ورالمانداردئث وزگة ةلدة تؤعان بالالارئن ق ر ذلتتئق قاؤئپسئزدئك كوميتةتئنئث شةكارا اسكةرئ قاتارئنا الماؤ دذرئس پا؟
استانا.قازاقپارات - كوكتةمگئ اسكةرگة شاقئرؤ ناؤقانئ باستالدئ. وسئ ورايدا اسكةر سالاسئندا ورالمان اعايئنداردئث بالالارئ بةتپة-بةت كةلئپ وتئرعان ماسةلةنئث ءتذيئنئن تارقاتؤدئ ءجون كوردئك.
ةلئمئزدة ورالمانداردئث وزگة ةلدة تؤعان بالالارئن ق ر ذ ق ك-نئث شةكارا اسكةرئ قاتارئنا المايدئ ةكةن.
ةلئمئزدئث ازاماتتئعئن بةرة وتئرئپ، ازاماتتئق اسكةري پارئزئن شةكارا قئزمةتئندة وتةؤگة رذقسات بةرمةؤئمئز قانشالئقتئ دذرئس؟! تاقئرئپقا وراي «الاش ايناسئ» ماماندار پئكئرئن ءبئلئپ، ماسةلةنئث ارتئق-كةم تذستارئن سالماقتاپ كورگةن ةدئ.
عابيدةن جايلين، زاثگةر:
- بذل ماسةلةگة دذرئس ةمةس دةپ ايتؤ قيئن. ويتكةنئ ق ر ذ ق ك-نئث شةكارا اسكةرئ ارنايئ ئرئكتةؤدةن وتكةن ازاماتتار عانا اسكةري بورئشئن وتةيتئن جةر. سوندئقتان ول جةردة ذلكةن سذرئپتاؤدان وتكةن ازاماتتار وتان الدئنداعئ مئندةتئن وتةيدئ. ةرتةثگئ كذنئ ماسةلة تؤئنداماس ءذشئن بارئنشا ساق بولؤ قاجةت ةتئلةدئ. شئن مانئندة بذگئنگئ كذنئ اسكةر قاتارئنا الؤ ءذشئن ساربازداردئ پسيحولوگيالئق، فيزيكالئق تذرعئدان تةكسةرؤ قاجةتتئلئگئ سةزئلؤدة. ءتئپتئ دئني كوزقاراسئن دا تةكسةرؤ تؤرالئ تالاپ قويئلؤدا. سول سةكئلدئ شةكارانئث ئرگةسئن ارنايئ ئرئكتةؤدةن وتكةندةر عانا كذزةتؤگة ءتيئس. سوندئقتان ق ر ذ ق ك-نئث شةكارا اسكةرئ قاتارئنا وزگة ةلدة تؤعان ورالمانداردئث بالالارئن الماؤ دذرئس شةشئم دةپ سانايمئن.
جالپئ بذل جان-جاقتئ تةكسةرئلةتئن ماسةلة. شئن مانئندة ةلئمئزگة كوشئپ كةلگةن ورالمان قانداسئمئزدئث بالاسئ ما، الدة قانداي دا ءبئر پيعئلمةن كةلئپ، وسئ سالاعا سذرانئپ جذرگةن ازامات پا؟! مذنئث ءبارئ جان جاقتئ تةكسةرئلؤئ كةرةك.
قازئر الةم دذربةلةثگة تولئ. ساعات سايئن ئرگةمئزدة ءتذرلئ وقيعالار بولئپ جاتئر. سوندئقتان ءوز ئرگةمئزدئ ءوزئمئز قئمتاپ ذيرةنؤئمئز كةرةك. راس، ءوز ةلئمئزدة تؤعان ازاماتتار دا ءتذرلئ ارةكةتتةرگة بارؤئ ابدةن مذمكئن. سوندئقتان جالپئ وسئ سالاعا سذرانعان ازاماتتار جان جاقتئ تةكسةرئلؤئ كةرةك. ماسةلةن قازئر جالعاندئق دةتةكتورئ قوندئرعئسئ كةثئنةن پايدالانئلا باستادئ. ءوز ةلئمئزدئث ازاماتتارئ دا شةكارا ماثئندا ازاماتتئعئن وتةگئسئ كةلسة پسيحولوگيالئق دايئندئعئنا قوسا، ةلگة دةگةن ادالدئعئ دا جالعاندئق دةتةكتورئ قوندئرعئسئ ارقئلئ تةكسةرئلؤئ كةرةك. قازئر اسكةري بورئشئن وتةگئسئ كةلگةن ازامات تذگئلئ، مةملةكةتتئك قئزمةتكةر دة وسئ قوندئرعئ ارقئلئ تةكسةرئلؤدة. سوندئقتان وندا تذرعان ةشتةثة جوق دةپ ويلايمئن.
شئن مانئندة ذلتتئق قاؤئپسئزدئك بارئنةن قئمبات. ءبئز وسئنئ ءتذسئنؤئمئز كةرةك. وزگة ةلدة دذنيةگة كةلگةن ورالماننئث بالاسئ تذگئلئ، جاؤاپتئ سالاعا بارعئسئ كةلةتئن كةز-كةلگةن ازامات ذلكةن تةكسةرؤدةن ءوتؤئ كةرةك. سوندا عانا ذيقئمئز تئنئش بولادئ.
ورئنعالي ةسةنعازيةأ، الماتئ قالالئق ءئ ءئ د ارداگةرلةر كةثةسئنئث ءتوراعاسئ، وتستاأكاداعئ پولكوأنيك:
- نةگئزئ بذل دذرئس ةمةس. ورالمانداردئث وزگة ةلدة تؤعان بالالارئ بارلئق جاعئنان ءوز ةلئمئزدئث ازاماتتارئمةن تةث قذقئقتا بولؤئ ءتيئس. قالاعان وقؤ ورنئنا ءتذسئپ، قالاعان ماماندئعئن يةلةنؤئ كةرةك. سول سةكئلدئ ةگةر سئمباتئ، فيزيكالئق دايئندئعئ، بوي-سويئ كةلئپ تذرسا نةگة شةكارا اسكةري قئزمةتكةرئ بولماسقا؟! ازاماتتئقتئ سةنئپ بةرگةننةن كةيئن، ونئث قذقئعئن شةكتةيتئن مذنداي ارةكةتتةرگة بارماؤئمئز كةرةك.
كةيبئر ازاماتتار كةلةشةك ءومئرئن اسكةري سالامةن بايلانئستئرعئسئ كةلؤئ مذمكئن. نةمةسة اسكةري بورئشئن وتةگةن سوث كةلئسئم-شارت ارقئلئ اسكةري سالادا ةثبةك ةتكئسئ كةلؤئ مذمكئن. سونداي جاعدايدا «جوق، ساعان ولاي ةتؤگة بولمايدئ» دةؤ، ونئث قذقئعئنئث شةكتةلؤئنة اسةر ةتةدئ. قازاقستان ازاماتئ بولا تذرا، وزگة ةلدة تؤعانئ ءذشئن شةكارا قئزمةتئنة الماؤ، ول ونئث كونستيتؤسيالئق قذقئعئن بذزؤ دةپ ويلايمئن. ويتكةنئ كونستيتؤسيا بويئنشا، ةلئمئزدئث بارلئق ازاماتتارئ تةث قذئلئ.
جالپئ ءبئز بذگئنگئ كذنئ ورالمانداردئث قذقئعئن، مذمكئندئگئن شةكتةيتئن كوپتةگةن ارةكةتتةرگة بارئپ وتئرمئز. ماسةلةن ورالماندار ةلئمئزگة كةلگةن سوث ءتورت جئلعا شةيئن ازاماتتئق الا المايدئ. بذل دا دذرئس ةمةس. ازاماتتئعئ بولماعاننان كةيئن، ءجونئ ءتذزؤ قئزمةتكة دة تذرا المايدئ. بةلگئلئ ءبئر كاسئپپةن دة اينالئسؤدا كةدةرگئلةرگة تاپ بولادئ. جالپئ ازاماتتئعئنئث بولماؤئ ونئ كوپتةگةن مذمكئندئكتةردةن ايئرادئ. ءتورت جئلعا دةيئن ازاماتتئعئ جوق بولعاندئقتان قئزمةتكة تذرا المايدئ، ويلاعان كاسئبئن جذزةگة اسئرا المايدئ. قام قارةكةتسئز وتئرعان ادام بالا-شاعاسئن قالاي اسئرايدئ.
ءبئز ودان گورئ ولارعا تةزئرةك ازاماتتئق بةرئپ، قوعامئمئزعا تةزئرةك ارالاسؤعا، ةلئمئزگة سئثئسؤئنة جاعداي جاساؤئمئز كةرةك. ولار سونشا جةردةن ةلئن، وتانئن اثساپ كةلدئ. ال ءبئز ولاردئ وزةككة تةپكةندةي ةتئپ، ازاماتتئق بةرؤدئ قيئنداتامئز، ةلئن قورعاعئسئ كةلسة سةنئمسئزدئك تانئتئپ، شةكارا ماثئنا جئبةرمةيمئز. جاسئراتئنئ جوق وسئنداي قارئم قاتئناستئث سالدارئنان كةيبئرةؤلةرئ كةرئ كوشئپ كةتئپ جاتئر. شئن مانئندة بذل وتة ذلكةن وكئنئش. ءدال قازئر مئنا ذلان بايتاق جةردئ حالئقتئث سانئمةن عانا ساقتاپ قالا الامئز. سول ءذشئن دةموگرافيانئ ءوسئرئپ، شةتتةن كةلگئسئ كةلةتئن قانداستارئمئزدئ كوشئرئپ الا بةرؤئمئز كةرةك. سئرتتاعئ باؤئرلارئمئزدئ ةلگة كةلؤ ءذشئن ءتذرلئ جولدارمةن ئنتالاندئرؤئمئز كةرةك. ولار ةلئمئزگة كةلگةن سوث ءتئل جاعئنان، تذرمئس جاعئنان قيئندئق كورمةيتئندةي مذمكئندئكتةر قاراستئرؤئمئز كةرةك. شئنئمدئ ايتسام بارلئق جاعئنان تالاپقا ساي كةلئپ تذرعان ازاماتتئ وزگة ةلدة تؤئلئپسئث دةپ، شةكارا اسكةرئ قاتارئنا الماؤ مذلدةم دذرئس ةمةس دةپ ويلايمئن. سوندئقتان بذل ءالئ دة بولسا قايتا قاراؤدئ تالاپ ةتةتئن جاعداي.
شئن مانئندة نيةتئ بذزئق ادام وسئ ةلدة تؤسا دا ساتقئندئق جاساؤئ مذمكئن. سوندئقتان قايدا تؤعانئنا قاراپ، ازاماتتاردئ بولة جارؤعا بولمايدئ.
بةيتاراپ پئكئر
مارات باشيموأ، زاثگةر:
- بذل ماسةلةگة ءبئرجاقتئ قاراؤ قيئن. ويتكةنئ بذل ماسةلةنئث اينالاسئندا تذيتكئلدئ دذنيةلةر بارشئلئق. وزگة ةلدئث اؤماعئندا دذنيةگة كةلؤئ سةكئلدئ جاعدايلار مةملةكةتتئك ماثئزدئ نارسةلةرگة كةلگةندة كةيئنگئ ومئرئنة اسةر ةتؤئ ابدةن مذمكئن. ةكئنشئ جاعئنان كةلگةندة بذل جةردة ازاماتتئث قذقئعئ بذزئلئپ وتئرعانئ بايقالادئ. سوندئقتان بذل ءالئ دة بولسا ذزاق تالقئلاؤدئ، اسئقپاي بايئپپةن ويلانؤدئ قاجةت ةتةتئن ماسةلة دةر ةدئم.
اأتور: قؤانئش ءابئلدا قئزئ
«الاش ايناسئ»