ناؤرئزدا قانداي ءان-جئر ايتئلعان؟

استانادا. قازاقپارات - ناؤرئز مةرةكةسئ 1926 - جئلئ تويلانؤعا تئيئم سالئنئپ، 1988 - جئلئ قايتا جاثعئردئ.

ناؤرئزدا قانداي ءان-جئر ايتئلعان؟

1991 - جئلئ 15 - ناؤرئزدا «ناؤرئز مةيرامئ - حالئقتئق كوكتةم مةرةكةسئ تؤرالئ» قازاق ك س ر پرةزيدةنتئنئث جارلئعئ شئققاننان كةيئن رةسمي مةيرام بولئپ تانئلعان ذلتتئ ذيئتقان ذلئق كذندة قانداي ءان-جئر ايتئلعان؟

ةرتةرةكتة جاثا كذن - ناؤرئزعا ارناپ ءانشئ-كومپوزيتورلار قانداي ءان-جئر ارناعان؟ قازئر سولاردئ ايتئپ ءجذرمئز بة؟

ارينة، بذرئنعئ ءان-جئرلاردان حابارئمئز دا جوق.

دةگةنمةن قازاقتئث ذلتتئق سالت-ءداستذرئ بارئنشا جاثعئراتئن، بارئنشا كورئنئس تاباتئن كذن ناؤرئز دةپ ءبئلئپ، بذل كذنئ اقتئ مول قئلئپ، داستارقاندئ تولتئرئپ، ناؤرئزعا ارنالئپ شئعارئلعان جاثا اندةردئ شئرقايمئز.

ذلئستئث ذلئ كذنئندة شئرقالاتئن ءان رةتئندة، ةث اؤةلئ، مذقاعالي ماقاتايةأتئث سوزئنة جازئلعان تالعات سارئبايةأتئث «ناؤرئز-دؤمان» ءانئن تانيمئز.

ودان كةيئن دة قانشاما اؤةزدئ اندةر تؤئپ جاتئر. قذدايعا شذكئر. ال ونةرتانؤشئ ةرلان تولةؤتاي نذح پايعامبار زامانئمةن بايلانئستئ ناؤرئزدا قازاقتار ولةث-جئردان كةندة بولماي، تذرمئس-سالت جئرلارئن شئرقاعاندئعئن ايتادئ.

ةرلان تولةؤتاي، ونةر زةرتتةؤشئ، ءانشئ:

- ءماشهذر-ءجذسئپ بابامئز: «تولة ءبي زامانئنداعئداي كةث اؤقئمدئ ناؤرئز بذرئن-سوثدئ تويلانعان ةمةس»، - دةيدئ. قازاق دالاسئنئث كليماتتئق جاعئن ةسةپكة الساق، ةدئگة بيلةردئث ارقاعا كوشكةن كةزئ، كذن سؤئق. سوندئقتان ناؤرئزدئ كةث كوسئلئپ تويلاي الماؤئ مذمكئن. جةتئسؤ ولكةسئندة كذن جئلئنادئ، ماثعئستاؤ، اتئراؤ ولكةلةرئندة كةرةمةت تويلاناتئن بولعان. ءالئ كذنگة دةيئن باتئس وبلئستارئندا ناؤرئزعا دةيئنگئ ءبئر اپتانئ «كورئسؤ» دةپ اتايدئ. سول ؤاقئتتا ولار بئر-بئرئمةن كورئسئپ، ارتئق كةتسة، كةشئرئم سذراسادئ. ناؤرئزدا شئرقالاتئن ءان-جئرعا كةلسةك، يسلام ءدئنئ قابئلدانعاندئقتان، جاراپازان، اللانئ ماداقتاؤ جئرلارئن، تذرمئس-سالت جئرلارئ، ءدئني ولةثدةر دة ايتئلاتئن.

ناؤرئزدا ايتئلعان ةرةكشة بادئك ولةث بولعان. قئستان قالعان اؤرؤ-سئرقاؤ، «بارلئعئ كوشئپ كةتسئن» دةپ بادئكتئ قؤئپ، مالدئث بارلئعئن جاعئلعان وتتئث ةكئ ورتاسئنان وتكئزةدئ. ونئ بذگئندة مةديسينا دا دالةلدةپ وتئر. قئز بةن جئگئت ايتئسئ مئندةتتئ تذردة بولعان. ذلبيكةنئث ايتئستارئ سول ناؤرئز كةزئندة تؤعان».

كةثةس ؤاقئتئ بولسا دا م.دؤلاتوأ، س.دونةنتايةأ، ءئ.جانسذگئروأ سئندئ وزگة دة قازاق زيالئلارئ «ةثبةكشئ قازاق» بةتتةرئندة ءوز شئعارمالارئ ارقئلئ ناؤرئزدئ ةل ةسئنة سالئپ تذردئ. «ول كذندة ناؤرئز دةگةن ءبئر جازعئتذرئم مةيرامئ بولئپ، ناؤرئزناما قئلامئز دةپ توي-تاماشا قئلادئ ةكةن»، - دةگةن حاكئم اباي ءوزئنئث «جازعئتذرئ» ولةثئن ناؤرئزدئث كةلؤئنة ارناعان دةسةك، قاتةلةسپةيمئز:

جازعئتذرئ قالمايدئ قئستئث سئزئ،

ماساتئداي قذلپئرار جةردئث ءجذزئ.

جان-جانؤار، ادامزات انتالاسا،

اتا-اناداي ةلجئرةر كذننئث كوزئ.

ءسئرا، ابايدان اسئپ جاثا كذن - ناؤرئزدئ اسپةتتةپ جئرلاعان اقئن جوق پا دةپ قالاسئث؟! ال قازاقتئث سالت-ءداستذرئن زةرتتةؤگة بذكئل عذمئرئن ارناعان ةتنوگراف عالئم سةيئت كةنجةاحمةت ذلئنئث ةثبةكتةرئندة ناؤرئزعا باسا نازار اؤدارئلعان. «اتامذرا» باسپاسئنان شئققان ةنسيكلوپةدياسئندا اعامئز: «باي اؤئز ادةبيةتئ ذلگئلةرئنئث ءبئر ءتذرئ - ناؤرئز جئرئ. جئر-ولةث وسئ كذنگة لايئقتالئپ، ماداقتاؤ، تئلةك، باتا، ءازئل تذرلةرئندة ايتئلادئ. ونئث تذرلةرئ حالئق اراسئندا كوپ تاراعان. ناؤرئزعا ارنالعان بذرئنعئ، سوثعئ اقئنداردئث شئعارمالارئ دا كوپتةپ سانالئنادئ»، - دةپ جازعان.

دةمةك، عذرئپتئق ولةث-جئردئث قاي جانرئن بولسا دا، ناؤرئز تاقئرئبئنا ئثعايلاي ايتؤ ابةستئك ةمةس. حالئققا ةرةكشة قؤانئش سئيلايتئن بذل كذنئ وكپة-نازعا ورئن جوق، كةرئسئنشة، حالئق اقئندارئ مةن ايتقئشتارئ ولةث-جئرلارئن سؤئرئپ سالئپ توگةتئن بولعان.

احمةت اتامئز «ادةبيةت تانئتقئشتئث» «اؤئز ادةبيةت» ءبولئمئن ساؤئقتاما، سارئنداما دةپ ةكئ سالاعا بولئپ قارايدئ. جوعارئدا ايتقان تذرمئس-سالت جئرلارئنئث وتئرئك ولةث، ايتئس ولةث، تولعاؤ، تةرمة، تاقپاق، توي باستار، جار-جار، جاراپازان، باتا، دةرت كوشئرؤ، قذرت شاقئرؤ ذلگئلةرئنئث باسقا تويلار بولةك، ناؤرئزدا دا ايتئلاتئنئن بايقاؤعا بولادئ.

ذيلةنؤ تويئندا قئزدئ جذباتؤ ءذشئن ايتئلاتئن «جار-جاردئ» ناؤرئز مةرةكةسئنة وراي، قئز-جئگئتتةردئث ازئلدةسؤئ، جذمباق جارئسئ تذرئندة دة قاعئتپا ولةث-جئرعا ذلاسا بةرگةن. اركئم ءوزئنئث تالانتئنا قاراي، توي ذستئندة توگئپ-توگئپ ايتا بةرةتئن بولعان. «الئپ كةلگةن بازاردان قارا ناسار، قارا قذيرئق ساؤكةلةث شاشئث باسار» دةسة، ءبئرئ «جازعئتذرئ اقشا قار جاؤماق قايدا، قذلئن-تايداي ايقاسقان وث جاق قايدا؟» دةپ تة جاؤاپ قايتارئپ، ناؤرئزداعئ كوثئل كذيدئ، قورا، مال، داستارقانداعئ اقتئ دا ولةثگة ارقاؤ ةتة بةرگةن.

تاتؤلئق، مولشئلئق، ئرئس، بةرةكةنئث نئشانئ بولعان ناؤرئزداي ذلئق كذندة قازئرگئ كومپوزيتورلارئمئزدئث اندةرئن ايتؤ دا ورئندئ. دةگةنمةن ةرتةرةكتة ناؤرئزدا اتقارئلعان سالت-ءداستذردئ قالئث كوپشئلئككة مذراجايعا قويئلعان، مذراعاتتاردا سارعايئپ قالئپ كةتكةن بذرئنعئنئث سارقئنشاعئ ئسپةتتئ ةرتةگئ نة كورئنئس قئلئپ كورسةتپةي، شئنايئ ومئردة ايتئسئپ، جارئسئپ كورسةتسة، قانداي عانيبةت؟! سول بذرناعئ داستذردةگئ عذرئپتئق ءان-جئرلارئمئزدئ جاثعئرتار بولساق، توي ذستئندة جذمباق تا، جاثئلتپاش تا ايتقئزئپ، بادئك ولةثمةن اؤرؤئمئزدئ قؤئپ، ءازئل ايتئستارمةن ناؤرئزئمئزدئ كومكةرئپ جاتساق، مةكتةپ جاسئنداعئ جاستار دا باي اؤئز ادةبيةتئمئزدةن ذلگئ الئپ، قانئق بولماس پا؟!

«الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى