ادةبي سئن - سئن كوتةرة مة؟ - اقئن-جازؤشئلار پئكئرئ
استانا. قازاقپارات - سئن - اؤئر جانر.
اؤئر بولاتئنئ سول، وبيةكتيأتئ پئكئر بئلدئرؤدة تؤعانئث بولسا دا تؤراسئن ايتؤعا مئندةتتئسئث.
ءبئراق، قازاق ادةبي سئنئنئث كذثگةيئ دة، كولةثكةلئ دة تذستارئ بارشئلئق.
بئزدةر قازئرگئ تاثدا ادئلةتتئ جانة ادئلةتسئز سئننئث ارا-جئگئن قالاي اجئراتئپ ءجذرمئز؟ اعا بؤئن وكئلدةرئنةن تازا ادةبيةت پةن «حالتؤرا» ميداي ارالاسئپ كةتتئ دةگةن كةيئنگئلةرگة كةيئپ ايتاتئن سوزدةردئ ءجيئ ةستيتئن بولدئق.
ونئث ذستئنة تالداؤعا ةمةس، تذتاستاي جارناماعا ارنالعان ادةبي تؤئندئلاردئث قاتارئ كوبةيئپ كةلةدئ. دةگةنمةن، «سئن تذزةلمةي، ءمئن تذزةلمةيدئ» دةگةن حالئق دانالئعئ تاعئ بار.
قازاق ادةبي سئنئنئث قازئرگئ دةثگةيئ قانداي؟ بئزدةگئ سئننئث جذتاثدئعئنا كاسئبي سئنشئلارئمئزدئث جوقتئعئ سةبةپ پة، الدة قارئمدئ قالامگةر دةپ جذرگةن جازؤشئ قاؤئمئنئث سئندئ دذرئس قابئلداي الماؤئ ما؟ دةگةن تاقئرئپتا ءبئرقاتار ادةبيةت جاناشئرلارئ اراسئندا ساؤالناما جذرگئزگةن بولاتئنبئز. ةندةشة نازارلارئثئزدئ بئزگة بذرئثئز...

مارفؤعا ايتقوجينا، اقئن:
- بذگئندة ادةبيةتتة ءبارئ وزگةرگةن. بذرئن ءبئزدئث كةزئمئزدة مذحامةدجان قاراتايةأ باستاعان سئنشئلار قيئپ تذسةردةي وتكئر پئكئرلةر ايتاتئن. وتكئر، انئق، تؤرا كةرةمةت پئكئرلةر. ايتئلعان ءاربئر سئن ذلكةن سذيةؤ بولاتئن، ومئرئمئزگة ذلكةن ئقپال ةتةتئن.
بايقاساثئز، قازئر كئتاپتار كوپ شئعاتئن بولدئ. ارينة، رؤحاني دذنيةمئز كئتاپپةن بايئعانئ قذپتارلئق ءئس. كئتاپ بولعاندا دا سانئ كوپ تة ساپاسئ جوق كئتاپتار. ولارعا ايتئلئپ جاتقان سئندئ دا كورمةيمئز. سةبةبئ، سئناؤعا كةلمةيتئن دذنيةلةر كوپتةپ جازئلؤدا.
ادةبيةتكة ورة كةرةك. بيئك ورة! ءبئزدئث كةزئمئزدة كئتاپ شئققاندا ارنايئ جازؤشئلار وداعئندا تالقئلانئپ، پئكئر ايتئلاتئن. ودان كةيئن بارئپ باسپاعا، باسپادان ارنايئ رةداكتورلارعا ذسئنئلاتئن. جانة ول كةزدة جازؤشئلار وداعئندا پروزا، پوةزيا، سئن بولئمدةرئندة ءجوندئ پئكئر ايتا الاتئن سئنشئلار عانا وتئراتئن. ناعئز ادةبيةتشئ شئعارمانئ جازار الدئندا جانة سول جازئلعان شئعارمانئ سئنار الدئندا بذل ماسةلةگة حالقئن سذيگةن جذرةكپةن قادام جاساؤئ كةرةك.
مةن ويلايمئن، ؤاقئت وتة كةلة ءبارئ دة قالپئنا تذسةدئ. سئن دا، سئنشئ دا... قازاق ادةبيةتئندةگئ ورئن الئپ جاتقان كةي ماسةلةلةردئ تاقئمعا سالئپ سذيرةؤدئث قاجةتئ جوق. سذيرةؤمةن العا شئققاندار كوشكة ئلةسة الماي جارتئ جولدا جئعئلئپ جاتادئ. ال، «كذشةنشةك اقئندار» كوپكة بارمايتئنئ ايتپاسا دا تذسئنئكتئ. قئتايدا مئناداي كةرةمةت قاناتتئ ءسوز بار ةكةن: «دارئگةرلئك قاسيةت تةك اتا-باباسئنئث قانئمةن كةلة جاتقان ادامعا عانا قونادئ» دةگةن. سول ءذشئن دة شئعار ءالئ كذنگة دةيئن قئتاي مةديسيناسئ ءوز قذندئلئعئن كذشةيتپةسة جويعان ةمةس. بئزدة دة، كية قونعان قازاق ذلتئندا دا اتادان ميراس بولئپ قالعان تةكتئلئك بار.

سماعذل ةلؤباي، جازؤشئ:
- بئزدة ادةبي سئن بار. مئقتئ سئنشئلارئمئز دا بار. ولار - باقئت ساربالايةأ، ءاليا بوپةجانوأا، امانگةلدئ كةثشئلئك ذلئ. ال، قازئرگئ سئننئث جاعدايئ مذلدة قيئن. ادةبيةتتئث ءالسئز تذسئ وسئ - سئن. سئننئث جاعدايئ كةثةس زامانئندا دا ءماز بولمادئ. ال، سوثعئ جيئرما جئلدئث ئشئندة ادةبي سئن مذلدة جالاثاشتانئپ قالدئ. كئم كورئنگةننئث ءبارئ شةتئنةن ادةبيةتشئ بولئپ كةتتئ. اقئنئ دا بار، جازؤشئسئ دا بار، سئنشئسئ دا بار. مةن قازئرگئ ادةبيةتتةگئ ةث مئقتئ سئنشئ دةپ امانگةلدئ كةثشئلئك ذلئن ايتار ةدئم. باراتئن باعئتئ بةلگئلئ، ويئ ناقتئ، تالداؤئ تذشئمدئ.
ءبئراق، ءبئر قئنجئلتاتئنئ، سول سئنشئمئزدئث ءالئ كذنگة دةيئن استانادا پاتةرسئز ءجذرؤئ. ءابدئجامئل نذرپةيئسوأ اعامئز دا وسئ ماسةلةمةن تالاي جذگئردئ. ازئرگة ناتيجة جوق. ادةبيةتكة قامقور بولئپ جذرگةن ازاماتتار مةنئث وسئ جانايقايئمدئ ةستئسة ةكةن دةيمئن.

قذل-كةرئم ةلةمةس، اقئن:
- اقئن-جازؤشئلاردئث كوزئمةن قاراعاندا دذرئس سئنشئ جوق. ال سئنشئلار كوزئمةن قاراعاندا سئنعا جارامدئ شئعارما جوق. بذل ةندئ سئثاي. بئزدة كاسئبي سئنشئ جوق ةمةس. ءبئراق انئعئندا ولار ماقساتتئ تذردة سئنمةن اينالئسئپ وتئرعان جوق. ولاي جاساؤلارئنئث ءبئر سةبةبئ اقئن-جازؤشئنئث سئندئ دذرئس قابئل ةتپةيتئنةن بولسا، باستئ سةبةپ ولار (سئنشئ) دئتتةگةن دةثگةي ءبئزدئث ادةبيةتئمئزدة كةم. دةيتذرعانمةن سئنشئ قاؤئمئ قولدا باردئث اعئن اق، قاراسئن قارا دةؤگة حاقئلئ ةدئ.
ءتئپتئ كةمئ ءداؤئردئث وزگةرئسئنة بايلانئستئ كةشة مةن بذگئنگئ ادةبيةتتة جةتكةن بيئگئمئز بةن الاسامئزدئ تولئق اشئپ كورسةتئپ، ةندئ نة جاساؤئمئز كةرةگئنة ةپتةپ وي سالؤعا بورئشتئ بولاتئن. ويتكةنئ، انئق سئنشئنئث مئندةتئ، حاقئ، ةگةر ول انئق سئنشئ بولسا، - ادةبيةتكة ذلتتئق بولمئستاعئ عالامدئق باعئت بةرؤلةرئ كةرةك-تئن. «بئزدة عالامدئق ورةدةگئ دذنية جوق» دةپ، باردئ دذرئس باعالاؤعا قذلئقسئزدئق تانئتؤ انئعئندا بئزدة شئن مانئندةگئ كاسئبي سئنشئنئث جوقتئعئنان دا دةرةك بةرةتئن بئر شئندئق.
ال اقئن-جازؤشئدان «قورقئپ» بار مةن جوقتئ، ارتئق پةن كةمدئ دذرئس تالداؤعا سامارقاؤلئق كورسةتؤ سئنشئلئق مادةنيةتكة جات ذستانئم بولسا كةرةك. ةگةر سئنشئ شئعارمانئث ولقئسئ مةن ارتئعئن ءدال تاؤئپ دذرئس باعا بةرسة، وعان اأتور جانة ونئ وقئپ وتئرعان ادةبي ورتا نةگة كةلئسپةسكة؟! ءوزئ اقئن-جازؤشئنئث ارتئنان ةرئپ، ءماتئندئ قايتالاپ بةرئپ وتئراتئن «سئنشئنئث» كةرةگئ تاعئ شامالئ جذرتقا. وكئنئشتئسئ، بئزدة ونداي اقئن مةن جازؤشئ دئتتةگةن بيئككة جةتة الماي لاعاتئن دا «سئنشئلار» بار. ةندئ ونداي سئنشئ ادةبيةتتئث بارئن باعالاپ، باعئن اشئپ، باعئتئن باعامداپ بةرة المايدئ.

زايدا ةلعوندينوأا، اقئن:
- ناعئز كاسئبي سئنشئ ساناؤلئ عانا. وسئ ساؤساقپةن ساناپ الارلئق سئنشئلاردئث اراسئنان باقئت ساربالايةأ، تذرسئنجان شاپاي، ءاليا بوپةجانوأالاردئ كورةمئن. ال، بذگئندة سئنالاتئن شئعارمالار دا، جاس سئنشئلارئمئزدئث سئنئ دا وتة ءالسئز. تالداؤ، پئكئر الماسؤ جوق. جازسا تةك ارنايئ تاپسئرمامةن عانا جازادئ. ادةبيةت جازؤشئ، اقئن، جاثا ةسئمدةرمةن ادةبيةت ءوز قازانئندا توقتاؤسئز قايناپ جاتئر.
ءبئراق، بذرئنعئ سئن مةن بذگئنگئ سئننئث اراسئنداعئ التئن كوپئردئ كورة المايمئز. ماسةلةن، ولةث تالداؤدئث ءوزئن الايئق، ونئث ءوزئ دذرئس تالدانباي جاتادئ. كةزئندة زةينوللا قابدولوأ، زةينوللا سةرئكقاليةأتار قانداي كةرةمةت تالداؤلار جاساپ ةدئ. ول كةزدة ادةبي سئن الدةقايدا جاقسئ بولاتئن. سةبةبئ، ادةبيةتكة كةلگةن جاستار شئعارما جازؤعا جذرةكسئنئپ باراتئن. بذل قورقؤ ةمةس، قذرمةت دةر ةدئم. ءدال قازئر ءبئزدئث ادةبيةتئمئزگة ذلكةن قذرمةت كةرةك.

نةسئپبةك ايت ذلئ، اقئن:
- بذگئنگئ ادةبيةت سئنشئعا ءزارؤ. ادةبيةتتةگئ «حالتؤرا» مةن سالماقتاپ جازؤدئث ارا-جئگئن اجئراتئپ بةرةتئن سئنشئ كةرةك بئزگة. ايتپةسة، كئتاپ تا، كئتاپشئ دا قاپتاپ كةتتئ. جاي حاتشئلاردئث دا «كئتابئ» ءجذر ادةبي اينالئمدا. ءدال وسئ كةزةثدة ةث وثاي نارسة كئتاپ جازؤ بولئپ كةتتئ. «حالتؤرا ادةبيةت» تذنئق ادةبيةتئمئزدئ لايلاپ جاتئر. ارامئزدا وسئ باستئ ماسةلةنئ كةسئپ ايتار سئنشئمئز جوق. بئزگة ايقئن نذرقاتوأ سئندئ مئقتئ سئنشئلار كةرةك. جانة سئن ايتئلا قالسا سول سئندئ كوتةرة المايتئن اأتورلار دا بار.
مئسالئ، سئنسئز پوةزيانئث وزئندة كولدةنةث كوك اتتئلار ءورئپ ءجذر. الئشةر ناؤاي، فيردوؤسي، اباي زامانئن الئپ قاراساثئز ولار بذكئل يمپةرياعا قالامئنئث قؤاتئمةن قارسئ شئقتئ. ءبئز ادةبي سئن سئن كوتةرمةيدئ دةپ ايتپاس بذرئن الدئمةن مةملةكةتتئك ءتئلئمئزدئث حالئنة ءمان بةرؤئمئز كةرةك. مةملةكةتتئك ءتئلدئ ءبئرئنشئ كةزةككة قويماساق، وندا بئزدةگئ ادةبيةتتة وسئ قالپئنان تانباسئ انئق. بولاشاقتا ذلتتئث ءتئلئ اسقاق بولمايئنشا ماثگئلئك ةل دة بولمايدئ.

امانحان ءالئم ذلئ، اقئن:
- قازئرگئ ادةبي سئن ولةثگة ةمةس، ءوزئن اقئن ساناعانداردئث كوثئلئنة قارايدئ. ال، كوثئل - پوةزيا نةمةسة ادةبيةت ةمةس. پوةزيا - ماقالا نةمةسة قاراءدذرسئن، قارابايئر ءسوز، سويلةمدةر جيئنتئعئ ةمةس. وندا ءتئل، وبراز، مؤزئكا بولؤئ كةرةك. وسئلار ارقئلئ اقئن كوركةمدئككة قول جةتكئزةدئ.
سوسئن ءوزئن اقئن سانايتئن شئبئق تيمةس شئثق ةتةرلةر پايدا بولدئ قازئر، ءبئرلئ-ةكئلئ كةمشئلئگئن ايتساث تؤلاپ شئعا كةلةدئ. ءارتذرلئ سايتتار ارقئلئ ءذستئ-باسئثدئ لاستاپ قانا قويماي، جان اؤئرتاتئن اؤئر سوزدةر ايتادئ. سوسئن، سئنشئ «بالةدةن ماشايئق قاشئپتئ»، «بالةلئ ك...كة بارماعئثدئ تئقپا» دةپ ءذنسئز قالادئ. ايتپةسة، ساؤاتتئ، ساليقالئ سئنشئلار بار.

زاثعار كارئمحان، جاس سئنشئ:
- بذدان ون جئل بذرئنعئ ادةبيةتتةگئ سئننئث توقئراؤ كةزةثئمةن سالئستئرعاندا قازئرگئ جاعدايدا سئن جانرئندا ئلگةرئلةؤ بار. سوأةتتئك كةزدةگئدةي ءبئرشاما قارقئندئ بولماسا دا، جالپئ ادةبي پروسةستة سئني وي-پئكئرلةر ايتئلئپ جاتئر، ايتئلا دا بةرةدئ.سئننئث بولاتئن سةبةبئ - قازئرگئ قازاق ادةبيةتئندةگئ اعا بؤئننئث قالئپتاسئپ بولعان شئعارماشئلئعئنا جانة جاس ذرپاقتئث جاثا تؤئندئلارئنا ادئلةتتئ ءارئ پاراساتتئ باعا بةرؤ، وي ايتؤ، كوزقاراسئن تانئتؤ قذبئلئستارئ بولماي جاتقان جوق.
تاؤةلسئزدئك تؤدئرعان ادةبيةتتةگئ جاستاردان كةتئپ، ذلكةن بؤئن قاتارئنا ةنگةن امانگةلدئ كةثشئلئك ذلئ، ايگذل كةمةلبايةأالاردئث وكشةسئن الا سوثعئ كةزدة سئن جانرئندا ذزدئكسئز ئزدةنئپ، كوزگة تذسكةن ءبئر-ةكئ سئنشئنئ اتاي الامئن. باعاشار تذرسئنباي، ولجاس قاسئم سياقتئ وي اؤقئمئ كةث، جالقئ پئكئرئن جالپئعا تاثبايتئن، قالامئ ءتذزؤ ءوسئپ كةلة جاتقان سئنشئلاردئث بولاشاعئ ذلكةن.
دذرئس ايتئلعان سئندئ قابئلداؤ-قابئلداي الماؤ جازؤشئنئث اقئل-ويئنا، پاراساتئنا بايلانئستئ. دةگةنمةن دة، سئن ةكةن دةپ، ويدان-قئردان جيئپ-تةرئپ، شئعارماسئن تذككة العئسئز ةتئپ شئعاراتئندار جوق ةمةس. سول سياقتئ ورتانقول تؤئندئنئ جاقسئ ةتئپ كورسةتؤ ءذشئن ءسوز ساپئرئپ، ماقتاپ، ماقتاعاندا دا شةكتةن شئعئپ كةتةتئن «سئنشئلار» دا جةتةرلئك. بذل سئنشئنئث كاسئبيلئگئنة جات نارسة. ةل مذراسئنا اينالاتئن كوركةمدئگئ جوعارئ، ويئ كةمةل، ادةبي كوركةم شئعارمالاردئث تالاپتارئنا جاؤاپ بةرة الاتئن، زاثدئلئقتارئن يگةرگةن تؤئندئلاردئ بةلگئلئ دارةجةسئنشة لايئقتئ باعالاؤ، سونداي-اق ةستةتيكالئق، رؤحاني ءلاززات سئيلاؤدان ادئرا قالاتئن كذلدئ-كومةش، اننان-مذننان الئنعان ءار قيلئ شئعارمالاردئ جةرئنة جةتكئزئپ ايتئپ، كوزگة شذقئپ كورسةتؤ - سئننئث مذراتئ ةكةنئ داؤسئز.

ةرعالي باقاش،اقئن:
- ادةبي سئن اتتان ءتذستئ. وعان اقئن-جازؤشئنئث ءوزئ كئنالئ دةپ ويلايمئن. جالپئ، قالامگةرلةردئث كوبئنةن تةكتئلئك كةتتئ. رؤ-رؤ بولئپ ءبولئنئپ الئپ، ءبئرئن-ءبئرئ ءوزارا ءناسيحاتتايتئن زامانعا تاپ بولدئ. ةگةر، سئناپ-مئنةپ جاتساثئز سوثئثئزعا شام الئپ تذسةدئ. بذل ةندئ ينتةلةكتؤالدئث جوقتئعئ. جازئپ جذرگةن قالامگةرلةردئث كوبئ سئن ةمةس، ماقتاؤ ةستئگئسئ كةلةدئ. ونئث ذستئنة ناقتئ ادةبي تالداؤ دا جوقتئث قاسئ. جاي، قارابايئر رةسةنزيالار عانا جازئلئپ جاتئر.
ال، بذگئن ةكئ ولةث جازئپ، اتاق-ءمانساپقا ذمتئلاتئن جاستار ءوسئپ كةلةدئ. وكئنئشكة قاراي، بذل اؤرؤ اعالاردان جذقتئ. نةگئزئ كةز كةلگةن ادام ءوزئنئث ئشكئ قؤاتئن بئلةتئن بولسا كةرةك. ةگةر جذيةلئ ورئندئ ايتئلعان سئن بولسا، ةر-توقئمئن باؤئرئنا المايتئن شئعار دةپ ويلايمئن... ةستةلئكتةرگة جذگئنسةك قالام ذستاعان شالداردئث كوبئ ماقتاعاننان گورئ ورئندئ سئنئثدئ جاقسئ قابئلداعانئنا كوزئمئز جةتةدئ.

ةربول بةيئلحان، اقئن:
- ادةبي سئن جوق دةپ ءبئرجاقتئ كةسئپ ايتؤعا بولمايتئن شئعار. ادةبيةتتئث كذردةلئ جانرلارئنئث ءبئرئ وسئ - سئن. سئنشئ بولؤ، سئن جازؤ، كوركةم دذنيةنئ وي ةلةگئنةن وتكئزئپ سئناؤ جانة ءادئل سئناؤ وثاي دذنية ةمةس. ول ذلكةن بئلئمدئلئكتئ، عئلئمي تانئمدئ قاجةت ةتةدئ. مئقتئ سئنشئلاردئ ؤنيأةرسيتةت قابئرعاسئنان تاربيةلةيتئن عئلئمي جةتةكشئلةرئ.
قازئرگئ عالئمدار كئمدئ تاربيةلةپ ءجذر، نة ذيرةتئپ جاتئر ول جاعئنان حابارسئزبئن. ادةبي ورتاعا تانئمال ءبئراز سئنشئ اعالارئمئز بولماسا، جالئندئ، وتكئر ويلئ جاس سئنشئلاردئ بايقاپ تا، وقئپ تا جذرگةم جوق. سئنشئ بولمادئ ةكةن دةپ ادةبي پروسةسس، دامؤ توقتاپ قالمايدئ. ءبئراق، سئن كةرةك! سئن شئن بولسا، ناقتئ دةرةكتةرگة، عئلئمي نةگئزگة سذيةنئپ، تةوريالئق تازا تالداؤ جاساسا جازؤشئ قاؤئمئ كةلئسةر ةدئ دةپ ويلايمئن. ال، «پالةنشةكةثنئث ساعئن سئندئرؤ كةرةك، مئسئن باسؤ كةرةك» دةگةن باقاي ةسةپتئ، جاساندئ سئنعا كئم كةلئسسئن؟! جالپئ جذرت ءارتذرلئ پئكئر ايتئپ، كةيدة ءبئزدئ دة سئناپ جاتادئ. سالماقتئ قابئلداؤعا تئرئسامئز. سئن ادةبيةتكة قانا ةمةس، قازئرگئ قوعامعا دا كةرةك-اق! شئندئعئندا، كئلةث ماداقتاؤ مةن ماقتاؤدان شارشادئ سانالئ جذرت...

باؤئرجان ءالقوجا، اقئن:
- ادةبي سئن بار، بولا دا بةرةدئ. سئن - شئعارمانئث كورسةتكئشئ. بذكئل قاسيةتئن جئلئكتةپ، جةتئستئك، كةمشئلئگئن سارالايدئ. اأتور قابئلداي السا، قيسئعئن ءتذزةتئپ، كةسةلدئ تذستان ارئلاتئن جول ئزدةيدئ. سئندئ قابئلداپ ذيرةنؤ ءلازئم. ال، سئن دا شئن بولؤ كةرةك. بئرةؤدئ سئناؤ ءذشئن عانا سئناؤ ورئنسئز. سئننئث مذراتئ كئسئنئث تاؤانئن قايتارئپ، تاؤئن شاعؤ ةمةس، قايتا ونئ وسؤگة، كةمةلدةنؤگة باعئتتاؤ. سئن ءبئرجاقتئ ماقتاؤ، ءبئرجاقتئ قارالاؤ دا بولماؤ كةرةك.
ال بئزدة سئن ايتئلسا، «اركئم توثئرةگئنة ءوزئ شئققان بيئكتةن باعا بةرةدئ» دةپ مةنسئنبةي، مةنئ تذسئنبةدئ دةپ، ةرئن باؤئرئنا الئپ تؤلاؤ كوپ. سوعان وراي سئن دا كةيبئر كةزدةرئ سئپئرا ماقتاؤدان، رةسةنزيا دةثگةيئنةن ءارئ اسا الماي جاتادئ.
ءيا، ءتذرلئ پئكئرلةر، ءتذرلئ وي قورئتؤلارعا كوز جذگئرتتئك. سئندئ قابئلداؤ ءذشئن دة جازؤشئلئق، اقئندئق تالانتتان بولةك بيئك ورة كةرةك. كةزئندة شةبةر سؤرةتكةر جذسئپبةك ايماؤئتوأ «ماعجاننئث اقئندئعئ» ارقئلئ ءوزئن دة، سئرشئل اقئننئث بولمئسئن دا ءساتتئ تانئتقان بولاتئن قازاق ةلئنة. بالكئم، ءبئزدئث قازئرگئ سئناپ-مئنةيتئن بؤئنعا سول جذسئپبةكتئث تيتتةي عانا تةكتئلئگئ جةتئسپةيتئن بولار؟! الدة بذل مارعاسقا ماعجاندارئمئزدئث كولةثكةسئن بةتپةردة كيئپ ئزدةپ جذرگةن بولمئسئمئزدئث ناقتئ كورئنئسئ مة؟! ويلاناتئن، ويلاندئراتئن سذراق! ءسئز نة دةيسئز؟! ةندةشة پئكئر ءبئلدئرئثئز...
دايئنداعان: سالتانات ءجذسئپ
«ادةبيةت» پورتالئ