قازاقئ توبةت قايداسئث؟
استانا. قازاقپارات - بذگئندة قارا بازاردا قازاقئ توبةتتئث قذنئ 40-45 مئث تةثگةدةن تذسپةي تذر.
تازا قاندئ قازاقئ توبةتكة سذرانئس تا كوپ.
باعانئث قئمباتتئعئ - ذلتتئق برةند بولؤعا لايئقتئ جةتئ قازئنانئث ءبئرئ سانالاتئن توبةتتئث تذقئمئ از ةكةندئگئن دة بئلدئرةدئ.
راسئندا قازاقئ توبةتتئث تذقئمئ تذزداي قذرئپ كةتتئ دةؤدةن اؤلاقپئز.
دةگةنمةن سوعان جةتةقابئل دابئل قاقتئرارلئقتاي جاعدايدا. سونداي-اق جةلمةن جارئسقان جذيرئك تازئلاردئث تذقئمئ دا ازايئپ بارادئ.
قذمدئ، تاؤلئ، اث اؤلاؤعا قولايلئ اؤدانداردا عانا بولماسا قازئر قالاعا جاقئن اؤئلداردان تازئنئ كورؤ مذراجايداعئ جادئگةردئ تاماشالاعانمةن بئردةي بولئپ قالدئ.
ودان بةرئدة قازاقئ توبةتتةرئمئز دة «قايداسئث؟» دةپ ئزدةتتئرةتئندةي جاعدايعا جةتتئ. دالئرةك ايتقاندا تذقئمئ ازئپ بارادئ. باسئ ايؤدئث باسئنداي، ءئرئ دةنةلئ قازاقئ ءيت قازئر قالتاسئ قالئثداردئث ءذي كذزةتشئسئنة اينالعان.
كوبئسئ تؤئلا سالئسئمةن باس سالاتئن ءتذرلئ اؤرؤلارعا قارسئ أاكسينا ةگئلمةگةندئكتةن ةرتة ءولئپ قالادئ. ونئ الپةشتةپ، ؤاقتئسئمةن ءدارئسئن سالدئرئپ وتئراتئن قازةكةم قايدا؟ «الاش ايناسئ» توبةت پةن تازئنئ تذگةندةپ شئققان ةدئ.
ساراث ستاتيستيكاعا سةنسةك، 1939 - جئلئ قازاقستاندا تازئنئث سانئ 7 مئث، ال توبةت 19 مئثعا جةتةقابئل بولعان ةكةن. ال بذگئندة ةلئمئز بويئنشا تازئنئث 300 دةي، قازاقئ ءيتتتئث 1 مئثعا جةتةر جةتپةس قانا تذقئمئ قالئپتئ.
دابئل قاعارلئقتاي-اق جاعداي. قولعا الئپ قورعاماسا اينالدئرعان از عانا جئلدئث ئشئندة «قئزئل كئتاپقا» ةنؤئ دة عاجاپ ةمةس. «قئزئل كئتاپ» دةمةكشئ، 2003 - جئلئ اسئل تذقئمدئ ءذي جانؤارلارئ مةن جابايئ اثداردئ قورعاؤ تؤرالئ قازاقستان ذكئمةتئنئث قاؤلئسئ شئققان بولاتئن.
ءبئراق قاؤلئدان قايران بولمايتئن ءتذرئ بار. ويتكةنئ تازا قاندئ يتتةردئ قورعاؤ، ساقتاؤ تؤرالئ جازئلعان بئردة ءبئر باپ جوق. سول سةبةپتئ دة، تازئمئز بةن توبةتئمئز قازاقستاننئث «قئزئل كئتابئنا» ةنبةي قالعان. ولاردئ اسئراپ، ساقتاپ، تذقئمئن كوبةيتؤ ماسةلةسئ مةملةكةتتئك ماثئزئ بار ماسةلة بولا قويماس. الايدا ماماندار ذلتتئق برةند بولاتئنداي اسئل تذقئمدئ يتتةرئمئزدئث ةلئمئز ءذشئن اسا ماثئزئ بار دةيدئ...
ءيت تؤرالئ ايتا بةرسة تاثعا ايتسا تاؤسئلمايتئن اثگئمة كوپ. الةمدة يةسئنة پالةنباي مئث دوللار تابئس تذسئرةتئن وتة باي يتتةر بار. ولاردئث ءتذرلئ بايقاؤلارعا قاتئسئپ، العان مةدالدارئنئث ءوزئ ءبئر توبة. ءيت جذگئرتؤدةن، ءيت توبةلةستةن وزئپ شئققان ونداي يتتةردئث كذشئگئ دة وتة قئمبات تذرادئ.
ءارئ تذقئمئنئث تةكتئلئگئ دة ةسكةرئلةدئ. ودان بةرئدة اكةسئ چةمپيون، شةشةسئ كانديدات دةسة دة كوكةسئنئث قذنئن سذراپ، شارئقتاتئپ اكةتةدئ. ءبئراق سول مةدالدئ يتتةردئث قاتارئنان قازاقئ توبةت كورئنبةيدئ. قوي باعؤدان قولئ تيمةي ءجذر مة، الدة... الةمنئث ءار تذكئپئرئندة جئل سايئن يتتةر بايقاؤئ وتكئزئلئپ تذرادئ.
ءتئپتئ، يتتةرگة ارنالعان قوناقذيلةر دة اشئلئپ جاتئر. ةرةكشة اقئلدئ يتتةرئنة ةسكةرتكئش ورناتئپ جاتقاندار دا بار. ادامنئث ءتورت اياقتئ دوسئنا وسئنشاما قذرمةت كورسةتئلئپ جاتقاندا ءبئزدئث قازاقئ توبةتكة دةگةن جةتئم كوزقاراسئمئز ولاردئث قابئرئنة ءشوپ شئعارئپ تئندئرماسا بولعانئ دةيسئث كةيدة. ولاردئث تذقئمئنئث تئم ازايئپ كةتؤئنئث دة ءتذرلئ سةبةپتةرئ بار سةكئلدئ.
بئرئنشئدةن، ذركئنشئلئك جئلدارئ اشتئقتان قئرئلؤئ بةك مذمكئن. ةكئنشئدةن، كةزئندة شولاقبةلسةندئلةردئث كةسئرئنةن ئندةت قاداعالاؤ ستانساسئ ماماندارئنئث سئلتاؤئمةن ءيت اتقئشتاردئث قاراؤئلئنا ئلئگئپ، قئرئلدئ. ذشئنشئدةن، سوعئس جئلدارئندا يتتةردئ مايدانعا اتتاندئرؤ قازاقئ توبةتتةردئث سيرةكسؤئنة سةبةپ بولدئ ما ةكةن؟ تانكئنئث استئنا تاماق بةرئپ ذيرةتئپ، ذستئنة گراناتا بايلاپ، جاؤ تانكتةرئن جارئپ جئبةرؤگة پايدالانعان قايران سول قازاقئ توبةتتةردئث ةرلئگئ ةلةنبةدئ. تةك ةل اؤزئندا ايتئلعانئ بولماسا. ودان بةرئ دة ولاردئث تذقئمئن اسئلداندئرؤمةن ةشكئم اينالئسپادئ دةسة دة بولادئ. قايتا شةتةلدةن اكةلئنگةن كاندةن كذشئكتةرمةن بؤدانداستئرئپ تذقئمئنئث ازؤئنا اكةپ سوقتئردئ.
باس ءداؤ، بويئ تاپةلتةك، اياعئ مايماق سول يتتةردئ قازاقئ توبةتتةن تؤعان دةؤگة قيمايسئث. ءسويتئپ ءدذبارا كذيگة ذشئراعان قايران سئرتتانداردئث سئنئ دا كةتتئ، سئرئ دا كةتتئ. ءذي كذزةتئپ، قوي دا قايئرئساتئن، ادامنئث ةث سةنئمدئ سةرئگئ ءيتتئ باعالامايتئنئمئزدئ وسئدان-اق باعامداي بةرؤگة بولار. تذركئمةنستان، وزبةكستان، كاأكازدا ذيلةنؤ تويلارئندا ءيت توبةلةستئرؤ ذردئسكة اينالعان. بذل ءبئر شةتئنةن كاأكازدئق وأچاركالاردئث تذقئمئن كوبةيتئپ، باپتاؤعا تاپتئرماس جارناما دةسة دة بولادئ. اتئ شئققان يتتةرئن قئمبات باعاعا ساؤدالاؤعا دا جول اشئلادئ.
سول ءذشئن دة ولار اسئل تذقئمدئ يتتةردئث تذقئمئن كوبةيتئپ، باپتايدئ. ءتورئن بةرمةيتئن تذركئمةندةردئث احالتةكة جئلقئسئمةن اتئ شئقسا، ةندئ الاباي يتئمةن دة اتئ اسقاقتاپ تذر. ونئ قورعاؤدئ تذركئمةندةر مةملةكةتتئك دةثگةيدة شةشئپ قويعان. الاباي تذقئمدئ ءيتتئ شةكارادان شةتكة شئعارؤ مذمكئن ةمةس. شةكارادان شئعارئپ، قولعا تذسكةن ادام باس بوستاندئعئنان ايئرئلادئ.
بذگئندة تذركئمةنستاندا احالتةكة جئلقئسئ مةن الاباي ءيتئن وسئرؤگة ارنالعان ارنايئ باعدارلامالار قولعا الئنعان. ولاردا تذقئمئن اسئلداندئرؤ ءذشئن ارنايئ زةرتحانا، پيتومنيك، ءتئپتئ زاؤئتتار سالئنعان. عالئمدارئ ديسسةتاسيا قورعاپ، زةرتتةؤ ئسئمةن اينالئسادئ. وسئلايشا ولار ذلتتئق ماقتانئشتارئن ساقتاپ قانا قويماي، تذقئمئن كوبةيتئپ ساتئپ شاش ةتةكتةن پايدا تاؤئپ وتئر. تذركئمةندةردئث الاباي ءيتئ سياقتئ اتئن شئعارماق تذگئلئ قازاقئ توبةتتئث تذقئمئن ساقتاپ قالؤدئث ءوزئ مذث بولئپ تذر.
ءالئ دة كةش ةمةس. تازا قاندئ يتتةردئث سانئن كوبةيتؤ ءذشئن زةرتتةؤ جذمئستارئن جذرگئزئپ، يتتةردئ باپتاپ وسئرةتئن ارنايئ ورئندار اشؤ قاجةت-اق. ول ءذشئن نيةت بولسا بولعانئ. ةندئ ءبئراز جئلدان سوث ونسئز دا از قالعان قازاقئ تذقئمدئ يتتةن مذلدةم ايئرئلئپ قالؤئمئز ابدةن مذمكئن. قازاقئ توبةت پةن تازئنئ قورعاؤدئ قولعا الاتئن كةز باياعئدا جةتكةن. ةرتةثگئ كذنئ قئمئزئمئزعا يةلئك ةتكةن نةمئستةر سياقتئ تاعئ ءبئر پئسئقتاردئث شئعا كةلمةسئ عاجاپ ةمةس...
اأتور: گذلجان كوشةروأا