قازاق ةتنوگرافياسئندا «كورئسؤ كذنئ» دةيتئن كذن جوق
استانا. قازاقپارات - ؤيكيپةديادا بةرئلگةن مئنا مالئمةت شئندئققا ساي ةمةس:
كورئسؤ - باتئس قازاقستان ايماعئندا عانا ساقتالعان ةجةلگئ ءداستذر. جاثا جئلدئ بايباقتئ قازئبةك كالةندارئ بويئنشا قارسئ الاتئن ايماق تذرعئندارئ 14 - ناؤرئزدئ «كورئسؤ (ياعني قاؤئشؤ) كذنئ» دةپ تة اتايدئ. ويتكةنئ كورئسؤ سالتئ ءبئر كذننئث اياسئمةن شةكتةلئپ قالمايدئ، جئل بويئ جالعاسا بةرةدئ.
پايدالانعان ادةبيةتتةر:
باتئس قازاقستان وبلئسئ. ةنسيكلوپةديا. - الماتئ: «ارئس» باسپاسئ، 2002
ناؤرئزدان ءبولئپ الئپ، تاعئ ءبئر مةرةكةنئث ذشئن شئعارؤ ذلتتئق قذندئلئقتئ بذرمالاؤ: «بذگئن - كورئسؤ ايتئ. ةجةلدةن كةلة جاتقان مةرةكة كوپ جةرلةردة ذمئت قالعان. تةك ةلئمئزدئث باتئس ايماقتارئ مةن رةسةيدئث ساراتوأ، استراحان وبلئستارئنئث قازاقتارئ اراسئندا ساقتالئپ وتئر»...
«كورئسؤ كذنئنة» تةلئنئپ جذرگةن مئنا عذرئپتئث ءبارئ كادئمگئ ناؤرئزداما جورالعئلارئ بولئپ تابئلادئ.
بذل كذنئ اؤئل تذرعئندارئ ةرتة تذرئپ، ةلةث-الاثنان جاسئ ذلكةن ادامدارعا سالةم بةرةدئ. كورشئ-كولةم ءبئر-بئرئنة «جاسئث قذتتئ بولسئن!»، «جاسئثا جاس قوسئلئپ، عذمئرئث ذزاق بولعاي!» دةپ تئلةك ايتادئ. كوشپةلئ عذمئر كةشكةن اتا-بابامئز، التئ اي قئستان امان-ةسةن شئعئپ، كوكتةمگة يةك ارتقان شاقتا- اعايئندئ ئزدةپ بارئپ، اماندئق سذراسادئ. ءتوس قاعئستئرئپ، «ءبئر جاس قوسؤئثمةن»، «جاس قذتتئ بولسئن!» دةگةن تئلةكتةر ايتادئ.
كورئسؤ كذنئ بذرئنعئ وكپة-رةنئش كةشئرئلئپ، ارازدئق ذمئتئلادئ، كورشئ-كولةم ءبئر-بئرئن ناؤرئزكوجةگة شاقئرئپ، مةيمانداردئث وتباسئنا، اعايئن-تؤئستارئنا اماندئق-ساؤلئق، قذت-بةرةكة تئلةيدئ. كورئسؤ - تةك ادامداردئث ءبئر-بئرئنة امانداسئپ، جاقسئلئق تئلةيتئن قاؤئشؤ مةرةكةسئ عانا ةمةس، سونداي-اق جاسئ ذلكةندةرگة ئزةت كورسةتئپ، ءئلتيپات بئلدئرةتئن ءداستذرلئ كورئنئس. قاريالاردئث ايتؤئنشا، بذل كذنئ رةنئشتة جذرگةن جاندار باس ارازدئعئن ذمئتئپ، تاتؤلاسادئ. سوندئقتان كورئسؤ ايتئ - اعايئن مةن تؤئس اراسئنداعئ بايلانئستئ بةكئتة تذسةتئن ءداستذر.
«كورئسؤ»، «امال» دةگةن اتاؤلار ناؤرئزعا ءتان ذعئمدار!
ناؤرئزداما («ناؤرئزناما» ةمةس، قازاقتئث تويلاتؤ سةكئلدئ «ناؤرئزداتؤ» ةتئستئگئنةن) ءداستذرئن بذرئنئراقتا ناؤرئزدئث العاشقئ كذنئنةن باستاپ ةلدئث باتئس وثئرئنة قوسا، سئر ءوثئرئنئث بارلئعئ، قوستاناي، تورعاي ايماعئ، رةسةيلئك اجتارحان (استراحان)، سارئتاؤ، سامار، ورئنبور وبلئستارئ اتاپ وتةتئن. ءبئراق ونئ «امال» دةپ تة، «كورئسؤ» دةپ تة اتاماعان، «ناؤرئز» دةگةن. «امال» دةپ اتاؤ 1988 - جئلدان مةرةكةنئث 21-22 ناؤرئزعا رةسميلةنؤئنةن باستاپ، حالئقتئق جئل باسئ كذنئنةن اجئراعئسئ كةلمةگةن بذقارا 14 - ناؤرئزدئ «امال» اتاؤعا ءماجبذر بولدئ.
تاريحتا تالاي يدةولوگيا شارپئسقان، سوندا ةسكئ يدةولوگيا تذتئنؤشئلارئ مةن قاهارماندارئ سوعان تيةسئلئ قذندئلئقتاردئ جاثاشا اتاپ، امان-ساقتاؤ قامئندا بولعان. سونئث ءبئرئ - ناؤرئزدئ «كورئسؤ ايتئ» اتاؤ، مذنداعئ «ايت» يسلامعا قاتئستئ بولسا، ونئث ناؤرئزعا قاتئستئلئعئندا قانداي ءمان بار؟... ماسةلة يدةولوگيانئث شارپئسئنان بارئپ وسئنداي كةرةعارلئقتار مةن ابسؤردتار پايدا بولعان.ةندئ ةگةمةن بولعاندا ونداي ابسؤردتاردئ بالالاتئپ كةرةك ةمةس،كةرئسئنشة ذلتتئق قذندئلئقتئ اراشالاؤ مةن ارشؤ ارةكةتئ قاجةت.
ءبئرئ - ناؤرئزدئث باسئ، ةكئنشئسئ مةرةكةنئث شئرقاؤ شةگئ! ءبئر مةيرامنئث ةكئ سيپاتئنئث بئرئگؤئنةن جئل مةرةكةسئنئث مازمذنئ مةن ماثئزئ بذگئندة بارئنشا تارئلدئ، رؤحاني قذندئلئعئمئزدئ ءبئرشاما شاتاسؤعا يتةرمةلةپ وتئر.
شئن مانئندة حالقئمئز ناؤرئز ايئنئث العاشقئ (ةسكئشة - 1 ناؤرئز كازئرگئ 14-نة سايكةس) كذنئنةن باستاپ، ناؤرئز مةرةكةسئن ءبئر اي بويئ مةيرامداعان. قازاقتئث بةلگئلئ ءبئلئمدارئ - ماشهذر ءجذسئپ كوپةي ذلئ ءوزئنئث 8 كذندئك ناؤرئزداما وتةتئنئن جازادئ. ول ةسكئشة: 1-8 - ناؤرئز، كازئرگئ كذنتئزبةدة 14-21 - ناؤرئز ارالئعئ.
تاعئ ءبئر دايةك: شاكارئم اتامئزدئث بالاسئ احاتتئث ةستةلئگئندة: «14-مارت - ةسكئشة 1-مارت. اكةي ايتتئ: «بذگئن ةسكئشة 1-مارت، قازاقشا جاثا جئل، ذلئستئث (ذلئ ءئستئث) ذلئ كذنئ دةيدئ. ال جاثا جئلدئث بذرئنعئ اتئ - ناؤرئز، بذل فارسئ ءتئلئ. جاثا كذن دةگةن ءسوز. قوجا-مولدالار ةسكئ ادةتتئ قالدئرامئز دةپ، قذربان، ورازا ايتتارئن ذلئس (ذلئ ءئس) كذنئ دةگئزئپ جئبةرگةن. ةسكئ قازاقشا، ةسكئ تذرئكشة جاثا جئل كذنئنئث اتئ - ذلئ ءئس. جاثا جئل باسئنئث ذلئس ةكةنئنة مئناداي دالةل بار. «ذلئس (ذلئ ءئس) كذنئ قازان تولسا، ول جئلئ اق مول بولار. ذلئ كئسئدةن باتا السا، سوندا ولجالئ جول بولار».
شئندئعئندا، 13 - ناؤرئزبةن 90 كذندئك ةسكئ جئلدئث قئسقئ ماؤسئمئ بئتةتئنئن ةسكةرئپ، استرونوميالئق ذدةرئس كةزئندة كذننئث امال جذلدئزئنا بةتتةؤئ جئل باسئمةن سايكةسؤئ «تابيعي جئل مةجةسئ» بولئپ تابئلادئ. جئلدئث اؤئسؤئ دا وسئ قذبئلئسقا ءتان. جانة توثنئث ءجئبئپ، كوكتةمنئث كةلؤئ دة وسئ جايتقا قاتئستئ. قازاقتار جازعئتذرئمدئ (كوكتةم) جئلدئث بالا شاعئ، جازدئ جاس شاعئ، كذزدئ كةمةلدةنؤئ، قئستئ قارتايؤئ رةتئندة جاندئ قذبئلئس رةتئندة قاراعان. ابايدئ قئس مةزگئلئن كارئ قذداعا تةثةؤئ تةگئن ةمةس، ول قازاقئ تانئمدئ پوةزيا ءتئنئ ةتئپ وتئر.
14 - ناؤرئز - جئلدئث، كوكتةمنئث باسئ!
سول سةبةپتئ قازاقتار ءبئر بئرئمةن قاؤئشؤ ءراسئمئن جاساپ، كورئسكةن، ياعني قاؤئشؤ ءراسئمئن جاساعان. ءبئر جئلدئث ارتتا قالعانئن جانة جاثا جئلدئث كةلگةنئن وسئلاي قارسئ العان.
مذشةل جئلئ 1 - قاثتاردا دا، 22 - ناؤرئزدا دا كئرمةيدئ، قازاقتئث ةسةبئ بويئنشا 14 - ناؤرئزدا كئرةدئ. جئلقئ جئلئ مذشةل جذيةسئ بويئنشا 14 - ناؤرئزدا كئرئپ، كوكتةمنئث العاشقئ كذنئن، جاثا جئلدئث ماؤسئماشار كذنئن باستايدئ. ةسكئ جئلمةن قوشتاسؤ 13 - ناؤرئزدا بولئپ وتةدئ.
22 - ناؤرئز اسا ةجةلگئ كذنگة تابئنؤ داستذرئنةن قالعان ءتورت مةرةكةنئث ءبئرئ. شئن مانئندة 14 - ناؤرئزدا جاثا جئل كئرسة، 22 - ناؤرئزدا كذن مةن ءتذن تةثةلئپ، ءبئر ةمةس ةكئ مةرةكة بةتتةسةدئ. حالقئمئز بذل ةكةؤئنئث جئگئن اجئراتپاي 8-9 كذن بويئ، ءتئپتئ ةجةلگئ كةزدةرئ اي بويئ اتاپ وتكةن.
سةرئك ةرعالي، ةتنوگراف.
«اباي» سايتئ