قازاق كوشئن جانداندئرؤعا قانداي قادامدار كةرةك؟

استانا. قازاقپارات - بذگئندة ءار ءذش قازاقتئث ءبئرئ وزگة ةلدةردة تذرئپ جاتئر.

قازاق كوشئن جانداندئرؤعا قانداي قادامدار كةرةك؟

جانة  قازاق كوشئنة جاسالعان قيانات قازاققا جاسالعان قيانات ةمةس پة؟

ةلئمئز ةگةمةندئك الئپ، الةمگة جار سالئپ، ةلباسئمئز تارئداي شاشئلئپ كةتكةن الةمدةگئ قانداستارئن قاراشاثئراق استئنا شاقئرا باستاعاندا شاتتانباعان قازاق بالاسئ قالماعان شئعار.

سول قيئن-قئستاؤ كةزدئث وزئندة ذكئمةت كوشتئ ءبئرشاما جانداندئرعان ةدئ. شةتتةن اعئلعان قازاقتارعا قاراپ، جئلدئق جوسپارلار جاساپ، جئل سايئنعئ بولئنةتئن كأوتا بةكئتئلئپ، سوعان قاراي كةلگةن قانداستارئمئزدئ ورنالاستئرؤ جذزةگة اسا باستادئ.

الايدا،  بةلگئلئ ادامدار مةن توپتاردئث كوشتئث ماثئن تابئس كوزئنة اينالدئرا باستاعان سوث، قازاق كوشئ ءبئر مينيستئرلئكتةن كةلةسئ ءبئر مينيستئرلئكتئث تابالدئرئعئنا تةلمئرئپ، باسئنان باعئ تايا باستاعان ةدئ. باعئ تايعان قازاق كوشئن ءماسئموأ ذكئمةتئ  تذساؤلاپ، احمةتوأ ذكئمةتئ مذلدة شئدةرلةپ تاستادئ.

بيلئكتةگئ قازاققا جات ويلئلار «شةتتةن كةلگةن قانداستارئمئز تيئن-تةبةن، جاردةم-اقئ ءذشئن، ياعني قازاقستاننان الؤ ءذشئن كةلةدئ» دةپ ويلاسا كةرةك، ونئ توقتاتئپ تاستادئ.  ءبئراق وعان قاراپ قالعان قازاقتار جوق، ءوز ةركئمةن كةلؤشئلةر بذرئنعئداي وتانئمئزدئث توپئراعئنا كةلئپ، ئرگة تةپتئ.

ءدال وسئ جاعدايلاردان كةيئن  قانداستارئمئزعا جانئ اشئعان جازؤشئ، دراماتؤرگ دؤلات يسابةكوأ اعامئز الماتئدا پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتئث  قابئلداؤئندا بولئپ، ةلباسئنئث: «كوش توقتامايدئ، مذنئث ءبارئن تةرةث ويلاپ، ناقتئ ئستةرگة قادام جاساعالئ وتئرمئز»،- دةگةن سالةمئن جةتكئزدئ. ءيا، دذرئس قازاق كوشئ توقتامايدئ، قازاق كوشئن توقتاتؤعا ةشكئمنئث  قاقئ جوق!  ءاربئر قازاق بالاسئ ءذشئن قازاقستان قئمبات بولسا، قازاقستان ءذشئن قازاقتئث ءار بالاسئ قئمبات! ونسئز دا تاريحتا كورگةن تةپكئمئز جةتةدئ، ةندئ ةگةمةندئ ةلئمئز باردا كورئنگةننئث بوساعاسئنا قازاق بالاسئن تةلمئرتسةك، بولاشاق بئزگة قارعئس جاؤدئرار.

 

سئرتتاعئ قازاقتاردئث ذلت بولئپ ساقتالئپ قالؤئنا قاؤئپ ءتونئپ، ال ةلئمئزگة رةسةيدئث وتارشئلدئق ارانئ اشئلئپ تذرعان ءدال وسئ كةزدة قازاق كوشئ ءذشئن ناقتئ ئستةرگة كوشبةسةك، قاشان قولعا الامئز؟ ةندةشة،  قازاق  كوشئن جانداندئرؤعا قانداي قادامدار كةرةك؟

ناقتئ قادام قئتايعا جالعا جةر بةرئپ، قئتايلار قانداستارئمئزدئ سول جةرلةرگة جذمئسشئ رةتئندة اكةلةدئ دةپ ذمئتتةنؤ ةمةس. قئتايعا جالعا جةر بةرئپ سولتذستئك وبلئستاردئ قازاقئلاندئرامئز دةگةن اثگئمة ايؤدئث اپانئنان قذتئلئپ، ايداعاردئث اؤئزئندا جذتئلؤ ةمةس پة؟ قئتايعا جةر جالعا بةرئپ، قازاقتئ اكةل دةسةث، ولار تةك قازاقتئ اكةلةتئنئنة كئم سةنةدئ. سوندئقتان، سولتذستئك وبلئستاردئ قئتايدئث قولئمةن قازاقئلاندئرامئز، قئتاي ارقئلئ رةسةيدةن قورعانامئز دةؤ دذرئس شةشئم ةمةس. ودان دا سولتذستئك وثئرگة ئشتةگئ جانة سئرتتاعئ قازاقتاردئ تارتؤدئث ءتيئمدئ جوباسئن جاساعان جون بولار ةدئ.

 بيئلعئ 20 - ناؤئرئزدا  ذكئمةت №248 - ورالمانداردئ 7 وبلئسقا قابئلداؤ تؤرالئ  ارناؤلئ قاؤلئ قابئلداپتئ. دذرئس! اتالعان وبلئستارعا شةتتةن كةلگةن قازاقتاردئ كوپتةپ قابئلداؤ كةرةك. ءبئراق ءوز كذشئمةن كةلگةن اعايئنداردئ باسقا وبلئستارعا قابئلداماي قويؤعا تاعئ دا بولمايدئ. ولاردئث دا وزدةرئنة قولايلئ جةرگة تذراقتانؤعا قذقئ بار، سوندئقتان ئشتةگئ جانة سئرتتاعئ قازاق كوشئن رةتتةيتئن ذلكةن ورتالئق قذرئلئپ، ذلكةن زةرتتةؤلةر جذرگئزة وتئرئپ كوش جاعدايئن رةتتةؤئ كةرةك.

قازاق كوشئ ءذشئن قانداي ناقتئ ئستةرگة كوشةمئز دةسةك، تومةندةگئ ماسةلةلةردئ باستئ نازارعا الؤ كةرةك:

1.ورالمانداردئ «ماسئل» دةگةن كوز قاراستان ارئلؤ كةرةك. قاي ورالمان كئمگة ماسئل بولئپ جاتئر؟ كةلگةننئث ءبارئ ةلدةن كةم كذن كورئپ جاتقان جوق، ادال ةثبةگئمةن نانئن تاؤئپ جةپ، تذرعان جةرئنة، تذرعان اؤئلعا ءسئثئسئپ كةتئپ جاتئر.

2. قانداستارئمئزدئث كوبئسئ اؤئل شاراشئلئعئمةن شذعئلدانادئ جانة ذلان-بايتاق جةرئمئزگة اؤئل شارؤاشئلئعان دامتؤ مذمكئندئگئ كذشتئ. ءبئراق جةر رةفورماسئ كةرةك، جةر رةفورماسئ تةك كةلگةن قانداستارئمئز ءذشئن عانا ةمةس، بارلئق قازاقستاندئق ءذشئن كةرةك. قاي اؤئلعا بارساث، جةر سول اؤئلداعئ بئرنةشة ادامنئث قولدانا عانا شوعئرلانعان. قالعاندارئ جةردئ جؤانداردان جالدايدئ. ءتئپتئ، سول اؤئلدان كوشئپ كةتكةنئنة 15، 20 جئل ءوتئپ كةتسة دة، جةرئ ءالئ سولاردئث مةنشئگئندة. نة وزدةرئ پايدالانبايدئ، نة پايداسئن حالئق كورمةيدئ، مةملةكةتكة سالئعئ تولةنبةيدئ. مئنة، وسئنداي جةر تةثسئزدئگئن رةتتةپ، جةردئ پايدالانار ادامدارعا شاماسئنا قاراي ءبولئپ بةرسة، بار قازاق ءذشئن پايدالئ بولار ةدئ. سئرتتان كةلگةن قانداسئنا جةرگئلئكتئ بيلئكتئث كومةگئ وسئلاي جاساسا دا بولار ةدئ.

3. جان-جاقتان كةلئپ جاتقان قازاقستاننئث ئشكئ جاعدايئنا قانئق ةمةس.  قازاق قالاي سولتذستئك وثئرگة ءوز ايااعئمةن بارا الادئ؟ ول ءذشئن ارنايئ سولتذستئك ايماقتارعا كوشتئ ذيئمداستئرار  جذمئس جاساؤئ كةرةك. كةلگةن قانداستارئمئزدئ بةيئمئنة، كاسئبئنة قاراي شاعئن توپپةن اپارئپ ورنالاستئرؤ كةرةك. جانة ءوز اياعئمةن باسقا وثئرلةرگة ورنالاسام دةؤشئلةرگة كةدةرگئ بولماؤ كةرةك.

باسقا جةردة ادام سانئ اسئپ تاسئپ كةتكةن ةشتةثة دة جوق. ال، سولتذستئك ايماقتارعا تةك شةتةلدةن كةلگةن قازاقتاردئ عانا ةمةس، ةلئمئزدةگئ بارعئسئ كةلگةن بار قازاققا ورالماندارمةن بئرگة جاعداي جاسالؤئ كةرةك. سولتذستئك وثئرگة قازاق تئعئزدئعئ از جةرلةرگة بار قازاقتئث ةرئكتئسئن بارؤعا ئنتالاندئرؤ جاساپ، جاس وتباسئلارئنا، جاس مامانداردئ سول جاققا ورنالاسؤعا جةبةؤ جاساؤ كةرةك. وسئنئث ءبارئن قامتيتئن حالئقتئق كوشئ-قون سالاسئن رةتتةيتئن ورگان قذرئلؤ قاجةت.

4. «نذرلئ كوش» سيياقتئ قاتةلئكتئ قايتالاماؤ كةرةك.  قانداستاردئ وقشاؤ ورنالاستئرماي، جةرگئلئكتئ حالئقپةن تئعئز بايلانئستا ءومئر سذرةتئن ورتاعا بةيئمدةپ،  جذمئسپةن قامتئپ، ةل ئنتئماعئن كذشةيتؤ كةرةك.

قورئتا ايتقاندا، قازاق كوشئمةن اينالئساتئن بةلگئلئ ورگان جانة كوش تؤرالئ، كوشتئث جاعدايئ تؤرالئ تولئق مالئمةت الاتئن اقپاراتتئق ورتا كةرةك. « شئمئشق سويسا دا قاساپشئ سويسئن» دةيدئ عوي. قازاق كوشئمةن قالاي دا كوشئپ كورگةن كوش جايئن انئق بئلةتئن ادامدار اينالئسسا دذرئس بولار ةدئ. سولتذستئك وثئرلةردئ قازاقئلاندئرؤ تؤرالئ تاجئريبةلئ ادامداردئث جاثا جوبا جاساپ دايئنداپ، ذكئمةتكة ذسئنئپ جذزةگة اسئرار بولسا قازاق ءذشئن ذلكةن جاقسئلئق بولار ةدئ.

قازاق كوشئ ءذشئن ءوز ذلةستةرئن قوسئپ جذرگةن، ذكئمةتكة جاثا زاثعا ءوز قارسئلئقتارئن جانة ازاماتتئق الؤ، تذراقتئ تئركةؤگة الؤ جاعئنئث قيئندئقتارئن ايتئپ حات جازئپ جذرگةن اعالارئمنئث باس قوسا وتئرئپ، جاثا قازاق كوشئنئث جوباسئن دايئنداپ شئعؤلارئن وتئنةمئز! قازاق كوشئن رةتتةؤ تةك سئرتتاعئ قازاق ءذشئن ةمةس، بارلئق قازاق ءذشئن وزةكتئ ماسةلة.

قذرمةتتئ، وقئرمان! قازاق  كوشئن دامئتؤعا بايلانئستئ الئپ-قوسار وي-پئكئرئثئز بولسا، مارحابات!

قذرمةتحان تذردئبةك                                
قامشئ سئلتةيدئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى