ؤاقئت كذشئ اقسةلةؤ سئندئ تذعئرلئ تذلعانئ اسقار شئثعا دا اينالدئرئپ بارادئ - نةسئپبةك ايت ذلئ
استانا. قازاقپارات - الاشتئث اردا تؤعان ابئز ذلئ اقسةلةؤ سةيدئمبةكتئث تؤعانئنا - 70 جئل، ةستئ عذمئردئث ةستةلئككة اينالعانئنا - 3 جئل. «ةركئثة باعئنباس اساؤ ارمانئن» الئپ ذرعان سذم تاعدئر اقاثدئ «ئزدةسةث تابئلماس» سارتاپ ساعئنئشقا اينالدئردئ.
«اتقان وقتاي، شاپقان اتتاي» جذيرئك ؤاقئت سول ساعئنئشئمئزدئ ذلعايتئپ، اقسةلةؤ سئندئ تذعئرلئ تذلعانئ اسقار شئثعا دا اينالدئرئپ بارادئ. تاؤ الئستاعان سايئن بيئكتةي بةرةدئ ةكةن.
اقاث ارامئزدان الئستاعان سوثعئ ءذش جئلدا ول تؤرالئ جازئلعان ةستةلئكتةر قوبئز كةؤدةلئ ابئز تذلعانئث ماثگئلئك عذمئرئ باستالعانئن دالةلدةپ-اق جاتئر. اقاث قازاسئنا الاش-اناسئ اثئراپ، بارشا قازاق جذرتئ قامئقتئ. ذلتئنئث جوعئن ئزدةپ، بارئن تذگةندةگةن پةرزةنتئنةن كوز جازعان «بوز جؤسانئ ومئراؤ قاققان سارئ ارقاسئ»، جازيرالئ جاثاارقاسئ بذگئن عانا سابئرعا كةلئپ، ءبئرتؤار ذلئنئث 70 جئلدئق مةرةيتويئنا ساؤئن ايتئپ جاتئر.
اقاثنئث ءوزئ كورمةگةن 70 جئلدئق مةرةيتويئ قارساثئندا سوثئنا ةرگةن رؤحاني ءئنئسئ، قازاقتئث تالانتتئ اقئنئ نةسئپبةك ايت ذلئنا تةلةفون شالئپ، از-كةم سذحبات قذرعان ةدئك. بايلانئس جةلئسئ ارقئلئ بايئپتئ كذيئندة تذسة قالعان سول سذحباتتئث قاز-قالپئنداعئ جةلئسئن نازارلارئثئزعا ذسئنئپ وتئرمئز.
- نةسئپبةك اعا، الاشتئث اقسةلةؤئمةن ذزةثگئلةس ءجذرئپ، رؤحاني ءئنئسئ بولدئثئز. بذگئنگئ ةستةلئككة ارقاؤ بولار سول ذلئ دوستئقتارئثئز قاي جئلدارئ باستالئپ ةدئ؟
- اقاثمةن تانئستئعئم وتكةن عاسئردئث 60- جئلدارئنئث اياعئ مةن 70- جئلدارئنئث باسئندا باستالدئ. بئزدةر - ول كةزدة قاراشاثئراق قازمؤ-دئث جؤرناليستيكا فاكؤلتةتئنئث ستؤدةنتئمئز. اقاث قاراعاندئدا قئزمةت ئستةيدئ ةكةن. «لةنينشئل جاستئث» سول وبلئستاعئ مةنشئكتئ ءتئلشئسئ بولئپ. اقاثنئث ارقادان جازعان ويلئ دذنيةلةرئن ئزدةپ ءجذرئپ وقيتئنبئز.
«لةنينشئل جاسقا» اقاثنئث ونةر، مادةنيةت، تاريحقا قاتئستئ كولةمدئ تؤئندئلارئ اپتا سايئن شئعئپ تذرادئ. بولاشاقتا «جؤرناليست بولام» دةگةن ارماننئث جةتةگئندة جذرگةن بئزدةر وبلئستارداعئ مةنشئكتئ تئلشئلةر اراسئنان وسئ اقاثنئث بةلسةندئلئگئنة قايران قالاتئنبئز. ءجيئ جازادئ. كوپ تئلشئلةر اقپاراتپةن شةكتةلئپ جاتقاندا، اقاث تةرةثئنةن تولعاپ جازادئ.
ءجذرسئن ةرمان، تئلةؤقابئل بايتذرسئن، ءابؤساتتار تذرعانبةكوأ، سامات ءجذنئسوأ سةكئلدئ قاراعاندئنئث جئگئتتةرئ قازاق جؤرناليستيكاسئنئث قارا نارئ رامازان ساعئمبةكوأتئ توثئرةكتةيدئ دة، بئزدةر، سةمةيلئكتةر - تذرسئن جذرتباي ةكةؤئمئز رئمعالي نذرعاليةأ اعامئزدئ ارقا تذتامئز. اقاث وسئ كئسئلةرگة ءجيئ كةلةدئ. رؤحاني دوستئقتارئنا سئرتئنان سذيسئنئپ جذرةمئز. بذل كئسئلةردئث قازاق رؤحانياتئنئث ءبئر-ءبئر الئبئ بولاتئنئ سول كةزدة-اق ايقذلاقتانئپ تذراتئن.
كةيئن اقاث «سوسياليستئك قازاقستانعا» ءبولئم مةثگةرؤشئسئ بولئپ اؤئسئپ كةلدئ دة، الماتئداعئ رؤحاني ورتانئث ناعئز سةركةلةرئنئث بئرئنة اينالدئ. مةنئ اقسةلةؤ اعامةن جاقئنئراق قازاق ءانئنئث قايتالانباس ءدذلدذلئ مارقذم جانئبةك كارمةنوأ تانئستئرئپ ةدئ. اقاث جانئبةكتئ ةفيردة دة، ومئردة دة جانئنان قالدئرمايتئن. اقاث جذرگةن جةردة دومبئراسئن ارقالاپ جانئبةك جذرةدئ. ةستةرئثئزدة بولار، سول جئلدارئ «جانئبةك ءان سالادئ، اقسةلةؤ تامسانادئ» دةگةن اثگئمةنئث ءجيئ ايتئلعان كةزئ.
1982 - جئلئ اقاث 40 جاسقا تولئپ، «اقاث كةلدئ قئرئققا» دةگةن تولعاؤ جازدئم. سول كذنئ اقاثنئث ذيئندة بولئپ، ورالحان بوكةي، كادئربةك سةگئزبايةأ، بةكسذلتان نذرجةكةيةأ سئندئ بةلگئلئ قالامگةرلةر - وزدةرئ ايتپاقشئ «جةتئمدةر» باس قوسئپ، شاعئن داستارقان باسئندا 40 جاسئن اتاپ ءوتتئ. سول وتئرئستا مةن الگئ تولعاؤئمدئ وقئپ، ماقتاؤدئ ذناتا قويمايتئن اقسةلةؤ اعام سول ءبئر شاعئن عانا پةيئلئمدئ جئلئ قابئلداپ ةدئ.
جالپئ، اقاث جان-جاعئنا شاپاعاتئن تيگئزؤگة اسئعئپ تذراتئن ابزال جان ةدئ. ءوزئنئث شئعارماشئلئعئن ئسئرئپ قويئپ، سوثئنداعئ ئنئلةرئنئث شئعارماشئلئعئن قاداعالاپ تاپسئرما بةرئپ، ولاردئث كئتابئن شئعارؤعا كومةگئن تيگئزئپ جذرةتئن. تالانتئ - تةلةگةي، ورةسئ - بيئك، تذنئعئ - تةرةث جان عوي، وزئنة دة، وزگةگة دة ؤاقئت تاباتئن. ماعان الةم ادةبيةتئنئث كلاسسيكتةرئن اؤدارؤدئ ءجيئ تاپسئراتئن. اقاثنئث ئقپالئمةن ءبئراز اؤدارما جاسادئم. شئندئعئن ايتؤ كةرةك، كةيبئرئنة شامام كةلمةسة، كةيبئرئنة ؤاقئت تاپپادئم.
- بايقاؤئمشا، ءسئزدئ اقاثمةن تانئستئرعان جانئبةك كارمةنوأ، ال، رؤحاني تذرعئدان جاقئنداستئرعان ءان سةكئلدئ. باسقاسئن بئلاي قويعاندا، اقاثنئث «داؤرةن-اي»، «سارئ ارقا» اتتئ ةكئ تانئمال ءانئنئث ءسوزئن جازعان ءوزئثئز. باستاما كئمنةن بولدئ؟
- راس، اقاث ةكةؤئمئزدئث اعا-ءئنئ رةتئندة سئيلاستئعئمئزدئث دانةكةرئ - ادامي بولمئسئمئز دا، شئعارماشئلئق بايلانئسئمئزدئث التئن كوپئرئ - ءان. ءوزئثئز ايتقان ةكئ ءان - «داؤرةن-اي» مةن «سارئ ارقا» اقاث ةكةؤئمئزدئ اجئراماس ءبئرتذتاس الةمگة اينالدئرئپ جئبةردئ.
مةن اقاثنئث «داؤرةن-ايئنا» دةيئن دة انگة ءسوز جازئپ جذرگةم. العاشقئ تؤئندئمنئث ءبئرئ - سةمةيلئك سازگةر، مارقذم مةيرامبةك جانبولاتوأتئث «ءان دومبئرا» ءانئ. تاماشا ءان. ماقتانعانئم ةمةس، ءسوزئ دة ذيلةسئم تابا كةتتئ.
جاقسئ دذنيةگة قذلاعئ تذرئك جذرةتئن اقاث وسئ ءاندئ ةستئگةننةن كةيئن جانئبةك ةكةؤئمئزدئ شاقئرئپ الئپ، «داؤرةن-ايدئث» سازئن تئثداتتئ. اقاث بذعان دةيئن اقتامبةردئنئث «كذلدئر، كذلدئر كئسئنةتئپ» تولعاؤئنا ماقام جازعان بولاتئن. ارينة، «ماقامئ مةنئكئ» دةپ ايتقان ةمةس.
كوپ ءيئرئمئن سذگئردئث «ئثعايتوكپة» كذيئنةن العانئن ايتئپ: «اقتامبةردئنئ ناسيحاتتاؤ ءذشئن وسئلاي جاساؤ كةرةك بولدئ. بذل تولعاؤدا قازاق حالقئنئث اسقاق رؤحئ بار، ول رؤحتئ قاعاز بةتئنةن ةكئنئث ءبئرئ وقي بةرمةيدئ. حالئقتئث مذثئن دا، شةرئن دة، رؤحئن دا عاسئردان-عاسئرعا جةتكئزئپ كةلة جاتقان دومبئرا عوي. اقتامبةردئنئث «كذلدئر، كذلدئر كئسئنةگةن» رؤحئن حالئقتئث كوكةيئنة جةتكئزؤدئث ءبئر جولئ ونئ رؤحتئ ماقاممةن ورئنداؤ كةرةك»، - دةپ وتئرؤشئ ةدئ جارئقتئق.
سونئمةن، اقتامبةردئنئث تولعاؤئنان كةيئن «داؤرةن-اي» كةلدئ ومئرگة. ماعان: «وسئنئث ءسوزئن ءوزئث جازساث، قايتةدئ؟» دةگةن ذسئنئس ايتتئ. مةن كةلئستئم. ءبئراق، «داؤرةن-ايعا» ءسوز جازؤ وتة قيئن بولدئ. تئثداپ جذرسئزدةر عوي، بذل ءاننئث العاشقئ ةكئ جولئنان كةيئنگئ بولئگئنئث ءبارئ - قايئرما. قذرئلئمئ وتة كذردةلئ ءان. بؤئندئ ويناتؤ كةرةك. الايدا، ذيقاستئ ساقتاؤ - شارت. ونئث ذستئنة، ءاننئث تابيعاتئن تانئپ، يدةياسئن يگةرئپ تذرعان ماعان جةثئل سوزبةن ءورئپ شئعؤعا استة بولمايدئ.
ءسويتئپ، قينالدئم. ءبئر اي ءجذرئپ، العاشقئ نذسقاسئن دايئندادئم. ونئ اقاث، جانئبةك ذشةؤئمئز وتئرئپ ذزاق تالقئلادئق. كةيبئر جةرلةرئنة «مئنا جةرئ بئلاي بولسا قايتةدئ؟» دةگةن ةمةؤرئنئن جاسادئ اقاث. اقاثنئث تالعامئن تاث قالدئرؤ مذمكئن ةمةس. دةگةنمةن، ةلةث ةتكئزگةن جةرئ بولدئ-اؤ دةيمئن، ءان ءماتئنئن قابئلدادئ.
تذثعئش رةت جانئبةك ورئندادئ. راديو، تةلةأيدةنية جازدئ. ءبئراق، بذل ءان جانئبةك ورئنداعان العاشقئ نذسقاسئندا «جاستئقتا نة كورسةث دة جارقئن ةكةن، ءار كذنئث ات باسئنداي التئن ةكةن» دةپ باستالادئ. كةيئن اقاثنئث ذسئنئسئمةن «سامعاعان اسپانئندا سارئ دالانئث، ساعئندئم بوزتورعايدئث سالعان ءانئن» دةپ وزگةرتتئك. قازئر وسئلاي ورئندالئپ ءجذر.
جالپئ، «داؤرةن-اي» - اقاثنئث ءوز تاعدئرئمةن وزةكتةس ءان. قاراثئز، «ةركئثة باعئنباس، اساؤ ارمان-اي!» دةپ بذلقئنعان ءان «اسپانداپ الاتئن، اسقاق قاناتئم، ساعان دا كةز كةلةر - تئنئم تاباتئن» دةپ شئرئلدايدئ. تؤرا ءوز ءومئرئن تالداؤعا كةلمةيتئن تاعدئر جولئن انمةن ورنةكتةگةن.
- اقاثنئث «سارئ ارقاسئنئث» دا ءسوزئن ءسئز جازدئثئز. وسئ ءاننئث اأتورلارئ مةن ورئنداؤشئسئ كةزئندة «ذلتشئلدئق» سارئنئمةن قؤدالاندئ دةگةن اثگئمة شئندئققا جاناسا ما؟
- ءيا، بذل ءاننئث سوزئندةگئ «شةر-كذيئگئم» دةگةن تئركةس بئزگة پالة بولئپ جابئستئ. ءان ماتئنئندةگئ «كةر ميئعئم، جةزكيئگئم، شةركذيئگئم - سارئ ارقا» دةيتئن قايئرمانئث ةمةؤرئنئن ولةث تالداماق تذگئلئ، ءسوزدئث ءمانئن بئلمةيتئن «ءذش ءارئپ» ءتذسئنئپ قويئپ (ارينة، الدةكئمدةردئث ئقپالئمةن)، سوثئمئزعا ءتذسئپ بةردئ.
العاشئندا وسئنئ جانئبةك مارقذم ايتئپ ةدئ. «وسئ جةرئن وزگةرتسةك، قايتةدئ؟ وسئنئ بئزگة ايتقئزبايدئ-اؤ» - دةگةن سةزئكتئ پئكئر «سارئ ارقانئث» العاشقئ ورئنداؤشئسئ جانئبةكتةن شئققان. سودان ءبئز بذل ءيئرئمدئ ءان سالماعئن جةثئلدةتئپ جئبةرسة دة، «ءسوز ءتذيئنئم» دةپ وزگةرتتئك تة، رةسمي ساحنالاردا وسئلاي ورئندالئپ ءجذردئ. الايدا، جيئن-تويلاردا، بةي رةسمي باسقوسؤلاردا «شةر-كذيئگئم» بولئپ ايتئلاتئن. سول پالة بولدئ بئزگة.
سويتسةك، ءبئزدئث وسئ «ذلتشئلدئعئمئز» ورتامئزداعئ كةيبئرةؤلةردئث اؤزئمةن «ءذش ارئپكة» جةتئپ جاتادئ ةكةن. ونئ ءبئز قايدان بئلةيئك. اسئرةسة، جةلتوقسان وقيعاسئ تذسئندا «حالئقتئث «شةر-كذيئگئن» انگة قوسئپ، جاستاردئ ارانداتقان سةندةرسئثدةر» دةگةن جةلةؤمةن ءبئراز اؤرةلةدئ.
- اقاثنئث «داؤرةن-اي» مةن «سارئ ارقادان» باسقا ءانئ بار ما؟ بولسا، ولار نةگة وسئ ةكةؤئندةي تانئمال بولا المادئ؟
- بار. اقاث كةيئن استاناعا كوشئپ كةلگةننةن سوث، ةثسةلئ ةلوردادا ةسئلدةي تولقئپ، ءبئراز ءان جازدئ. ءبئرقاتارئنئث ءسوزئن مةن جازدئم. ءبئراق، ولار جارئققا شئعا المادئ. نةگة انشئلةرگة بةرمةي جذرگةنئن سذراعانئمدا: «ة،ة« «داؤرةن-ايئم» مةن «سارئ ارقامداي» قذلپئرتاتئن جانئبةگئم جوق، ول اندةردئث جولئ بولا قويا ما؟! رؤحتئ ءان ذلكةن ساحناعا جولداما الؤ ءذشئن ونئث تذساؤئن جانئبةك كةسؤ كةرةك. سوندا عانا ول ءاننئث عذمئرئ باياندئ بولادئ»، - دةپ مذثاياتئن.
- سوندا ول كئسئ جانئبةك كارمةنوأتةن باسقا ءانشئنئ مويئندامادئ ما؟
-جوق، ولاي ةمةس. مويئندادئ. اقاث قايرات بايبوسئنوأتئ كةرمةت باعالايتئن. بةكبولات تئلةؤحاندئ دا. ةكةؤئنئث دة انشئلئك تالانتئن تامسانا اثگئمةلةگةنئن تالاي مارتة ءوز قذلاعئممةن ةستئدئم. اسئرةسة، قايرات پةن جانئبةكتئ بولة-جارمايتئن. ءبئراق، اقاث ءذشئن جانئبةك مارقذمنئث ءجونئ بولةك بولدئ. مذمكئن، ءار ءانشئنئث ورئنداؤ ءستيلئ ءارقيلئ بولاتئندئقتان شئعار. اقاثنئث تابيعاتئنا دا، تالعامئنا دا جانئبةكتئث ورئنداؤ مانةرئ قولاي كةلسة كةرةك.
سونداي-اق، جاثا وزئنة ورئنداؤشئ تاثداؤداعئ تالعامئن قازاقئ ئرئمشئلدئعئ شئعار دةپ ويلايمئن. دذنيةگة كةلگةن نارةستةگة ات قويؤدا دا، تاي-تاي باسقان سابيدئث تذساؤئن كةستئرگةندة دة ئرئمداپ، جولئ جاقسئ ادامعا بذيئمتاي جاسايتئن حالئقپئز عوي. اقاثنئث دا جاثا ءاندئ جارئققا شئعارؤدا، ونئث تذساؤئن كةسؤدة تاثداؤئ جانئبةككة تابئستاؤشئ ةدئ. ةندئ، مئنة، اقاث دا، جانئبةك تة جوق ورتامئزدا. تالعامئ زور تئثداؤشئعا جةتپةگةن ورةلئ اندةر جاتئر اقاثنئث مذراعاتئندا.
- ءان سارئنئ قذلاعئثئزدا شئعار. ءسوزئ - قولئثئزدا. نةگة ءوزئثئز جارئققا شئعارماسقا؟
- انگة ءسوز جازعانئم بولماسا، مؤزئكاعا شورقاقتاؤمئن. مةنئث ورئنداؤشئ تاثداؤداعئ تالعامئم اقاث تالعامئنئث شيرةگئنة كةلمةؤئ دة مذمكئن. سوندئقتان، باتئلئم بارماي ءجذر. ال، ورئندايمئن دةگةن ءانشئ بولسا، قذلاقتاعئ سارئنئ عانا ةمةس، اقاث اندةرئنئث نوتاسئ التئ تومدئق تاثدامالئ جيناعئنا ةنگةن.
- ءسئز ءسوزئن جازعان تذرسئنجان شاپايدئث «داريعا-داؤرةن»، «ارمان-اي» اندةرئن جةتةسئنة جةتكئزة ورئنداپ جذرگةن رامازان ستامعازيةأكة ذسئنئس جاساپ كوردئثئز بة؟
- رامازاننئث انشئلئك شةبةرلئگئن اقاثنئث ءوزئ دة مويئنداپ كةتكةن. الايدا، اقاثنئث اندةرئ رامازاننئث «وث جامباسئنا» كةلمةدئ. راس، رامازان - تالانتتئ ءانشئ. دةگةنمةن، جاقسئ ءاننئث تابيعاتئ ورئنداؤشئمةن ذيلةسئم تاپقاندا عانا ءان عذمئرلئ بولادئ دةگةن قاعيدا بار ةمةس پة؟!
-راحمةت! ةرسئن مذسابةكوأ
«ورتالئق قازاقستان» گازةتئ. 2012 ج. 23 - تامئز