جانعالي ةكئ تؤمايدئ
استانا. قازاقپارات - قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث ةثبةك سئثئرگةن قايراتكةرئ جانعالي ءجذزبايدئث شئعارماشئلئق كونسةرتئنة بارؤعا دايئندالعانئما ءبئر اپتاداي بولعان.
تةك قانا كذي شةرتئلةتئن كةشتئث ةرةكشة بولارئن ءئشئم سةزةدئ.
سونئث ءساتئ بذگئن كةلدئ. استاناداعئ ونةر ؤنيأةرسيتةتئنئث جامبئل جابايةأ اتئنداعئ ذلكةن كونسةرت زالئنا كذي قذدئرةتئن جانئمةن ذعئنار وثشةث جاقسئلار جينالعان ةكةن.
كئرةبةرئستة ذلكةن زالدئث ورتاسئندا ذركةردةي عانا بولئپ وتئرعان توپقا قاراپ، ةلئ ارداقتار، رةسپؤبليكالئق دةثگةيدة وتةر كةشتئث ءبئر ؤنيأةرسيتةتتئث زالئندا بولئپ جاتقانئنا ازداپ قارنئم اشئپ تذرعان ةدئم، سئرت جاعئمنان شئققان: - جانعالي ةكئ تؤمايدئ عوي! - دةگةن داؤئسقا جالت قارادئم. ة ذ ؤ ماگيستراتؤراسئندا وقيتئن جاس اقئن ذمتئل زارئققان. ول دا وسئ كةشكة كؤا بولعئسئ كةلگةن ةكةن. ةل قاتارلئ بئزدة وزئمئزگة بذيئرعان ورئنعا جايعاستئق.
سارجايلاؤ. القا قوتان وتئرعان جذرت.
بارلئعئ كذثئرةنة تولعاعان ابئز بابانئث اؤزئنا قاراؤدا. بابا «سارجايلاؤدئث» (ءتاتتئمبةت قازانعاپ ذلئ) جايئنان سئر شةرتؤدة. «سارئجايلاؤئم، سارئجايلاؤئم» دةپ بةبةؤلةگةن قارتتئث مذثئ قوس «قوسباسارعا» (ءيتاياق، سةمبةك) ذلاستئ. كذثئرةنگةن بابانئث كوثئلئن «مذث قوسباسار» (قئزداربةك) شوگةرة تذسكةندةي.
الئپ دةنةلئ ابئز، ةل مذثئنا ءوز مذثئ قوسئلئپ شوكئمدةي شال بوپ قالعانداي كوز الدئمئزدا. كوز جذمؤلئ، كوثئل وياؤ كذثئرةنگةن ابئز «ئنئلةرئم...» دةپ ذزدئگئپ، ءذزئلدئرئپ بارئپ، جاناشئرلئقپةن، ةرةكشة ءبئر باؤئرمالدئقپةن «-ءئم، ئنئلةرئم» دةپ ذزدئگةدئ.
وزئنةن كةيئنگئ ذرپاققا، كةيئنگئ بؤئنعا «ئنئلةرئم» (تولةگةن مومبةكوأ) دةپ سةنئم ارتئپ، ءذمئت جذكتةگةن اعالئق نيةت «سةكةن اسؤئنان» (اسقار سذلةيمةنوأ) قول بذلعادئ.
القا قوتان وتئرعان كوپشئلئك قارت ابئزدئث ءذمئتئن اقتاؤعا بار ئنتاسئمةن قئزمةت قئلاتئندئقتارئنا سةنئممةن ئشتةي ءبئر ءتذيئپ قويدئ. ذزاق تولعاپ بارئپ تئنئستاعان قاريا جان-جاعئنا الدةكئمدئ ئزدةگةندةي كوزئن سالدئ. باعانادان قاريانئث ايتارئن قاس-قاباعئنان بئلئپ وتئرعان جاسذلان (ناؤرئزباي ذلئ كةشتئث جذرگئزؤشئسئ) قارت ابئزدئث كوثئلئن سةرگئتةر كذي تئلةپ وتئرعانئن بايقاپ، اقجؤساندئ شاقئردئ. بذلدئرشئندةي قئز يمةنة باسئپ كةلئپ ابئزدئث الدئنا جذگئندئ. «كةتبذعا» دةگةن ءذن شئقتئ سامارقاؤ عانا. قولانداعئ ءذش ئشةكتئ دومبئرانئث قذلاق كذيئن بذرئننان كةلتئرئپ، دايئنداپ قويعان اقجؤسان (يمانعازئ قئزئ) وتئرعانداردئ وسئدان الدةنةشة عاسئر بذرئنعئ قازاق دالاسئنا قاراي جةتةلةي جونةلدئ.
كذي بئتكةن سوث، مانادان ءذنسئز وتئرعان قارت بابا «سالكذرةثدئ» (تايئر بةلگئباي ذلئ) ةرتتةتئ. ات باسئن شئعئسقا بذراتئندارئن ايتپاي ذعئسقان توپ «سالكذرةثنئث» سئدئرتا اياثداعانئنا شوقئراقتاپ ئلةستئ. قارت بابا «قاراكةرةي قابانبايدئث» (حالئق كذيئ) بوساعاسئنا كةلئپ تئزگئن تةجةگةندة، كيگئز ةسئك سيئرئلئپ، قايسار باتئردئث ءوزئ شئعئپ اتتان تذسئرگةندةي بولدئ.
بارقئتبةلدئث بوكتةرئندة اتويلاعان الئپتئث ايبئنئ بار قازاققا ابئروي بولعانداي، قارت بابا رؤحتانا شالقئپ، «كةمةثگةرلةنة» (تالاسبةك اسةمقذلوأ) سويلةپ كةتتئ. مانادان «سالكذرةثنئث» ةركة جذرئسئنة سالعئرتتاپ قالعان كارئ كةؤدةنئ كةرنةگةن تالاي سئرلار اقتارئلدئ.
«اينالايئن جان بالام،
ءناسيحات ايتار مةن باباث...» - دةپ كذثئرةنگةن قارت ابئزدئث كةثةسئ اؤئل شةتئندةگئ «كوگالدا» (مذحاش تاثعئت ذلئ) جالعاستئ. بابا اثگئمةسئن تئثداؤعا اؤئل شةتئندةگئ توبة باسئنا ةلدئث يگئ جاقسئلارئ جينالعان ةكةن. القا-قوتان وتئرعان توپتئث ورتاسئندا ءوزئ دة ابئزدئققا تاياعان مئرزاتاي (جولداسبةكوأ)، ةلدئث ءسوزئن سويلةپ، قامشئ ذستاپ جذرگةن قؤانئش (سذلتانوأ)، ءارئ ءانشئ، ءارئ سةرئ قايرات (بايبوسئنوأ)، قارت بابانئث قاسئنان قالماي جذرگةن داؤلةسكةر كذيشئ ءابدؤلحاميت (رايئمبةرگةن)، دذكةن (ءماسئمحان ذلئ)، سةرئكزات (دذيسةنعازين)، سةرئك (نةگيموأ)، سةرئك (وسپانوأ) ت.ب. بار.
ءبئر كةزدة كذثئرةنة سويلةپ، كذمبئرلةي توگئلئپ وتئرعان ابئز كئلت توقتادئ دا، ورتادا وتئرعان سةرئككة (وسپانوأ) ءان سال دةگةندةي يشارا جاسادئ. قولئنا ذكئلئ دومبئراسئن العان سةرئك تاماعئن ءبئر كةنةپ الدئ دا، اؤةلةتة جونةلدئ.
اققؤ اثساپ قونعان «سارئ ارقا» توگئلئپ كةتتئ.
ءان اياقتالعاندا ماثايئندا وتئرعان توپ كةؤكةؤلةپ، «تاعئ-تاعئ» دةسكةن سوث سةرئك تة ارقالانئپ، ساثئلاقتانا ءتذستئ. «بةؤ، بةؤ، گاؤهارتاس» دةپ شئرقاي جونةلگةنئن ءوزئ دة بايقاماي قالدئ.
باعانا ءان باستالعالئ بةرئ ءذنسئز تئثداپ، سارئ ارقاسئن، سوندا قالعان «بةؤ، بةؤ گاؤهارتاسئن» ةسكة العانداي بولئپ وتئرعان بابا: «كاپتئث تةنتةگئ قايدا؟» - دةپ ساثق ةتتئ. ورتادا بولماعان تةنتةككة ميئعئنان عانا جئميئپ قويعان ابئز: «سول تةنتةكتئث ولةثئ جاقسئ» - دةدئ. بابا اثگئمةسئن باستاعالئ بةرئ قاسئنان قالماي جذرگةن جاسذلان (ناؤرئزباي ذلئ) باباسئنا جولداعان باتئر ذلدئث سالةمئن جةتكئزدئ
اتادان قالعان تةكتئلئك قانعا قذيا ما؟...(داؤلةتكةرةي كاپ ذلئ، «جانعالي اعاعا»)
جاس پةرئنئث سالةمئن تئثداپ بولعان قاريا:
- ءئم ،مم - دةپ ئثئرانا قوزعالئپ قويدئ دا اثگئمةسئنة قايتا كئرئسئپ كةتتئ. بذل جولئ تئلگة تيةك، تئزگئنگة سؤلئق بولعان قازئر وزدةرئ وتئرعان «كةث جايلاؤ» (بورانقذل كةشماعامبةت) جايئ ةدئ. اجارلئ ارقا، كوز جةتكئسئز قاراتاؤ، شئرايلئ شئعئس، جةر ءجانناتئ جةتئسؤداعئ كةث جايلاؤلاردئ كذثئرةنة كذيگة بولةپ، ةرةكشة شابئتپةن تةرمةلةپ وتئرعان ابئز مذثئ، ابئز شةرئ اياقاستئنان وزگةرئپ سالا بةردئ.
كةث جايلاؤدا كوسئلة كوشكةن كوشپةندئلةردئث بارلئعئنا ورتاق مذثدئ قوزعاپ، كورشئ جاتقان قئرعئزدئث «توعئز قايرئمئنئث» (توقتاعذل ساتئلعانوأ) بئرةؤئن قايئرئپ تاستادئ. مانادان اثگئمة ئرعاعئن ذزبةي، ءبئر قالئپپةن ذستاپ وتئرعان ابئز ءبئر ساتتة ذزئن-سونار «تولعاؤعا» (مئرزاتاي جولداسبةكوأ) ءتذسئپ كةتتئ. بذگئنگئدةي الماعايئپ زاماننئث شةرئن توككةن تولعاؤ ابئزدئث ةكئ يئعئنان «قوسباسارداي» (مئرزاتاي جولداسبةكوأ) باسئپ، كوثئلئنة مذث ذيالاتا توقتادئ.
ماثايئندا وتئرعان ةل جاقسئلارئ دةمدةرئن ئشئنة تارتئپ، قذلاق ءتذرئپ وتئر. ةشكئم بابا كةثةسئنة كةدةرگئ كةلتئرةر ةمةس. تةك كذثئرةنگةن ابئز ءذنئ عانا تئم-تئم الئسقا، الئسقا جةتةلةيدئ سانانئ. اثگئمةسئن اياقتاعان قاريا: «ا، مئرزاتاي، سةن دة وسئندا ما ةدئث؟ ةندئگئ ةل سةنئث اؤزئثا قارايتئن بولادئ. سويلة!» - دةدئ. توسئن ذسئنئستان توسئلئپ قالسا دا، مذنداي كةثةستةردة سؤئرئلئپ سويلةپ ذيرةنگةن مئرزاتاي سوزدةرئن جيناقتاپ الا قويدئ دا، بذگئنگئ ةلدئكتةن، بذگئنگئ ونةر مةن مادةنيةتتةن اعئزئپ سويلةپ، ارعئ-بةرگئنئ تذگةندةپ بةردئ.
وزئنةن كةيئنگئ بؤئننئث ئنتئماققا، ةلدئككة ذمتئلعان نيةتئنة ئرزا بولعان قارت بابا وسئمةن بذگئنگئ كةثةس اياقتالدئ دةگةن يشارامةن ةتةگئن قاعئنا، ورنئنان تذرا بةردئ.
بئزدة ورنئمئزدان تذردئق. قازاق ساحاراسئن شارلاپ شئققان ةكئ ساعات كوز الدئمئزدا وسئنداي سؤرةتتةرمةن قالدئ. كةش يةسئ جانعالي اعامئزدئ قذتتئقتاپ، شئعارماشئلئعئنا تابئس تئلةپ ءبئز دة وسئ ماقالانئ قاعازعا تذسئرؤگة اسئقتئق.
كوثئلدة «جانعالي ءجذزبايدئث كذي جيناعئ قاشان شئعار ةكةن؟» دةگةن ساؤال تذردئ.
ةشكئمنةن ات-اتاق دامةتئپ كورمةگةن قوثئر كذيدئث يةسئنة دةمةؤشئ تابئلسا ولدا ءالئ-اق قوي دةپ جذباتتئق ءوزئمئزدئ.
جول بويئ باعانا كونسةرتكة كئرةردة ذمتئل ءئنئم ايتقان ءبئر اؤئز ءسوز ساناعا سوعئلا بةردئ.
- جانعالي ةكئ تؤمايدئ عوي!
جاؤباي ةرجان
qiyan.kz