اتاقتئ «دؤدار-اي» تؤرالئ تاعئ ءبئر دةرةك
استانا. قازاقپارات - ماريام جاگور قئزئنا «قاز س س ر-ئنا ةثبةگئ سئثگةن ونةر قايراتكةرئ» دةگةن اتاق قالاي بةرئلگةنئ تؤرالئ كورنةكتئ قوعام قايراتكةرئ ءئلياس وماروأقا جازعان حاتئندا بةكتاسوأ اشئربةك جذنئسبةك ذلئ بئلاي دةيدئ:
«مةن كئشكةنتاي كذنئمدة-اق ةل اراسئندا «دؤداراي» ءانئن وتة ئقئلاسپةن ئنتا قويئپ تئثداؤشئ ةدئم.
ول ءاندئ قاراكةسةكتةر وتة جاقسئ كورةتئن.
وتكةن سوعئس جئلدارئ مةن ماريام جاگور قئزئنئث جانة دؤداراي (دذيسةننئث) تؤئپ-وسكةن جةرلةرئندة بولدئم.
ةل اؤزئنان ماريامدئ ةستئپ، ونئ تاؤئپ الئپ، اقمولاعا ذيئمة اكةپ، ءبئر ايدان اسا ؤاقئت ونئ قادئرلئ قوناق ةتتئم. كةيئن وعان «قاز س س ر-ئنا ةثبةگئ سئثگةن ونةر قايراتكةرئ» دةگةن اتاق بةرئلسئن دةگةن اقمولا وبليسپولكومئ مةن وبكومئنئث قاؤلئسئن شئعارئپ، 1944 - جئلئ فةأرالدئث 14 ئندة الماتئعا س ك-نئث كةزةكتئ پلةنؤمئنا كةلدئك.
پلةنؤم بئتكةن سوث نذرتاس وثداسئنوأقا ماريام جاگور قئزئ تؤرالئ، ونئث «دؤداراي» ءانئ تؤرالئ بايانداپ، ول تؤرالئ وبكوم مةن وبليسپولكومنئث قاؤلئسئن ذسئنئپ ةدئم، نذرةكةث مةنئث ءسوزئمدئ ذناتپاي: «قئس بولسا قاتتئ، ةلدئث دة، مالدئث دا قامئن ويلاساثشئ، نةگة پلةنؤم بئتكةن سوث تئكة ةلئثة قايتپاي، قالئپ قويدئث، تةز قايت» دةدئ.
ماريام تؤرالئ قاؤلئنئ مةنئث وزئمة قايتئپ بةردئ دة، «تولئبةكوأقا تاستاپ كةت» دةدئ. (س. تولئبةكوأ ول ؤاقئتتا قاز س س ر مينيسترلةر سوأةتئ جانئنداعئ ونةر باسقارماسئ باستئعئ بولاتئن). «ءبئر ءان ءذشئن «قاز س س ر-ئنا ةثبةگئ سئثگةن ونةر قايراتكةرئ» دةگةن قذرمةتتئ اتاق بةرؤگة بولمايدئ.
سوندا دا اشةكة، قاعازدارئثئزدئ تاستاپ كةتئثئز» دةپ قانا، ءوزئم جاقسئ كورةتئن اقتوبةلئك سةرةكةث سالقئن جاؤاپ بةردئ. اكةلگةن قاعازدارئمدئ تاستاماي، تولئبةكوأ جولداسپةن قوشتاسئپ، ول ؤاقئتتاعئ قازاقستان ورتالئق پارتيا كوميتةتئ ءبئرئنشئ حاتشئسئ شاياحمةتوأ جذمابايعا كةلدئم.
ول كئسئ مةنئ كوپ بوگةلتپةي قابئلدادئ. مةن كةلگةن جذمئسئمدئ ايتئپ، اكةلگةن قاعازئمدئ بةردئم. جارئقتئق جذمةكةث «ماريام ءوزئ بار ادام با ةكةن، ءتئرئ مة ةكةن؟» دةپ مةنئ تئثداپ بولعان سوث، اقمولالئق قازاقبايةأ ابدئسامةتكة قارسئ ةمةسپئن» دةپ قول قويدئ.
جذمةكةثمةن قوشتاسئپ، ابةكةثة كةلئپ ةدئم، قاز س س ر جوعارعئ سوأةتئ حاتشئسئ نذرماعامبةتوأ سادئقتئ شاقئرئپ الدئ دا، ءتيئستئ تاپسئرمانئ بةردئ. مةن ابةكةثمةن قوشتاسئپ، ساكةثنئث ارتئنان قالماي، ونئث كابينةتئندة 10 مينؤتتاي وتئرئپ «ماريام جاگور قئزئ رئأكيناعا قازاق س س ر-ئنا ةثبةگئ سئثگةن ونةر قايراتكةرئ» دةگةن جارلئقتئث 3 داناسئنا ابةكةثنئث بذرئشتاماسئن قويدئرئپ الئپ، ةلگة اسئقتئم».
بذل حاتتئث اأتورئ بةكتاسوأ اشئمبةك جذنئسبةك ذلئ قارقارالئ ؤةزئندة دذنيةگة كةلگةن. ماريام جاگور قئزئنا بذل اتاق بةرئلگةن 1944 - جئل نةمئس-فاشيستةرئنئث جةثئلةتئنئنة جذرتتئث كوزئ جةتئپ، حالئقتئث كوثئلئ ءبئرشاما ورنئنا تذسكةن مةرزئم ةدئ.
ول جئلدارئ اشةكةث اقمولا وبلئستئق اتقارؤ كوميتةتئ ءتوراعاسئنئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئ قئزمةتئن اتقارئپ جذرگةن. ال وعان دةيئن 1938 - جئلدئث تامئزئنان 1940 - جئلدئث ناؤرئزئنا دةيئن قازاق س س ر ةگئن شارؤاشئلئق حالئق كوميسسارئ، 1940 - جئلدئث ناؤرئزئنان 1942 - جئلعا دةيئن قازاق س س ر سؤ شارؤاشئلئعئ حالئق كوميسسارئ، 1942 - جئلدئث قاثتارئنان قازان ايئنا دةيئن قازاق س س ر كةثشارلار حالئق كوميسسارئ قئزمةتئن اتقارعان. كةثةستئك زاماندا ذلت ارالئق ساياساتقا بايلانئستئ «دؤدار-اي» ءانئن ماريام جاگور قئزئ شئعاردئ دةگةن دةرةك تاراعان.
سونئمةن، ءان تاريحئ ذزاق جئلدار بويئ كومةسكئ بولئپ كةلدئ. دةگةنمةن كةيئنگئ جئلدارئ باسپا ءسوز بةتئندة جاريالانعان ةلئمئزدئث كوپتةگةن ونةر قايراتكةرلةرئنئث ناقتئلئ دالةلدةرئنئث ناتيجةسئندة «دؤدار-اي» ءانئنئث اأتورئ ذلةباي انةت ذلئ ةكةنئ ناقتئلاندئ.
روللان جذمابايةأ، دوسةنت
«ايقئن»