قازاقستاندا ةرلةر بةلسئزدئگئ - باستئ نازاردا
الماتئ. قازاقپارات - قازاقستاندا ةرلةر دةنساؤلئعئنا باسا نازار اؤدارئلئپ وتئر.
ويتكةنئ، ةرلةر دةنساؤلئعئ - دةنئ ساؤ ذرپاق ءوسئرؤدئث كةپئلئ.
ال، بذل ماقسات ةلباسئنئث جولداؤئندا ايتئلعان قازاقستانداعئ ادام رةسؤرستارئن مولايتؤ مةن ساپالئ مةديسينالئق كومةك كورسةتؤدئ جولعا قويؤعا ئقپال ةتپةك.
وسئ جانة «دةنساؤلئققا قاراي 7 قادام» مارافونئ اياسئندا وتكةن وزگة دة شارالار تؤرالئ ب.جاربوسئنوأ اتئنداعئ ؤرولوگيالئق ورتالئق ديرةكتورئنئث عئلئم بويئنشا ورئنباسارئ ءئلياس مذحامةدجان قازاقپارات تئلشئسئمةن ءبولئستئ.
- قازاقستاندا تةپسة تةمئر ذزةتئن ةرلةر دةنساؤلئعئ جايئندا ساندار قالاي سويلةپ وتئر؟
- بذگئندة قازاقستاننئث ةر-ازاماتتارئنئث دةنساؤلئعئ ماسةلةسئ ءوزئنئث وزةكتئلئگئن جويماي وتئر. وعان مئناداي ستاتيستيكالئق دةرةكتةر ارقئلئ كوز جةتكئزؤگة بولادئ. قازاقستاندا 2009 - جئلدان بةرئ ب.جاربوسئنوأ اتئنداعئ ؤرولوگيالئق عئلئمي ورتالئقتئث باستاماسئمةن «ةرلةر دةنساؤلئعئ» باعدارلاماسئ جذزةگة اسئرئلئپ كةلةدئ.
اتالعان شارا اياسئندا قازاقستاننئث بارلئق ايماقتارئندا 25 مئثعا جؤئق ةرلةر تةكسةرئستةن وتكةن. سكرينينگ ناتيجةسئ كورسةتكةندةي، قارالعان ةرلةردئث 56 پايئزئ بةلسئزدئكپةن اؤئراتئن بولسا، 30 پايئزئ - ءتذرلئ دارةجةدةگئ ةرلةر بةدةؤلئگئنة، 42 پايئزئ جئنئستئق جولمةن جذعاتئن اؤرؤلارعا شالدئققان.
- ةرلةردئث رةپرودؤكتيأتئ دةنساؤلئعئنا اسةر ةتئپ وتئرعان نةگئزگئ كةسةلدةر قانداي؟
- وسئ باعدارلاما شةثبةرئندة قازاقستاننئث بارلئق ايماعئندا 2009-2012 - جئلدار ارالئعئندا وتكئزئلگةن «ةرلةر دةنساؤلئعئ كذنئ» شاراسئنئث اياسئندا 4021 ةر ادام تةكسةرئلدئ. ولاردئث 82 پايئزئ - سوزئلمالئ قؤئق استئ بةزئ قابئنؤئ، 20 پايئزئ - قؤئق استئ بةزئنئث قاتةرسئز ئسئگئ (ادةنوما)، 37،3 پايئزئ - تةستوستةرون جةتئسپةؤشئلئگئ، 15،4 پايئزئ - كوتةرئثكئ قان قئسئمئ، 7،1 پايئزئ - قانت ديابةتئ اؤرؤئمةن اؤئراتئنئ انئقتالدئ. قان قئسئمئ جوعارئ ءارئ قانت ديابةتئ اؤرؤئمةن اؤئراتئن ناؤقاستاردئث 72 پايئزئندا بةلسئزدئك اؤرؤئ بار ةكةندئگئ بةلگئلئ بولدئ.
- بئلئنبةي كةلةتئن كةسةلدةن كةلةشةكتة اكة بولاتئن جاسوسپئرئمدةردئ قورعاپ قالؤ ءذشئن قانداي شارالار جذزةگة اسئرئلئپ وتئر؟
- قازئرگئ جاسوسپئرئمدةر ةرتةثگئ ذرپاق جالعاستئرؤشئ بؤئن بولعاندئقتان، ولاردئث دةنساؤلئعئ دا دةنساؤلئق ساقتاؤ ماماندارئنئث جئتئ نازارئندا. «ةرلةر دةنساؤلئعئ كذنئ» شاراسئ اياسئندا تةكسةرئستةن وتكةن 458 بالانئث (جاسوسپئرئمنئث) 414 ئندة ءتذرلئ سئرقات بار ةكةندئگئ انئقتالدئ. بالالاردا كوبئنة بذيرةكتئث قابئنؤئ، جاراقاتتار، كريپتورحيزم سئندئ تؤا ءبئتتئ جانة جذرة پايدا بولاتئن اؤرؤلار كةزدةسةدئ. بذل بالالاردئث بارلئعئ قازئر جةرگئلئكتئ ةمحانالالاردان ةم-شارالارئن قابئلداؤدا. ولارعا ءتيئستئ مةديسينالئق كومةك كورسةتئلئپ جاتئر.
- «ةرلةر دةنساؤلئعئ» باعدارلاماسئن جذزةگة اسئرؤ بيئل دا جالعاسا ما؟
- ءيا. بيئل قازاقستاننئث ءار ايماعئندا باعدارلامانئث 2 كةزةثئ، ياعني «ةرلةر دةنساؤلئعئ مةكتةبئ» اتتئ شارا باستالدئ. ول 2015 - جئلعا دةيئن جالعاسادئ. قازئر 5 ايماقتا وتكئزدئك، ةندئ 5 ايماقتئ قامتؤ كوزدةلئپ وتئر.
ناؤرئز ايئندا تالدئقورعان قالاسئندا وتكئزئلدئ. بذل جوبانئث ماقساتئ ساؤئردة باستالعان «دةنساؤلئققا قاراي 7 قادام» مارافونئندا كوزدةلگةن وتباسئن جوسپارلاؤ قادامئنئث ماقساتئمةن تذيئسةدئ. ويتكةنئ، دةنئ ساؤ ذرپاق ءوسئرئپ، وتباسئن جوسپارلاؤدا البةتتة، ايةلدةرمةن قاتار، ةرلةردئث دةنساؤلئعئ دا ذلكةن رول اتقارادئ. ذرپاق تاربيةسئ دةگةندة تةك انا مةن بالانئث دةنساؤلئعئن ايتئپ جاتامئز.
بذل - دذرئس ةمةس. سالالئق مامانداردئث ءوزئ ةرلةردئ تةكسةرگةن كةزدة، ونئث رةپرودؤكتيأتئ دةنساؤلئعئنا مان بةرمةي جاتادئ. سوندئقتان، «ةرلةر دةنساؤلئعئ مةكتةبئنئث» ماقساتئ - ذلتتئق سالاؤاتتئ ءومئر سالتئن قالئپتاستئرؤ ورتالئعئنئث ماماندارئمةن بئرئگة وتئرئپ ةرلةر اراسئندا سالاؤاتتئ ءومئر سالتئن قالئپتاستئرؤ تؤرالئ تذسئندئرمة جذمئستارئن جذرگئزؤ، جذمئسقا پسيحولوگتاردئ تارتؤ، سالالئق مامانداردئث ةرلةردئث رةپرودؤكتيأتئ دةنساؤلئعئنا باسا نازار اؤدارؤئنا ئقپال ةتؤ بولئپ تابئلادئ. سايئپ كةلگةندة، جاسالئپ جاتقان جذمئستاردئث بارلئعئ ةلباسئنئث بيئلعئ جولداؤئندا ايتئلعان سالاماتتئ ءومئر سالتئنئث ورنئعؤئ، مةديسينانئث دامؤئ قازاقستاندئقتاردئث ءومئر ءسذرؤ ذزاقتئعئن 80 جاسقا دةيئن ارتتئرؤ جايلئ تاپسئرمانئ ورئنداؤدئث العاشقئ قادامدارئ بولئپ وتئر. بولاشاقتا وسئ باعئتتا جذمئس جالعاساتئن بولادئ.
- سذحباتئثئزعا راحمةت.
اأتور: گذلميرا عوسمانالي