ادةبئ مول ءارئپحان

استانا. قازاقپارات - بذگئنگئ تاثدا ةلدئث ءبارئ ساؤاتتئ.

ادةبئ مول ءارئپحان

بئلگئسئ كةلگةن ساؤالئنا قاناعاتتاندئرارلئق جاؤاپ الماعان كةز كةلگةن جاننئث كوكةيئندة جاؤاپ بةرؤشئنئث كاسئبيلئگئنة كذمان ذيالايتئنئ اقيقات.

ةگةر جاؤاپ بةرؤشئ ءدئن قئزمةتكةرئ بولسا، وندا ول - قاسئرةت.

ولاي دةؤئمئزگة سةبةپ سذيئكتئ پايعامبارئمئزدان (س.ع.س.) جةتكةن ءبئر حاديستة «ءدئن ءذشئن ءذش قاسئرةت بار: كذناهار ءدئن يةسئ، ادئلةتسئز باسشئ، بوسپة نادان» دةلئنگةن.

بذقارا حالئق تؤرا جولدئ تاثداعاندارعا سةنةدئ.

سول سةبةپتئ دة ءدئن قئزمةتكةرلةرئنئث ايتقانئن اقيقي شئندئق رةتئندة قابئلدايدئ.

ال ءدئن يةلةرئ يماني قذندئلئقتاردئ تةرةثئنةن ءتذسئنئپ، ونئث ءمانئ مةن ماعئناسئن ناقتئ دا سةنئمدئ تذسئندئرؤگة دارمةنسئزدئك تانئتسا، ءوزئ عانا شاتاسپايدئ، حالئقتئ دا اداستئرادئ.

سوندئقتان دا ХХ1 عاسئر يمامدارئنئث تةك ءبئرجاقتئ، دئنگة قاتئستئ ئلئممةن عانا قارؤلانؤئ ازدئق ةتةدئ.

ولاردئث جان-جاقتئ ساؤاتتئ بولعانئ ءوزئ ءذشئن عانا ةمةس، ةث اؤةلئ قوعام ءذشئن اسا ماثئزدئ. بذلاي دةؤئمئزدئث دة سةبةبئ جوق ةمةس. تئرشئلئكتة سان الؤان جايتتارعا كؤا بولؤعا تؤرا كةلةدئ. ةل ئشئندة اراكئدئك بولسا دا يمامدارعا قاتئستئ ءارتذرلئ اثگئمةلةر ايتئلاتئنئ جاسئرئن ةمةس. كوبئندة ولاردئث ؤاعئزدارئنا كوثئلئ تولمايتئنئن جاسئرمايدئ جذرتشئلئق.

قاسيةتتئ قذران كارئمنئث ناحئل سذرةسئندة «ادامداردئ راببئثنئث جولئنا دانالئق جانة كوركةم ذگئت ارقئلئ شاقئر» دةگةن ايات بار. وسئ تالاپ ذدةسئنةن شئققان يمامداردئث كوپشئلئكتئث ئقئلاسئنا بولةنةتئنئ ايتپاسا دا تذسئنئكتئ. ءدئن قئزمةتكةرلةرئ الؤان ءتذرلئ پئكئردةگئ، ءارتذرلئ جاستاعئ ورتالاردا بولاتئندئقتان، كوپتئث كوثئلئنةن شئعاتئندار عانا ناعئز يمام دةگةن اتقا لايئقتئ سةكئلدئ. سونداي قئزمةتكة كئرئسكةن كذنئنةن جاماعاتتئث قذرمةتئنة ية بولعان يمامنئث ءبئرئ - ءارئپحان اناربايةأ.

«ءارئپحان مةكتةپتة دة جاقسئ وقئدئ. وقؤشئ كةزئنئث وزئندة-اق ءار نارسةنئ بئلمةككة ذمتئلئسئ، بيازئ مئنةزئ، بايسالدئ دا بايئپتئ ءسوز ساپتاسئمةن وزگة وقؤشئلاردان ةرةكشةلةنئپ تذراتئن. سوندئقتان ءارئپحاننئث تاثداعان كاسئبئنئث سالماعئن جان تانئمةن سةزئنةتئن مامان بولئپ قالئپتاسقانئ، ونئ بئلةتئندةردئث ةشقايسئسئن دا تاثعالدئرمايدئ. ول - زاثدئلئق» دةيدئ كةزئندة جامبئل وبلئسئ، تالاس اؤدانئ، مايتوبة اؤلئنداعئ مةكتةپتة ءدارئس بةرگةن ذستازدارئنئث ءبئرئ بالاعئز تذرسئن قئزئ. «ءاربئر ادامزات بالاسئ - ءوز جذرةگئنئث كذزةتشئسئ. نيةتئ ءتذزؤ، كوكئرةگئ وياؤ، تئلئنة ساق، جاقسئنئ كورؤگة، جاقسئنئ ةستؤگة تئرئساتئن ءاربئر جان يمانئن قورعاي الادئ».

بابالاردان قالعان ءسوز قانداي عيبراتقا تولئ دةسةثئزشئ! ءارئپحاننئث كوپشئلئكپةن كةزدةسؤدة مئسالعا كةلتئرگةن وسئناؤ ناقئل سانامدا جاتتالئپ قالعانئ سونشالئق، قازئرگئ تاثدا اينالامدا كذندةلئكتئ ورئن الاتئن وقيعالاردان، مذمكئندئگئنشة ءبئرئنشئ كةزةكتة تةك پوزيتيأتئ جاعئن عانا كورؤگة ذمتئلامئن. تةك جاقسئ وي ويلاپ، وزگةلةردئ دة جئلئ سوزدةرمةن قؤانتؤعا تئرئسامئن. ونئث كوثئل-كذيئثنئث كوتةرئلؤئنة اسةرئ وتة زور. ال كوثئل-كذيئ كوتةرئثكئ جاننئث ءاردايئم ومئرگة دةگةن قذشتارلئعئ ذستةم بولماق».

«قازانامالارعا بارعاندا نةمةسة ءدئني مةرةكةلةر كةزئندة ةلدئث الدئندا ؤاعئز ايتاتئن مولدالاردئث اثگئمةلةرئ تولئقتاي كوثئلدةن شئعادئ دةپ ايتؤ قيئن» دةيدئ گذلسارا جذنئسباي قئزئ. «ومئردةن كورگةنئ از جاپ-جاس جئگئتتةردئث «اناؤ بولمايدئ، مئناؤ دا بولمايدئ دةپ، ايتةؤئر ءبارئن حارامعا تةلئپ، توزاقپةن قورقئتاتئندارئ بار. ونئث ءبارئ تاجئريبة ازدئعئنان ورئن الاتئن جايت بولسا كةرةك. ال ءبئزدئث ءارئپحان مذلدةم بولةك.

ءسوزئ دة ءئسئ دة ورنئقتئ. جئلئ اثگئمةلةرئمةن جاستئ دا كارئنئ دة ءذيئرئپ الادئ. ونئث ايتقاندارئنئث جالعانئ جوق، سةنةسئز. سةندئرئپ ايتادئ، ويئن وتة نانئمدئ جةتكئزةدئ. «اؤزئنا كةلگةنئن ايتؤ - ناداننئث ءئسئ». وسئ ءبئراؤئز سوزگة قاتئستئ ءتذرلئ مئسالدار كةلتئرة وتئرئپ، ويئن تارقاتقاندا، ءوز باسئم قاتتئ ريزا بولدئم. ونئث اثگئمةسئن تئثداعانداردئث وزئندئك ءتذيئن جاسارئ اقيقات» دةيدئ ول.

- كوپتئث سةنئمئنة ية بولئپ، قذرمةتئنة بولةنؤ ءبئر كذندة جذزةگة اسا قويمايتئنئ بةلگئلئ. كةز كةلگةن جةتئستئك - ئزدةنئستئث، ءوزئن-ءوزئ جةتئلدئرؤدئث ناتيجةسئ. وعان قول جةتكئزؤ ءسوز جوق ءبئر كذندة جذزةگة اسپايتئنئ انئق. ءوز قذپياثئزبةن دة بولئسسة وتئرساثئز؟ - دةگةنئمئزدة، ءارئپحان: «ءار نارسةنئث جولئ بولادئ. جاننات جولئ- ءبئلئم» دةدئ بئردةن. «ءبئر عانا ءدئني بئلئممةن شةكتةلئپ قالؤ ازدئق ةتةدئ. كذندةلئكتئ قايناعان تئرشئلئكتة جةر شارئندا الؤان وقيعا ءوتئپ جاتئر. بذكئل دذنية - ءبئرتذتاس الةم. ونداعئ ءوزارا بايلانئستئث قئلداي ءبئر ءجئبئن بايقاؤسئزدا ءذزئپ الساق، ورنئ تولماس وكئنئشكة دؤشار بولماقپئز. قازاقستان وقشاؤ ةل، بولةك مةملةكةت ةمةس، وسئناؤ شئرماؤئقتاي شئرمالعان جةر شارئن مةكةندةگةن مئثداعان ذلتتئث ءبئر بولشةگئ. سوندئقتان يسلامعا قاتئستئ اثگئمةنئ قوزعاعاندا الةمدة بولئپ جاتقان سان الؤان وقيعالارمةن ساباقتاستئرا وتئرئپ جةتكئزؤگة تئرئسامئن» دةيدئ يمام.

«كةز كةلگةن كاسئپتئث قادئرئن جذرةك قالاؤئمةن ةمةس، كةزدةيسوق كةلگةندةر قاشئرماق» دةپ ءسوزئمدئ باستاعاننان نة ايتپاعئمدئ سةزة قويعان ءارئپحان جئميدئ. «مةن ءدئني قئزمةتكةر بولؤدئ مةكتةپ قابئرعاسئندا جذرگةندة-اق تاثدادئم» دةدئ سوسئن.

تئلسئم دذنيةنئث قذپياسئن بئلمةككة ذمتئلعان قذشتارلئق كذنئ بويئ كئتاپ وقؤدان باس الدئرماسا كةرةك. ءوزئنئث بئلگئسئ كةلگةن ساؤالدارئنا جاؤاپ ئزدةپ، كئتاپتاردئ اقتارعانئمةن جارئتئپ ةشنارسة تابا قويمايدئ. ويتكةنئ كةثةستئك كةزةثدة ءدئني باسئلئمدار مذلدةم جوق بولاتئن.

11-سئنئپتئ بئتئرگةننةن كةيئن قاراتاؤداعئ پوليتةحنيكالئق ؤنيأةرسيتةتتئث قذرئلئس فاكؤلتةتئنة تذسةدئ. «3-كؤرستا وقئپ جذرگةن كةزئمدة دةنساؤلئعئم سئر بةردئ. مازام قاشا باستادئ. مةنئث ءتذرئمدئ كورئپ شوشئعان انامئز اؤئلدا ازداپ ادام ةمدةيتئن قاسيةتئ بار تولايئم دةگةن اپكةمئزگة كورسةتؤگة الئپ باردئ. ول كئسئ «يسلام جولئنا ءتذس دةگةن كةثةس بةردئ. ول كةزدة ادةبيةت وتة از بولاتئن. ءبئر دوسئم كوشئپ كةتئپ، سونئث بولمةسئنة بارئپ تذراتئن بولعانئمئزدا تةرةزة الدئندا جاتقان «ناماز تاعئلئمئ» دةگةن كئتاپ كوزئمة وتتاي باسئلدئ. سول كئتاپتئ الئپ وقي باستادئم. نامازعا تذرئپ داعدئلاندئم».

العاشقئ ذستازئ مةركةدةن اسئعا يمام بولئپ كةلگةن نذرلان اسانوأ ةكةن. جامبئل تةلةارناسئنان ءدئن تاقئرئبئنا قاتئستئ اثگئمة وتكئزةتئن نذرلاننئث كؤرسئنا قاتئسئپ، ءبئر جئلداي وقئعان ءارئپحان قذرئلئسشئ ماماندئعئنئث وزئنة قول ةمةس ةكةنئن سةزئنگةن سوث تارازداعئ پةداگوگيكالئق ينستيتؤتقا تذسةدئ. مةركةدة اشئلعان مةدرةسةدة وقئپ، ءدئني ءبئلئمئن ودان ءارئ تولئقتئرادئ.

بئردة ذستازئ نذرلان «قذمكةنت اؤئلئندا مةشئت اشئلدئ. سوندا يمام بولئپ كورسةث قايتةدئ» دةپ ذسئنئس جاساپتئ. ول اؤئلعا بارعان يمامداردئث كوبئ قاريالاردئث كوثئلئنةن شئقپاعانعا ذقسايدئ. «جذرةكسئندئم» دةيدئ ءارئپحان. «تاعئ بئردة نذرلان: «قوناققا بارئپ قايتامئز» دةدئ. قاريالاردئث ورتاسئنا اپاردئ، تذنئمةن اثگئمةلةستئك. سودان اؤئل اقساقالدارئ ءوتئنئش جاسادئ. قاريالاردئث ءسوزئن جئعا المادئم. كةلئستئم»

سةگئز جئل قذمكةنت اؤئلئندا يمام بولعان جئلدارئ ءتارتئپ كذشةيئپتئ. ئشةتئندةردئث سانئ ازايئپ، اراق ساتاتئن دذكةندةردئث ءبارئ جابئلئپتئ.

«مةن كةلة جاتقان كةزدة قئزئثقئراپ العان ذلكةندةر جاعئ قئسئلاتئن، كورئنبةؤگة تئرئساتئن. ونئث ءوزئ قؤانتتئ كةزئندة. ويتكةنئ ول - جذرةگئنة ساؤلة كئرگةنئنئث بةلگئسئ. بةدئرةيئپ وتئرا بةرسة، يمانسئزدئق بولار ةدئ. كوكةيگة قونئمدئ اثگئمةنئ كئم بولسا دا تئثدايدئ. قاريالار قاي جةردة بولسئن، قارسئ شئققان ةمةس. جالپئ بايقاعانئم - ءداستذرلئ ءدئندئ اتا-بابامئزدئث سالت-داستذرئمةن ساباقتاستئرا وتئرئپ تذسئندئرگةننئث ابزال ةكةنئ. كئمگة بولسا دا ساياسات كةسئرئنةن جوعالتقان ذلتتئق قذندئلئقتارئمئزعا قاتئستئ اثگئمةنئ يسلام قاعيدالارئمةن بايلانئستئرا وتئرئپ، تذبةگةيلئ تذسئندئرسة قذبا-قذپ» دةيدئ ول.

«ءارئپحاننئث ةث باستئ ةرةكشةلئگئ - قذران مةن حاديستئ پايدالانا وتئرئپ يسلامي قذندئلئقتارئ حاقئندا ءسوز قوزعاعاندا، مئندةتتئ تذردة ونئث ذلتتئق عذرئپتارئمئزبةن بايلانئستئ تذستارئنا اسا ءمان بةرئپ، باسا ايتاتئنئ. كةز كةلگةن كئسئ جانئنا جاقئن دذنيةنئث تذپكئ استارئ - يسلام ذلاعاتئنان وربيتئنئنة كوز جةتكئزگةن تذستا، يماني سةنئمئ بذرئنعئدان دا بةكةمدةلة تذسپةك» دةيدئ مايتوبة اؤئلئنئث تذرعئندارئنئث ءبئرئ قانات نةسئپبايةأ.

«سئزدةردئث ئشتةرئثئزدةگئ ةث باتئلدارئثئز كئم ةكةنئن ايتايئن با؟ ول - اشؤئن اقئلعا جةثدئرة بئلگةن ادام». بذل دانالئق پايعامبارئمئزدان (س.ع.س.) جةتكةن حاديستةردة بايان ةتئلگةن. قاسيةتتئ قذران كارئمدة دة سابئرعا قاتئستئ اياتتار وتة كوپ.

ال ءبئزدئث قازاق «اشؤ - دذشپان، اقئل - دوس» دةيدئ. سالت-داستذرلةرئمئز دة يسلام قاعيدالارئمةن ذندةس. ماقال ماتةلدةرئمئزدئث ءوزئ پايعامبارئمئزدئث «س.ع.س.) حاديستةرئنةن الشاق كةتپةيدئ. ذلكةندئ سئيلاؤ، اتا-اناعا قذرمةت - ءبارئ دة قذراندا انئق تا اشئق تذسئندئرئلگةن» دةيدئ اثگئمة بارئسئندا اؤئل يمامئ. «ساحابالار بئردة پايعامبارئمئزعا (س.ع.س.) كةلئپ، ءبئرئنشئ كةزةكتة «كئمگة جاقسئلئق جاساؤعا ءتيئسپئز؟» دةگةندة، «اناعا، اناعا، تاعئ دا اناعا. سوسئن عانا بارئپ اكةثة» دةگةن. ةث جاقسئ امالداردئث ءبئرئ دة اتا-اناعا قذرمةت».

«كئسئمةن سويلةسة ءبئلؤ دة، وزگةنئ تئثداتا، تئثداي ءبئلؤ دة - ذلكةن ونةر. بذل تذرعئدان دا العاندا ءارئپحان يمام شةشةندئك ونةرئن مةثگةرگةن جان دةپ ايتؤعا تولئق نةگئز بار. اؤئلعا ارؤاقتارعا قذران باعئشتاؤعا جانة تاعئ دا باسقا ءئس شارالار كةزئندة ءجيئ كةلئپ تذرامئز. سوندا ءاردايئم ءارئپحان باؤئرئمئزدئث تاقئرئپ اؤقئمئنئث كةثدئگئنة قايران قالامئن» دةيدئ باقئت ساتيةأا. «سابئرلئ دا سالماقتئ قالپئنانءبئر تانبايتئن ونئث اثگئمةسئ دة مازمذندئ، ماعئنالئ.

ءماقتاؤ ءبئر اللاعا ءتان. دةگةنمةن «جاقسئنئث جاقسئلئعئن ايت، نذرئ تاسئسئن» دةمةي مة حالئق دانالئعئ. وسئنداي ةلدئ ءذيئرئپ، اؤزئنا قاراتقان ءبئلئمدئ دة بئلئكتئ يمامنئث ونةگةسئ وزگة ارئپتةستةرئنة دة ذلگئ بولسئن. ءبارئ ءبئر كذندة بولا قالمايدئ. جاس يمامدار ءارئپحاننئث ونةگةلئ ئسئنةن ذلگئ السئن دةگةن ماقساتتا ايتئپ جاتئرمئن» دةيدئ باقئت اپا.

ءارئپحان يمامنئث ؤاعئزئن تئثداعانداردئث سذيسئنبةيتئنئ كةمدة-كةم. ول ءبئر تاقئرئپتئ ءسوز ةتكةندة تةرةثئنةن بارئپ قاؤزايدئ. يسلام عذلامالارئنئث، پئكئرلةرئ مةن قازاقتئث جئرشئ، جئراؤلارئنان جةتكةن ناقئلداردان، ماقال-ماتةلدةر مةن حاديستةردةن مئسالدار كةلتئرة وتئرئپ اثگئمة شةرتةتئن ءارئپحاننئث ءسوز ساپتاؤئ، شةبةرلئگئ كئمدئ بولسا دا ءتانتئ ةتكةندةي.

«قذران كارئمنئث نيسا سذرةسئندة «اللا جامان ءسوزدئث جاريا بولؤئن جاقسئ كورمةيدئ» دةگةن ايات بار. ال اتامئز قازاق «تاؤ مةن تاستئ جةل بذزار، ادامزاتتئ ءسوز بذزار» دةيدئ. جالپئ، ناشار ءسوز جذرةگئن كئر شالعان جانداردئث عانا اؤزئنان شئعادئ. لاستانعان جذرةكتئ تازارتپايئنشا ول ادامنان جاقسئ ءسوز كذتؤ ةرتة. وندايلار ءبئرئنشئ كةزةكتة كةسئرئن وزگةگة ةمةس، وزئنة تيگئزبةك. تةرئس ئقپالداردئث اسةرئنةن ارئلا الماي جذرگةننئث جولئندا كةدةرگئلةر دة كوپ بولماق». ءارئپحاننئث قوثئر ءذنئ داستارقان باسئندا وتئرعان ذلكةن-كئشئنئ بئردةي باؤراپ، ءبارئ دة باس يزةي قذپتاپ، يمام ؤاعئزئنا بار زةيئندةرئمةن قذلاق تذرةدئ قاشاندا.

«ءارئپحان ؤاعئز ايتئپ وتئرعاندا ونئث اثگئمةسئن تئثداي بةرگئثئز كةلةدئ. ةش جالئقپايسئز» دةيدئ ايتبةك ومئراليةأ.

«ءارئپحان جاستارمةن ارنايئ كةزدةسؤلةر ذيئمداستئرئپ، ماثگئلئك قذندئلئقتارعا قاتئستئ اثگئمةنئ ءجيئ وتكئزةدئ. مةكتةپتةگئ كةزدةسؤلةردة قور-قوردئث اعزاعا قانشالئقتئ قاؤئپتئ ةكةنئن، تةمةكئنئث زياندئ جاقتارئن، ولاردئ پايدالانؤ ماكرذككة جاتاتئنئ حاقئندا تالاي تاعئلئمدئ اثگئمة وتكئزدئ. بةيادةپ سويلةگةننئث زياندئ تذستارئ جايئندا ايتؤدئ ذمئتقان ةمةس ذنةمئ» دةيدئ ةل اعاسئ ايتبةك.

«ءتئل - ادام بالاسئنا بولاتئن زيانداردئث ةث قاؤئپتئسئ. ادام حارام جةؤدةن تئيئلؤئ مذمكئن. الايدا كوپ جاعدايدا تئلگة ية بولؤ - قيئنعا سوعادئ. بةي-بةرةكةت بةتالدئ سويلةؤ قاؤئپتئ. وسئ رةتتة يسلام عذلامالارئنئث ءبئرئ يؤنؤس يبن ؤبايدتان جةتكةن مئنا پئكئردئ العا تارتقئم كةلةدئ» دةيدئ ءارئپحان. «قايسئءبئر ادامنئث ءتئلئنئث جاقسئ ةكةنئن كورگةن بولسام، ونئث باسقا دا امالدارئنئث جاقسئ ةكةنئن كوردئم. ال قايسئءبئر ادامنئث ءتئلئنئث جامان ةكةنئن كورگةن بولسام، ونئث باسقا دا امالدارئنئث جامان ةكةنئن كوردئم.

 

يسلام ءبئلئم الؤدئ بارلئق ادامزات بالاسئنا پارئز ةتكةن. ءبئلئم ارقئلئ ادامزات بالاسئنئث كوثئل كوكجيةگئ كةثةيةدئ. يسلامدئ تانؤ، ءتذسئنؤ باستالادئ. يسلام - قيامةتكة دةيئن جالعاساتئن ءدئن. سئرلارئ كوپ. ونئث قذپياسئن ءبئلئمدئ ذرپاق قانا اشا الادئ» دةپ اؤئل يمامئ ءوز ويئن تذيئندةدئ.

ذلبوسئن ايتولةن

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى