قازاق «اتا جاؤئن» اتاسئنداي كورئپ ءجذر

استانا. قازاقپارات - جالپئ جذرتقا توپئراق شاشقئمئز كةلمةيدئ.

قازاق «اتا جاؤئن» اتاسئنداي كورئپ ءجذر

ءبئراق، «ورمان» اتانعان ورئستئث وزگة جذرتقا ةمةس، تؤرا قازاقتئث وزئنة ئستةگةنئن تام-تذمداپ قانا سانامالاپ كورةيئكشئ.

 1847 - جئلئ قازاقتئث سوثعئ حانئ كةنةسارئنئث «ءولئمئن» ساؤدالاپ، باس سذيةگئن «ئدئس» قئلعان كئم؟

1921-1922 - جئلدارئ 2 ميلليون قازاقتئ ولئمگة بايلاعان كئم؟

1928 - جئلئ «تاركئلةؤ» ناؤقانئندا قازاقتئث 40 ميلليون باس مالئنئث تؤ-تالاقايئن شئعارئپ، «اشارشئلئقتئ» اكةلگةن كئم؟

1931-1933 - جئلدار ارالئعئندا 2 ميلليون قازاقتئ جانازاسئز جةر جاستاندئرعان كئم؟

ويداعئسئن ويدا، قئرداعئسئن قئردا قئرئپ، 600 مئث قازاقتئ شةتةل اسئرئپ قؤعان كئم؟

1937-1938 - جئلدارئ ءاليحان بوكةيحانوأ، احمةت بايتذرسئنوأ، ءمئرجاقئپ دؤلاتوأ باستاعان الاش زيالئلارئن قويشا باؤئزداعان كئم؟

1950 - جئلئ وثتذستئك قازاقستان وبلئسئنئث اؤداندارئن وزبةكستانعا باسئ ءبذتئن بةرة سالعان كئم؟

1954 - جئلئ تئث يگةرؤ دةيتئن جةلةؤمةن 2 ميلليونعا جؤئق توزعان توبئردئ قازاق دالاسئنا توككةن كئم؟

1986 - جئلئ قازاقتئث ورئمدةي جاستارئن يتكة تالاتئپ، مذزعا توثدئرئپ، ذلئن قورلاعان، قئزئن زورلاعان كئم؟

يادرولئق پوليگون سالئپ، مئث سان «قذبئجئق» بالانئث دذنيةگة كةلؤئنة سةبةپشئ بولعان كئم؟

ءوتئثئز جارئلئپ كةتسةدة ايتايئق، ول - ورئس. ال باسئ باؤداي كةسئلگةن - مةنئث، سةنئث، ونئث اتا-باباسئ. تاؤةلسئزدئك ءذشئن جانئن تارك ةتكةن سول قاسيةتتئ بابالاردئث ذرپاعئ بذگئندة «اتا جاؤئنئث» تئلئندة سويلةپ، «تابانئن جالاپ»، ادال «ءيتئ» بولئپ ءجذر.

 ءسوزئمئز دالةلدئ بولسئن. تاؤةلسئز قازاقستاننئث ةل تئزگئنئن ذستاعان شةنةؤنئكتةرئ 90 پايئز ورئس تئلئندة سويلةيدئ. ئشكئ-سئرتقئ ءئس-قاعازدارئ شئن مانئندة ورئس تئلئندة جذرئلةدئ. قازاق بالالارئ مةكتةپ تابالدئرئعئن اتتاي سالا، ءتئپتئ، بالاباقشادان باستاپ، ورئستئث ءتئلئ مةن ادةبيةتئن ذيرةنةدئ.

 «اؤةمئزدئ قورعاؤ» ءذشئن توبةمئزدةن ورئستئث ذشاعئ ساثعئرادئ. تةريتوريامئزدئث كةز كةلگةن جةرئندة اسكةري سئناق جاسايتئن دا، پروتون ذشئراتئن دا - ورئستار. ذلتئثدئ ذلت دةمةي، جةرئثدئ مةنئكئ دةپ مةملةكةتتئك دؤماسئنان دا ءتئل قاتاتئن سولار.شةكارامئزدان نة كئرئپ، نة شئعاتئنئن دا ورئس بةلگئلةيدئ. ةندئ 17 - ساؤئردةن باستاپ، ةكونوميكامئز دا باسئ ءبذتئن ورئستئث «ويئنشئعئنا» اينالماق.

 مئنة، ءبئزدئث «ماثگئلئك دوسئمئز»، «ستراتةگيالئق ارئپتةسئمئز» ورئستئث كةيپئ. ارينة، ورمان ورئستئث ءبارئ وسئنداي دةپ بايلام جاساؤعا بولماس. دةگةنمةن تاريحتئث اتئ - تاريح. ول تاسقا باسئلادئ، جةل مذجئگةنمةن تابئ وشپةيدئ.

 «شذكئر، 23 جئلدان بةرئ تاؤةلسئز ةلمئز» دةرسئز. ةث الدئمةن XXI  عاسئرداعئ بوداندئقتئث قالاي بولاتئنئن باعامداپ الئثئزشئ. بذل قئلئشپةن باسئثدئ شاؤئپ الئپ، قئزئثدئ كذث، ذلئثدئ قذل ةتةتئن XIX عاسئردئث ار جاعئ ةمةس، زةثبئرةكتةن وق اتئپ، وكوپتا جاتئپ سوعئساتئن XX عاسئر ةمةس.

 اؤئزئثداعئ ءتئلئث وزئثدئكئ بولماسا، كوگئلدئر جاشئكتةن كورةتئنئث «كوك كوز» بولسا، قولئثداعئ اقشاثنئث قذنئن باسقالار بةلگئلةسة، شةكاراثنان نةنئث كئرئپ، كئمنئث شئعاتئنئ جات جذرتتئث قولئندا بولسا، جانارئ جاؤدئرةپ ءذش قازاقتئث بئرةؤئ شةتةلدة جذرسة، «اتا جاؤئث» تؤرا جةرئثنئث ورتاسئندا ويناق سالئپ اسكةري سئناق جاساپ جاتسا، زئمئران ذشئرئپ، حالقئثدئ ؤعا تويدئرئپ جاتسا قاي جةرئث تاؤةلسئز؟ قاي ميئثمةن بودان ةمةسپئن دةپ ايتاسئث؟

 بذل ورئستئث تةك قازاققا جاساعان ذشان تةثئز «جاقسئلئقتارئنئث» بئرنةشةؤئ عانا. ال وزگة جذرتقا كورسةتكةن وكتةمدئگئن الةم كورئپ وتئر. گيتلةردئث ءئزباسارئ «پؤتلةردئث» قياناتئن ساناؤ - اناؤ-مئناؤ ماتةماتيكتئث قولئنان كةلمةيدئ.

 سول باياعئ قازاقئ داستذرمةن ايتار اقئلئمئزدا جوق ةمةس. نة، وسئ بةتئثمةن ورئستئث قذشاعئنا قذلاپ، قذلاق كةستئ قذلئ بول. نة ةسئثدئ جيئپ، ةتةگئثدئ قئمتا. «بالةلئ جةرگة بارماعئثدئ تئقپا، تئرناعئث قالادئ». كئرگةن تةسئگئثنةن شئق. قاعار ةسئگئثدئ انئقتا.

 الاشتئث قئبئلاسئ اراق ساسئعان، كوزئ شةگئر، ءوزئ جةمئر، قئزئندا قئلئق، ذلئندا ذرئق جوق تةكسئز جذرت ةمةس.

بايقاعان بولارسئز، ماقالانئث اؤانئنداعئ «ورئس» - بذگئنگئ رةسةي. ال ءوزئمئزدئث «قازاق-ورئستارعا» ايتارئمئز، كةشة اش-جالاثاش بولئپ كةلئپ، بذگئن تويعان ةكةنسئث. ةندةشة، شاثئراققا قاراپ، باقئتئثدئ قازاقتئث تئنئشتئعئنان ئزدة. نانئثدئ تاپ، ذرپاعئثدئ ءوسئر. ءبئراق «ساتقئندئقتان» اؤلاق بول. 300 جئل رةسةيدئث وعئنان ولمةگةن قازاقتئ ةندئ ةشكئم قئرئپ تاؤئسا المايدئ. الاش ةلئ ذناماسا اتاجذرتتارئثئزعا قايتؤعا ةشكئم كةدةرگئ بولمايدئ. مذنداي «پئكئردئ» سوثعئ كةزدةردئ وزدةرئثئز دة ءجيئ ةستئپ جذرگةن بولارسئزدار. ويتكةنئ ميلليونداعان تاؤةلسئز قازاق ذرپاعئ كةلة جاتئر. ولار كذنئ ةرتةث-اق سولتذستئكتئ قازاققا، وثتذستئكتئ عاجاپقا تولتئرادئ.

 مةنئثشة، ءاربئر قازاققا وسئ سوزدةردئ اشئق ايتئپ، قازاقستاننئث باياندئ تاؤةلسئزدئگئنة كذمان كةلتئرةندةردئث كذدئگئن ةرتة سةيئلتكةنئمئز ءجون شئعار.

 ؤكراينا - وگئز، قازاقستان - بذزاؤ دةسةك تة، ولار ورئستئث جاقئن تؤئسئ، ءبئز جاتپئز. ءبئر انئعئ:

 الاش تؤئ استئندا،
كذن سونگةنشة سونبةيمئز.
ةندئ الاشتئ ةشكئمنئث
قورلئعئنا بةرمةيمئز!

P.S.

1335243843-554_1

مئنا سؤرةتتةگئ ءسابي قئز - مذمكئن ءسئزدئث اناثئزدئث اناسئ بولار. مذمكئن و دذنيةدة اللا تاعالادان ورئس جذرتئنا قارعئس تئلةپ جاتقان بولار. سول جاؤئز رةسةيدةن ئرگةثدئ اؤلاققا سالئپ، الئستان «سئيلاسپاساث»، قذشاعئثداعئ بالداي بالاپانئث ءدال وسئ سؤرةتتةگئ كذيدئ كةشپةسئنة ةش كةپئلدئك جوق. 1931 - جئلئ دا رةسةي ءبئزدئث ايئرئلماس دوسئمئز بولاتئن.

ءبئلال قؤانئش
qamshy.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى