپ، ةؤروپامةن تةرةزةسئ تةث بولعانئن ةشكئم قالاي قويمايتئنئ انئق.
الةمدئك ساياساتتئ ؤئسئنان شئعارثئسئ كةلمةيتئن حريستياندئق كلؤب مذسئلمان مةملةكةتئنئث كذشةيگةنئن قالامايدئ. سول سةبةپتئ كذردتةردئ جةلئكتئرةتئنئ ءسوزسئز. انكارا ءوز ئشئندةگئ ماسةلةلةرمةن باسئ قاتئپ وتئرسئن دةپ. ايتپةسة، قازئر كذرد حالقئنئث ءوز مةملةكةتئن قذرئپ الؤلارئنا تولئق مذمكئندئك بار. تذرئكتئث جةرئنة اؤئز سالماي-اق، مذناي مةن گازعا باي سولتذستئك يراكتا شالقئپ ءومئر سذرؤلةرئنة بولادئ. ويتكةنئ، مةسؤت بارزاني باسقاراتئن سولتذستئك يراكتاعئ كذرد اأتونومياسئ دة-فاكتو تاؤةلسئز، دة-يؤرة اأتونوميا.
ءبئراق، سوندا دا كذرد ساياساتكةرلةرئ انادولئعا اؤئز سالعئسئ كةلةدئ. جةرلةرئن كةثةيتئپ الماق نيةتتة. «دةموكراتيانئ» سئلتاؤ قئلماقشئ. BDP ساياساتئنان سونئ ذعامئز. دةگةنمةن، ةردوعان ذكئمةتئنئث دة اسئرة «تولةرانتتئ» بولا باستاعانئن ةسكةرؤ كةرةك. «ادئلةت جانة ورلةؤ پارتياسئ» تذركيا بيلئگئنئث 90 جئل بويئ ذستانعان ساياساتئنان باس تارتقان-دئ. بيلئكتةگئ پارتيا ءبئر قولئمةن دةموكراتيالئق ذردئستةردئ تةرةثدةتؤدئ كوزدةسة، ةكئنشئ جاعئنان وعان ءوزئ دة كةدةرگئ جاساعان ةدئ. ءبئراق، ةكونوميكانئث وسؤئنة ءتاؤئر ةثبةك سئثئرگةن ةردوعان. الايدا، تذرئكتةرگة BDP -نئث «كذرد اأتونومياسئن» قذرماق نيةتئ ةشقاشان ذنامايتئنئ ءسوزسئز.
ويتكةنئ، بيلئكتئث «بارشانئث بالاسئن باؤئرئنا باسپاق» بولعانئ كذرد ساياساتكةرلةرئنئث كوثئلئنةن شئعارئ انئق. تذرئكتئث ويئنداعئداي بولارئنا سةنئم از.
ارداگةلدئ ساياسي
«جةبة» گازةتئ