ةؤرازيالئق مةديا فورؤم قازاققا نة بةرةدئ؟
استانا. قازاقپارات - الةمدئك ساياسات جانة ميكروورتادان ماكروورتاعا دةيئنگئ اؤقئمعا اسةرئن تيگئزئپ وتئرعان ءتذرلئ تاقئرئپتاردئ قوزعاعان XII ةؤرازيالئق مةديا فورؤم دا اياقتالدئ.
وعان الةمنئث ونداعان ةلدةرئنئث ساياساتكةرلةرئ، بةلگئلئ ساياساتتانؤشئلارئ، ب ا ق وكئلدةرئ قاتئستئ. تذسكة دةيئن ءتذسئنئسئپ، تذستةن كةيئن اتا جاؤئنداي الئسا كةتةتئن، كةشةگئ مالئمدةمةنئ بذگئنگئسئ تةرئسكة شئعارا سالاتئن الماعايئپ دذنيةنئث تذسئندا مذنداي جيئندار ارتئق بولا قويمايتئنداي.
ةؤرازيالئق مةديا فورؤمئنئث كوثئلگة تيگةن تذسئ دا، «كوثئلگة ءتذرلئ وي سالار» جةرلةرئ دة از بولمادئ. كوثئلگة قاياؤ تذسئرگةنئنةن باستاساق
مةملةكةتتئك ءتئلدئ مةنسئنبةگةن فورؤم
باسئنان اياعئنا دةيئن «ةكئ تذعئرلئ تئلدة» (اعئلشئن جانة ورئس ءتئلئ) عانا جذرگةنئ كوثئلگة قاياؤ تذسئرگةنئن جاسئرا المايمئز. ورئس جانة اعئلشئن تئلدةرئمةن «جاراسئم» تاؤئپ، وسئ ةلدئث اقئ يةسئ قازاقتئث تئلئنة «جالاتپا» عانا ءتيدئ.
ةگةر مةديا فورؤمنئث كونفةرةنسيا باعدارلاماسئنئث قازاق تئلئندةگئ نذسقاسئ «جالاتپاعا» جاراسا... سوندئقتان دا «تذسئنئكتئ ءتئل» - ورئس ءتئلئنئث قوعامدئق قاجةتتئلئك دةثگةيئنة مةملةكةتتتئك ءتئل (!) - قازاق ءتئلئنئث ءوز ةلئندة، ءوز جةرئندة جةتة الماي تذرعانئن كورگةننةن كةيئن ويئ دذرئس قاي قازاق قؤانسئن؟!
وسئ ةلدئث اقئ يةسئ ءارئ مةملةكةت حالقئنئث 67 پايئزئن قذرايتئن قازاق مذددةسئنئث ةسكةرئلمةؤئ - ذلكةن زاث بذزؤشئلئق جانة تاؤةلسئزدئكتئ قذرمةتتةمةؤ، باعالاماؤ!
سونداي-اق، وسئ مةديا فورؤمنئث ءتورايئمئ داريعا نازاربايةأا حانئمنئث باسپاءسوز ةركئندئگئن قوستاي وتئرئپ، ونئث جاؤاپكةرشئلئك جذگئن وزدةرئ دة سةزئنؤ ماثئزدئ دةگةنگة سايعان ويدئ ايتؤئ ورئندئ-اق... بذنئ ءبئر تاقئرئپتان قوعامدئق پئكئر تؤعئزئپ، سوثئن رةسمي بيلئكتئث ءذن قاتؤئنا دةيئن ءماجبذر ةتكئزةتئن كةيبئر ورئسشا اقپارات قذرالدارئنا (بذل جةردة «اثئز ادام» جؤرنالئنا قاتئستئ داؤ عانا ةمةس، ورئس مذددةسئن، اسئرةذلتشئلدئقتئ قوزداتؤدئ عانا كوزدةيتئن جانة سوثعئ ؤاقئتتارئ جيئلةگةن ءتذرلئ «اثئز اثگئمةلةرگة» دة قاتئستئ ايتئلئپ وتئر) دا باعئتتاپ قويؤعا بولادئ.
«جذندةپ» كةتكةن ساياساتتئث وكئلدةرئ جانة باسقا دا تؤرالئ
مةديا فورؤمنئث ئشكئ مازمذنئنا كةلسةك، جةتپةي قالعان تذسئ مةديا فورؤمعا كةلگةندةردئث بارلئعئ دةرلئك ءوز ةلئنئث رةسمي بيلئگئنئث وكئلدةرئ ةمةس، دةمةك، ولاردئث ايتقان ءسوزئ سول ةلدئث رةسمي ذستانئمئن بئلدئرمةيدئ.
ونئث ذستئنة كةلگةن قوناقتاردئث كوبئسئ بيلئكتئث 10-15 جئل بذرئنعئ وكئلدةرئ، سونئ كورئپ، تذيگةندةر. ةسكئرگةن، «جذندةپ» كةتكةن ساياسي ةرةجةنئث وكئلدةرئ، ياعني ولاردئث ويلارئ قازئرگئ الةمدةگئ ءتذرلئ رةسمي بيلئك قذرئلئمدارئنئث، ءئرئ ةلدةردئث ساياسي ويئن ةرةجةسئن بايقاتا الادئ دةپ ساناؤ قيئن. ارينة، قازئرگئالةمنئث اؤقئمدئ دا وزةكتئ ماسةلةلةرئ تاقئرئپ رةتئندة الئنعانئن مويئنداعان لازئم.
ةندئ «كوثئلگة ءتذرلئ وي سالار» جاقتارئنا توقتالساق... بذعان ةؤرازيالئق مةديا فورؤمنئث بئزگة تئكةلةي قاتئستئ ءذش تاقئرئبئ سايكةسةتئندةي: ءبئرئنشئسئ، جاثا الةمدئك ءتارتئپ، الةمدئك ساياسي قارئم-قاتئناستار، ةكئنشئسئ، ؤكراينا داعدارئسئ جانة ءذشئنشئسئ - ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق وداق.
وتكةن 4-5 جئلدئ ايتپاعاندا، سوثعئ بئرنةشة اي الةمدئك قاؤئمداستئقتاعئ «تةپة-تةثدئكتئ» ساقتاؤدئث قاساث قاعيداسئ ءالئ ساقتالئپ تذرعانئن كورسةتئپ وتئر: ءئرئ مةملةكةتتةر شاعئن نةمةسة ءوز ساياساتئن ورنئقتئرا الماعان ءتذرلئ ةلدةردئ جذتئپ قويؤدان، تذراقتئلئعئن بذزئپ، ئرئتكئ سالئپ، امئرئنة قذلدئق ذرار بيلئكتئ ورناتؤدان ةش تايئناتئن ةمةس.
رةسةي بيلئگئن اقتاپ الؤ قيئن
دةسةك تة، ا ق ش كونگرةسئ وكئلدةر پالاتاسئنئث ةكس-سپيكةرئ (1995-1999) نيؤت گينگريچ مئرزا ءوز ةلئنئث وتكةن عاسئردئث 80-ج ج. قؤاتئنان ايئرئلعانئن اتاي وتئرئپ، قازئرگئ جاهاندانؤ تذسئندا دا ءار ةلدئث ءوز مادةنيةتئ مةن باسقا دا قذندئلئقتارئن ساقتاؤعا مذمكئندئگئ بولؤئ كةرةك ةكةندئگئن باسا ايتتئ. سونداي-اق، قازاقستان مةملةكةتئ سوثعئ ون جئلدئق اينالاسئندا ذلت ارالئق ساياسات پةن تذراقتئلئقتئ ساقتاؤدا ذلگئلئ جولدا ةكةنئن دة قئستئرا كةتتئ.
يزرايلدئث بذرئنعئ پرةمةر-ءمينيسترئ، «اسماؤت» پارتياسئنئث جةتةكشئسئ ةحؤد باراك ادةتتةگئشة، تاياؤ شئعئستئث تاؤسئلماي كةلة جاتقان ماسةلةسئن تالقئلاي وتئرئپ، «حاماس» ةكسترةميستئك ذيئمئنا شذيئلة كةتؤدئ ذمئتپادئ.
ءبئراق ونداعان جئلدار بويئ پالةستينانئث تاؤةلسئزدئككة ذمتئلؤ قادامدارئنا توسقاؤئل قويئپ، وبال جاساپ وتئرعان يزرايل تؤرالئ ءجوندئ ءسوز ايتا المادئ. دةمةك، سول جةردةگئ اراب باؤئرلارئمئزعا ءوز ةلئن قذرؤ جولئندا ءالئ دة كوپ تةرئ، مذمكئن، بةتئ ارمةن قانئ توگئلة بةرمةك...
بذل بئزگة دة ساباق: تاؤةلسئزدئكتئ كةرئ سةرپيتئن يدةياعا تولئ «ويشئلدارعا»، ونئ «تةگئن» كةلدئ دةپ جذرگةندةرگة جانة ت.ب.
زالدان رةسةيلئك دةلةگات يزرايلگة قاراتا، ونئث يادرولئق دةرجاأا ةكةندئگئن، ءبئراق سونداي قاؤئپتئ قارؤدئث باسقا ةلدةرگة تاراتپاؤ كةلئسئمئنة كئرمةگةندئگئ تؤراسئندا ةحؤد باراكقا سذراق قويدئ. بذل سذراق قويئلماسا دا، قازئرگئ حالئقارالئق شيةلئنئستئث جاثا سةرياسئندا يادرولئق قارؤ جايئ ءسوز بولؤئ تذسئنئكتئ. ويتكةنئ قانداي دا ءبئر ذردا-جئق، شولاق ويلئ الدةبئرةؤ بيلئك باسئنا كةلئپ، قارؤدئ ءوزئ ذناماعان ةلگة «قويئپ» قالسا نة بولماق؟.. قذپياسئن، ءتئپتئ قارؤدئث ءوزئن لاثكةستئك ذيئمدارعا ساتئپ جئبةرسة شة؟! سوثئ نةگة اپارارئن ةلةستةتؤدئث ءوزئ وتة اؤئر.
كةي دةرةكتةردة قازئرگئ بارلئق ةلدةردةگئ يادرولئق قارؤ قؤاتئنئث جويقئندئعئ شامامةن جةر كولةمئندةي 50-60 پلانةتانئ كذلگة اينالدئرؤعا جةتةدئ ةكةن!
تاعئ ءبئر قاؤپئ - يادرولئق قارؤئ بار ةلدةردئث ئشئندة پاكستان، ءذندئستان، يزرايل سونداي قاؤئپتئ قارؤدئ تاراتپاؤ تؤرالئ شارتقا قول قويماعان. ءتئپتئ پاكستان يادرولئق قارؤدئ ءبئرئنشئ بولئپ قولدانباؤ مئندةتئن الماعان...
دةمةك، ءدال وسئ قارؤدان ادامزات ءوزئن جارعا اكةپ تذرعانئ كورئنئپ تذر. سويتة تذرا، يادرولئق قارؤدئ كةيبئر ةلدةر جاؤدان قورعايتئن بةرئك تة تذراقتئ قورعان رةتئندة سانايتئنداي.
حالئقارالئق قاؤئمداستئقتئث بةدةلئ تومةندةپ، ءار ةل ءوز قامئن ءوزئ جاساپ، قورعانؤدئث ءتذرلئ جولدارئن ئزدةپ جاتقاندا وعان بئردةن-ءبئر كةپئل رةتئندة يادرولئق قارؤدئث قئزؤ سذرانئسقا ية بولؤئ تذسئنئكتئ جايت.
بارئنةن دة تذسئنئكتئسئ - يادرولئق سوعئستا جةثئمپازدئث بولمايتئنئ...
ةكئنشئ، ؤكراينا تاقئرئبئ. شئنئن ايتؤ كةرةك، بذل ماسةلة قازئرگئ الةمدئك دةرجاأالاردئث «بةيبئت» ذستانئمدارئنئث، ساياساتتارئنئث «ةتةگئن اشئپ»، «ذياتئن» كورسةتئپ قويدئ. ونئث ئشئندة باتئستئث كةي ةلدةرئمةن قوسا، رةسةي دة بار.
رةسةي ءوز مذددةسئن ت م د-عا ورنئقتئرؤ جولئندا ايانبايتئنئن بايقاتا تذسؤدة. ءبئراق مذنئث اقئرئ جاقسئلئققا اپارؤئ ةكئتالاي جانة بذل تاقئرئپتا رةسةي بيلئگئن اقتاپ الؤ قيئن. ةث قاؤئپتئسئ - پؤتينشئلدةر ت م د كةثئستئگئن ورئستار مةن ورئس ءتئلئنئث زاثدئ «ءومئر ءسذرؤ ورتاسئ» ساناؤئنان تانباؤئ جانة سوثعئ اپتالاردا ونئ اشئق مالئمدةؤئ!
ماسةلةن، رةسةيدئث ت م د ةلدةرئ ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ ك.زاتؤلين: «ؤكراينادا ورئس تئلئنة قئسئم جاسالعانئ سونشا، وقؤ ورنئنا ءتذسؤ ةمتيحانئن تاپسئرؤ تةك ؤكراين تئلئندة بولدئ»، - دةي كةلة، قازاقستانعا كةلگةندة اؤةجايدا قازاق ءتئلئ، ورئس ءتئلئ جانة اعئلشئن تئلئندةگئ جازبالاردئث تذرعانئن «قولداپ»، وسئلاي بولسا، ؤكرايناداعئداي «ماسةلة» تؤمايتئنئن اثعارتتئ.
سوندا قالعان ةلدةردةگئ جةرگئلئكتئ ذلتتار ءوز مذددةسئن ءوز ةلئندة ورنئقتئرا الماسا، قاي ةلدة ورنئقتئرادئ؟! رةسةيدة مة؟.. ايتةؤئر، جاقسئ ةمةس ةكةنئ انئق.
ءذشئنشئ، الئس-جاقئندئ شؤلاتئپ كةلة جاتقان ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق وداققا قاتئستئ. ا ق ش تاراپئ ءا دةگةننةن ك س ر و-نئث جاثا نذسقاسئ رةتئندة بالاسا، ؤكراينا تاراپئنان بئرنةشة مارتة نون گرات «يةگةرئ» كونستانتين زاتؤلين «ةكونوميكالئق وداق» دةپ شاث جؤئتپادئ.
سونئمةن قاتار، اتالعان وداقتئث قذرئلؤئنا اشئق قارسئلئق رةتئندة وتكةن انتيةؤرازيالئق فورؤم مةن ونئث بةلسةندئ ذيئمداستئرؤشئلارئنئث ءبئرئ جانبولات ماماي مئرزانئث ويئ بذكئل قازاقتئث ويئن «بئلدئرمةيتئنئن» دة «ءبئلئپ» قويئپتئ جانة سول سياقتئ رةسةيلئك أ.جيرينوأسكي، أ.شتئگاشةأتئث دة ويلارئ بذكئل رةسةي ذستانئمئن كورسةتپةيتئنئن دة ايتئپ ءوتتئ.
ءبئراق وسئ وداققا قاتئستئ ءبئزدئث تاراپتان سپيكةر رةتئندة قاتئسقان سذلتان اميرحانوأ مئرزا ةؤرازيالئق ينتةگراسيانئث ازئرگة ءتيئمدئ تذسئن ةلئمئزدئث سةزة الماي وتئرعانئن دايةكتةپ كةتتئ: ماسةلةن، بةلارؤسكة 80 ميلليون دوللار شاماسئنداعئ تاؤاردئ ةكسپورتتاساق، ولاردان 700 ميلليون دوللاردئث ءونئمئن يمپورتتاپپئز.
سونداي-اق، رةسةي رئنوگئنا ءبئزدئث تاؤارلاردئث ةنؤئنة ءتذرلئ شةكتةؤلةر، كةدةرگئلةر بار ةكةنئن، ءبئزدئث بيزنةستئث جذتئلئپ كةتؤ قاؤپئ تؤئنداپ وتئرعانئن دا تئلگة تيةك ةتتئ.
ةؤرازيالئق مةديا فورؤمنئث ماثئزدئ تذستارئ نةگئزئنةن وسئ تاقئرئپتار توثئرةگئندة بولدئ.
ءتذيئن:
1. باسقا دا شةتةل دةلةگاسياسئ وكئلدةرئمةن وتةتئن جيئندا قازاقستاننئث جةرگئلئكتئ ذلتئ - قازاقتئث ءتئلئ، ءدئلئ، مادةنيةتئ كورئنئس تاؤئپ تذرؤئ ءتيئس ةدئ. وكئنئشتئ! تاعئ دا ورئندالمادئ.
2. قئرئم تاتارلارئ مةدجليسئنئث بذرئنعئ ءتوراعاسئ ءارئ كورنةكتئ ساياسي قايراتكةرئ مذستافا جةميلةأتئث كةلةتئن بولئپ، ارتئنان كةلمةي قالعانئ كوثئلدةگئ كذماندئ قويؤلاتتئ: كوپ أةكتورلئ ساياساتتئث ءبئر أةكتورئ - رةسةيدئث ئقپالئ بئزگة تئم ارتئپ تذرعانئن ايقئنداي تذسكةندةي.
ايتپةسة، تؤئسقان ذلت ةكةنئمئزدئ، قئرئمدئق تاتارلاردئث قذقئ قئرئم جةرئندة وزگة ذلتتارمةن (اسئرةسة ورئستارمةن) تةث ساقتالؤئ قاجةتتئگئن تذركيا سةكئلدئ ايقئن ايتا الماساق تا، تاؤةلسئز مةملةكةت رةتئندة جاسقانباي، جئلئستاپ كةتپةي، ونئث وسئ مةديا فورؤمعا كةلؤئنة جاسالعان الدةبئر كةدةرگئلةرگة توسقاؤئل قويا بئلؤئمئز كةرةك ةدئ. 2019 - جئلعا دةيئن رةسةي مةن قئرئمعا كئرگئزبةؤ تؤرالئ ورئس بيلئگئنئث شةشئمئ جاريالانسا، ونئث بئزگة نة قاتئسئ بار؟!
ةلباسئنئث ءوزئ ايتقان جوق پا، رةسةي مةن ؤكراينا اراسئنداعئ «الاكوزدئككة» قاتئسئمئز جوق دةپ. ءتئپتئ ونئ ةكئ ةلدئث اراسئنا جئك سالادئ دةپ ساناسا، بئرنةشة مارتة ةكئ ةل - رةسةي مةن ؤكراينا اراسئنا وت سالا جازداعان، ؤكراينا تاراپئ «ذلتارالئق ارازدئقتئ تذتاندئرؤشئ» ساناعان، سونئسئنئث كةسئرئنةن بئرنةشة مارتة نون گرات - ةلگة كئرگئزبةؤ (ؤكرايناعا) «جازاسئنا» ذشئراعان، ت م د ةلدةرئ ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ كونستانتين زاتؤلين دة كةلمةؤئ ءتيئس ةدئ عوي!..
3. كونستانتين زاتؤلين انتيةؤرازيالئق فورؤم، جاس ساياساتكةرلةردئث ءبئرئ - جانبولات ماماي تؤرالئ جانة ةؤرازيالئق ينتةگراسياعا قاتئستئ ئشكئ نارازئ وي-پئكئرلةردةن حابارئ بار ةكةنئن ايقئن ايتتئ. ءبئز دة ولاردئث ساياساتئنئث ذثعئل-شذثعئلئن، سول ةلدئث جانة ونئث بيلئگئنئث ئشكئ بولمئسئن بئلة تذسؤگة مذمكئندئك بةرةتئن ءبئر ينستيتؤت نةگة قذرمايمئز؟
ءتئپتئ بذتئندةي ءبئر ةلگة ارناماساق تا، رةسةيمةن قاتار، قئتاي جانة ا ق ش سةكئلدئ ءبئزدئث ةلگة ءوز مذددةسئن ورنئقتئرؤعا جانتالاسئپ كةلة جاتقان مةملةكةتتةر تؤرالئ جذيةلةنگةن زةرتتةؤ ورتالئعئن قذرعان ءجون! اتالعان ةلدةرمةن ارانئ بذزئپ المايتئنداي ساياساتتئ ذستانا وتئرئپ.
تاؤةلسئز ةلدئث ءتاؤئر ساياساتئ ءوز ةلئنئث مذددةسئن ءوز جةرئندة باسقا ةلدئث ئسئرئپ شئعارؤئنا كذشئ جةتؤئندة جاتسا كةرةك.
قذرمانعالي نذرعاليةأ
kazakhstanzaman