جئلان ؤئن قالاي ساؤادئ؟
استانا.قازاقپارات - باؤئرئمةن جورعالاؤشئنئث ءبئر شاققاننان-اق سةسپةي قاتئراتئن قاؤئپتئلئگئمةن قاتار ادامعا پايدالئ جاعئ دا بار ةكةندئگئ بةلگئلئ.
ةؤروپادا جئلان ؤئنئث كةپتئرئلگةن 1 گرامم ذنتاعئ 300 ا ق ش دوللارئ تذرادئ. ال ودان اسا قئمبات ءدارئ-دارمةك جاسايتئنئ بةلگئلئ.
زوولوگتارعا جئلاننئث 2700-دةن استام ءتذرئ بةلگئلئ. ونئث ءاربئر بةسئنشئسئ وتة ؤلئ بولئپ كةلةدئ ةكةن.
ةلئمئزدة جئلاننئث ؤئن كادةگة جاراتاتئن فارماكولوگيالئق زاؤئت جوق. ال شةتةلدةردة ونئ اسئراپ باعئپ، ؤئن الئپ، ذنتاققا اينالدئرئپ بئرنةشة ةسة قئمبات باعاعا ساتئپ بايئپ وتئرعاندار جةتةرلئك. وكئنئشتئسئ ءدالئ وسئ بيزنةس ءتذرئ بئزدة دامئماعان. ةلئمئزدةگئ ءدارئ جاسايتئن كاسئپورئندار نةگئزئنةن شوپتةن جاسالعان ءدارئ-دارمةكتةر مةن رةسةيلئك وندئرؤشئلةر ءذشئن قاجةتتئ قذرامالار ازئرلةؤمةن كةلةدئ. بذگئنگة دةيئن.
قازئرگئ تاثدا ةلئمئزدة ءدارئ-دارمةكتئث 700 دةن استام اتاؤئن شئعاراتئن 90 نان استام كاسئپورئن بار. رةسمي ةمةس دةرةك كوزدةرئنئث مالئمةتئنة سذيةنسةك جئل سايئن ةلئمئزدة وندئرئلةتئن ءدارئ-دارمةكتئث 20 پايئزئن وتاندئق وندئرؤشئلةر ت م د ةلدةرئنة جانة شةتةلدةرگة ةكسپورتتايتئن كورئنةدئ. ءبئراق ونئث ئشئندة جئلان ؤئنان جاسالعاندارئ جوق. ايتپةسة ةلئمئزدة جئلان جوعالئپ كةتكةن جوق. تةك ونئ كادةگة اسئراتئن تةتئك تابئلماي وتئرعانئ بولماسا...
شئمكةنتتةگئ Santo ساؤدا ماركاسئمةن جذمئس ءئستةيتئن «حيمفارم» اق بذگئندة پولياك كومپانياسئنئث قولئنا وتكةنئ بةلگئلئ. ونداعئ مامانداردان جئلان ؤئ قولدانئلا ما دةگةن ساؤالئمئزعا جوق دةگةن جاؤاپ الدئق. ةلئمئزدةگئ ةث ءئرئ ICO ستاندارتئمةن جذمئس ئستةيتئن كومپانيا وسئنداي ءئرئ جوبالارمةن جذمئس ئستةمةيتئن بولعان سوث باسقالارئنان قايران جوعئ بةلگئلئ. ارينة Santo مايلار، لينيمةنتتةر، سؤپپوزيتوريلةر شئعارادئ. العان باعئتئ باسقا. وتاندئق فارمونئمدةردئث 60 پايئزئن شئعاراتئن كاسئپورئن الةمدئك نارئقتا اسا سذرانئسقا ية باسئم باعئتقا بةت بذرسا دةگةن تئلةك قوي بئزدئكئ...ةسةسئنة قاراپايئم جذرتشئلئق اراسئندا، سونداي-اق حالئق ةمشئلةرئ جئلان ؤئن ةمگة پايدالانئپ جذرگةندةر جةتةرلئك. كوكتةم شئعئسئمةن وثتذستئكتة جئلان ساؤداسئ قئزادئ...رةسةيلئك «أوكرؤگ سأةتا» جؤرنالئنئث جازؤئنشا برازيلياينئث سان پاؤلؤ قالاسئنداعئ بؤتانتان بيومةديسينالئق زةرتتةؤ ينستيتؤتئندا ارنايئ أاكسينا، ؤعا قارسئ دارئلةر جاساپ شئعارادئ. ونداعئ زةرتتةؤ لابوراتورياسئندا 12 مئثنان اسا جئلان ذستاپ، باعادئ. ودان جئلئنا 5-6 ليترگة دةيئن جئلاننئث سذيئق ؤئن الادئ. ال ودان 1-1،5 كةلئدةي قذرعاق ذنتاق الؤعا بولادئ ةكةن. مذنداي كولةمدئ جيناؤ ءذشئن ولار جئلاندئ ءار ةكئ ءذش اپتادا «ساؤئپ» تذرادئ. كئشكةنة جئلانداردان ءبئر «ساؤعاندا» 20-40 ميلليگرام، ال ذلكةندةرئنةن 500-900 ؤ الادئ. ال ونئ قذرعاتقاندا ودان از عانا ماسسا قالادئ.
جئلان «ساؤعاندا» كوبئنة ءداستذرلئ ءتذرئن قولدانادئ. ؤ جينالاتئن اعزاسئنا ماسساج جاساؤ ارقئلئ ؤئن الادئ. ال بذگئنگئدةي تةحنولوگيا مئقتاپ دامئعان شاقتا ةلةكتر قؤاتئمةن «ساؤادئ»، ياعني جئلاننئث سئلةكةيلئ قابئعئنا 5-8 أولتتئق قؤاتتئ ةلةكترودپةن سوعادئ. سوندا ول بذلشئق ةتتةردئث جيئرئلؤئنا اكةپ سوعادئ دا ؤ تامشئلايدئ. ةؤروپاداعئ جئلان باعاتئن سةرپةنتاريالاردا جارتئ جئلدا گاديؤكالاردئ اسئراپ، باعئپ ودان ءبئر امپؤلا عانا ءدارئ الادئ. ال ولاردئ ءجيئ ساؤؤ ولاردئث تةز ولؤئنة اكةپ سوعادئ. زوولوگتاردئث ايتؤئنشا گاديؤكالار 15 جئلعا دةيئن ءومئر سذرةدئ. ءبئراق قاماؤدا تذرعاندا ةكئ جئلدان اسپايدئ. بذگئندة جئلاننئث ؤئنا دةگةن سذرانئستئث تئم جوعارئلئعئنان جانة سول سذرانئستئ قاناعاتتاندئرا الماي وتئرعاندئقتان ونئث ؤئن جاساندئ جولمةن الؤ قولعا الئنؤدا. ماسكةؤدةگئ تةوريالئق جانة ةكسپةريمةنتالدئ بيوفيزيكا ينستيتؤتئندا ؤ كلةتكالارئن تابيعي جاعدايدا الاتئن اؤقئمدئ جوبا ازئرلةنگةن بولاتئن. ءبئراق قارجئلاندئرؤ جاعئنان كةمدئك بولعان سوث جابئلئپ تئندئ. ونئث تاعئ ءبئر جولئ حيميالئق سينتةزدةؤ ارقئلئ الؤ. وسئلايشا شةتةلدئكتةر جئلانننئث جاساندئ ؤئنئث پايداسئن كورئپ وتئر.
1887 - جئلئ ميچيگان ؤنيأةرسيتةتئنئث فيزيولوگئ گةنري سيؤول كوگةرشئندةرگة تاجئريبة جاساپ جئلان ؤئنا قارسئ ءدارئ ويلاپ تاپقان بولاتئن. كةيئنئرةك فرانسؤزدار جئلان ؤئنا قارسئ جئلقئنئث قانئنان اؤرؤعا قارسئ ةگئلةتئن سذيئق زات الئپ، جاثا ءدارئ ويلاپ تاپتئ. وسئلايشا جئلان ؤئنا قارسئ ةمدئك شارالار جذرگئزئلة باستادئ. عاسئرلار بويئ ةمشئلةر ءتذرلئ اؤرؤلاردئ جئلان ؤئمةن ةمدةپ كةلدئ. ءبئراق ونئ ءئشؤدئث تذككة دة قاجةتئ جوق دةيدئ دارئگةرلةر. ويتكةنئ ادامنئث اس قورئتؤ جذيةسئ ونئ اؤرؤ جةرئنة جةتكئزبةي قورئتئپ جئبةرةدئ. ياعني تاؤئق سورپاسئنداي دا اسةر ةتپةيتئن كورئنةدئ. ال ؤدان جاسالعان سئقپامايلاردئث پايداسئ بار. ول قئزدئرئپ قانا قويماي تالشئقتاردئث جذمئسئن جاقسارتادئ. ينفاركت العان، جذرةك قان تامئرلارئ اؤرؤلارئنان زارداپ شةگةتئندةرگة جئلان توكسيندةرئ بار ءدارئ پايدالئ. قان توقتاتؤ ماقساتئندا قولدانئلاتئن ستوماتولوگيا سالاسئنداعئ ءدارئ گيؤرزانئث ؤئنان الئنعان دارئدةن جاسالعان. بذلشئق ةت، جانة بؤئن اؤرالارئندا، نةأرالگيا، راديؤكؤليت، پوليارتريت، پلةأريت، برونحيالدئ استمادا قولدانئلادئ ونكولوگيالئق اؤرؤلار دا جئلان ؤئنئث الدئندا دارمةنسئز. وثتذستئك كاليفورنياداعئ ونكولوگيالئق اؤرؤلاردئ زةرتتةؤ ينستيتؤتئنئث بيوحيميا جانة مولةكؤليارلئ بيولوگيا فاكؤلتةتئنئث مةديكتةرئ قاؤئپتئ ئسئكتةردئ موكاسيندئك جئلاننئث ؤئ ارقئلئ توقتاتؤعا بولاتئنئن اشتئ. ءتئپتئ بذل جاثالئق نوبةل سئيلئعئن العان بولاتئن. جئلان ؤئ البؤمين، گلوبؤلين، فةرمةنت، سؤ، تذزدان تذرادئ. ونئ قذرعاق كذيئندة ءبئر عاسئرداي ساقتاؤعا بولادئ.
جئلان ساؤداسئ قئزئپ تذر...
كوكتةم كةلئسئمةن وثتذستئكتة جئلان ساؤداسئنئث كورئگئ قئزادئ. سارئاعاشتا سارئ جئلانداردئ 2-3 مئث تةثگةگة ساؤدالايدئ. بذگئندة ةل اراسئندا سارئ جئلاننئث سورپاسئن قايناتئپ ءئشئپ، اؤرؤئنان ايئقتئم دةيتئندةر كوپ. سول سةبةپتةن بولار سارئ جئلاننئث سورپاسئنا دةگةن سذرانئس ارتقان. الايدا كوبئنة جئلاننئث قاي ءتذرئ ةم ةكةنئن، قالاي دايئنداؤ ءتاسئلئن بئلمةي دةرتئنة دةرت جاماپ الئپ جاتقاندارئ دا جوق ةمةس.
امالبةك سةرقذلوأ، حالئق ةمشئسئ:
-بئرنةشة جئلدان بةرئ ناؤقاستاردئ ارامةن شاقتئرئپ جانة جئلان سورپاسئمةن ةمدةپ كةلةمئن. اؤرؤئنان ايئعئپ كةتكةندةر بارشئلئق. جئلاننئث ةتئنةن جاسالعان سورپا اعزانئ شلاكتاردان تذگةل تازالايدئ. جاثادان باستالئپ كةلة جاتقان 1 ساتئداعئ قاتةرلئ ئسئك اؤرؤئن ةمدةؤگة دة بولادئ. ونئ كوبئنة جئلان اؤلاپ ساتاتئنداردان الامئز.
ءيا مال بورداقئلاپ ساتاتئندار سياقتئ جئلان اؤلاؤدئ دا كاسئپ قئلعاندار بارشئلئق. جازدا باعاسئ ارزان، قئستا جةر بةتئنةن جوعالئپ كةتكةندة قئمباتتئراق بولاتئن كورئنةدئ. ةمشئلةر كوبئنة ماي جئلاندئ پايدالانادئ. سونداي-اق، ءارتذرلئ اؤرؤلارعا شذبار جئلان مةن قاراشذبار جئلاندئ دا پايدالانؤعا بولادئ. نةگئزئنةن جئلانداردئث ئشئندةگئ ةث شيپالئسئ مايجئلان دةسةدئ. قئس بويئ ول جئلان جةر استئندا تةك قانا دارئلئك شوپتةردئث تامئرئن سورادئ ةكةن. ونئث سورپاسئ بارلئق اؤرؤعا ةم كورئنةدئ. حالئق ةمشئلةرئ جئلانمةن ةمدةلگةندة ةمشئلةرمةن نة دارئگةرلةرمةن كةثةسكةن ءجون دةيدئ... تةك ةن دالانئ ةن جايلاعان جئلان اتاؤلئ اؤلاؤشئلاردئث كةسئرئنةن جويئلئپ كةتپةسة دةيسئث...
جئلان بةينةسئ قايدان ءجذر
جئلان ؤئنئث ةمدئك قاسيةتئ ХVII عاسئردا بةلگئلئ بولدئ. ةث العاش فرانچةسكو رةدي اتتئ عالئم اشقان دةگةن مالئمةت بار. قازئرگئ تاثدا مةديسينانئث باستئ بةلگئسئ بولعان سيمأول - تئلئن سؤماثداتقان جئثئشكة جئلان XVI عاسئردان باستاپ قولدانئسقا ةنگةن. بذل بةلگئنئ كةثةس وداعئ 1924 - جئلئ بةكئتكةن.
جئلان-اقپارات
جئلاندار جةر شارئندا كةث تاراعان. تةك انتاركتيدادا عانا كةزدةسپةيدئ. 12 تذقئمداسقا بولئنةدئ. ةث كوبئ سارئباس جئلاندار، ولاردئث 1500 ءتذرئ بار. قازاقستاندا 5 تذقئمداستارئ بار. سوقئر جئلاندار، ايداهار، سارئباس جئلان، سذر جئلاندار، بوزشا جئلاندارعا جاتاتئن 18 ءتذرئ بار. 16 ءتذرئ «قئزئل كئتاپقا» ةنگئزئلگةن.
جئلان-جاثالئق
جاپوندئقتار جئلان ؤئنان اجئمگة قارسئ كرةم ويلاپ تاپتئ. ونئ ءبئر-ةكئ رةت جاققاننان-اق بةتتئ ذتئكتةگةندةي تةپ-تةگئس ةتةدئ... ال نوأوسيبيرسكئلئك دارئگةر-عالئمدار اراققا جئلاننئث ؤئن قوسئپ جاثا ئشئمدئك ءتذرئن ويلاپ تاپتئ. ونئ ئشكةننةن كةيئن ادام اعزاسئنا قاؤئپ توندئرةتئن قاسيةتئنةن ايئرئلادئ. جئلان اراقتئ ئشكةننةن ادرةناليندئ قوزدئراتئن قؤاتقا ةش زالال كةلمةيتئن كورئنةدئ.
اأتور: گذلجان كوشةروأا
الاش ايناسئ